Nhận định này được đưa ra trong bài báo khoa học đăng tải trên Tạp chí Da liễu Thẩm mỹ của nhà thống kê sinh học David Robert Grimes từ Đại học Trinity Dublin (Ireland) và bác sĩ da liễu Anjali Mahto từ Anh. Nhóm tác giả đã tiến hành rà soát kỹ lưỡng hai phân tích tổng hợp công bố vào năm 2021 và 2023, qua đó phát hiện nhiều sai lệch nghiêm trọng về phương pháp luận và nhầm lẫn trong các phép đo thống kê. Khi các sai số này được hiệu chỉnh lại, dữ liệu thực tế cho thấy hoàn toàn không tồn tại mối liên hệ có ý nghĩa thống kê nào giữa liều lượng dung nạp collagen với sự cải thiện về độ ẩm hay độ đàn hồi của da.
Thực tế hiện nay cho thấy các sản phẩm collagen thủy phân đang trở thành mặt hàng bán chạy nhờ làn sóng quảng bá rầm rộ từ người nổi tiếng trên mạng xã hội như Kylie Jenner hay Hailey Bieber. Bác sĩ Anjali Mahto cho biết ngày càng có nhiều bệnh nhân tìm đến phòng khám da liễu để hỏi hoặc nhờ tư vấn sử dụng thực phẩm chức năng chứa collagen. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả thực tế của phương pháp này vẫn còn rất nghèo nàn và tồn tại nhiều tranh cãi.
Phân tích sâu về các công bố khoa học trước đây, hai chuyên gia chỉ ra phần lớn nghiên cứu thử nghiệm đều do các tập đoàn mỹ phẩm tài trợ hoặc có sự tham gia của các tác giả có ràng buộc quyền lợi thương mại với nhà sản xuất collagen. Bên cạnh đó, quy mô thử nghiệm thường quá nhỏ, đối tượng tham gia thiếu tính đồng nhất khi gộp chung người trẻ lẫn người cao tuổi, thời gian can thiệp ngắn ngủi chỉ từ 8 đến 12 tuần và mức liều lượng hàng ngày chênh lệch nhau tới hơn 30 lần (từ 0,3g đến 10g mỗi ngày). Nhiều thử nghiệm còn phối trộn collagen với các thành phần hoạt tính khác, khiến việc bóc tách công dụng riêng rẽ của chuỗi peptide collagen trở nên bất khả thi.
Về cơ chế sinh học, dù collagen thủy phân đã được cắt nhỏ thành các chuỗi peptide ngắn để tăng khả năng hòa tan và hấp thu qua đường tiêu hóa, vẫn chưa có bằng chứng thuyết phục chứng minh lượng peptide này sau khi đi vào cơ thể sẽ được vận chuyển trọn vẹn đến lớp hạ bì để tái cấu trúc làn da. Hầu hết các kết quả khả quan mới dừng lại ở mô hình thí nghiệm trên động vật, trong khi dữ liệu tin cậy trên người vẫn rất hạn chế. Ngoài ra, việc thiết kế nhóm đối chứng giả dược trong các thử nghiệm cũng gặp lỗ hổng lớn do mùi vị đặc trưng của collagen khiến người tham gia dễ dàng nhận biết, làm mất đi tính khách quan của phép thử mù.
Trước những bất cập về mặt phương pháp luận, các nhà khoa học khẳng định việc quảng bá collagen đường uống như một giải pháp chống lão hóa đã được chứng minh là hành vi quá sớm và thiếu cơ sở khoa học. Giới chuyên gia khuyến cáo người tiêu dùng không nên vội vã đưa thực phẩm bổ sung collagen vào chu trình chăm sóc thường quy, đồng thời nhấn mạnh biện pháp này chưa đủ điều kiện để khuyến nghị trong thực hành da liễu lâm sàng cho đến khi có những thử nghiệm nghiêm ngặt, độc lập chứng minh điều ngược lại.
Tâm An
