Hiệu lực thi hành từ 1/7/2026, một số quy định áp dụng sớm từ 1/1/2026

Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 gồm 9 chương, 53 điều. Theo quy định, luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Tuy nhiên, một số nội dung sẽ được áp dụng sớm hơn, cụ thể là quy định tại Điều 13 và việc sử dụng hóa đơn điện tử của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tại Điều 26, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.

Bổ sung nhiều trường hợp phải hoàn thành nghĩa vụ thuế trước khi xuất cảnh

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 là bổ sung các trường hợp phải hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trước khi xuất cảnh.

Theo đó, đối tượng áp dụng bao gồm cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, cá nhân là chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, cá nhân là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thuộc trường hợp bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế.

Bên cạnh đó, luật cũng mở rộng áp dụng đối với cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, cá nhân là chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, cá nhân là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế. Quy định này nhằm bảo đảm tính minh bạch trong thực thi pháp luật, bởi chủ sở hữu hưởng lợi là người có quyền sở hữu thực tế vốn điều lệ hoặc quyền chi phối doanh nghiệp, do đó phải có trách nhiệm với nghĩa vụ thuế của đơn vị.

Nội dung trên cũng được pháp điển hóa từ Nghị định 49/2025/NĐ-CP ngày 28/2/2025 của Chính phủ, góp phần tăng tính thống nhất trong hệ thống pháp luật về quản lý thuế.

Siết nghĩa vụ thuế trong chuyển nhượng dự án đầu tư, chuyển nhượng vốn

Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 cũng bổ sung quy định về việc hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trong trường hợp chuyển nhượng dự án đầu tư, chuyển nhượng vốn. Mục tiêu là để bên nhận chuyển nhượng biết rõ các nghĩa vụ thuế còn tồn đọng của dự án, có cơ sở pháp lý yêu cầu bên chuyển nhượng thực hiện đối soát, bàn giao nghĩa vụ thuế trước khi ký hợp đồng, qua đó giảm rủi ro pháp lý và nâng cao tính minh bạch của thị trường, đặc biệt trong các giao dịch chuyển nhượng vốn trực tiếp hoặc gián tiếp, giao dịch có yếu tố nước ngoài.

Quy định mới cũng nhằm bảo đảm nguyên tắc nghĩa vụ tài chính gắn liền với dự án, tài sản được chuyển giao, đồng thời ngăn ngừa tình trạng bên chuyển nhượng “bỏ lại” nghĩa vụ thuế, gây thất thu ngân sách nhà nước trong bối cảnh các thương vụ mua bán – sáp nhập xuyên biên giới ngày càng gia tăng.

Cụ thể, tổ chức được thành lập theo pháp luật Việt Nam và cá nhân cư trú tại Việt Nam khi thực hiện chuyển nhượng dự án đầu tư, chuyển nhượng vốn có trách nhiệm hoàn thành nghĩa vụ thuế phát sinh từ các hoạt động này theo quy định của pháp luật về thuế.

Đối với trường hợp tổ chức được thành lập theo pháp luật nước ngoài hoặc cá nhân nước ngoài không cư trú tại Việt Nam chuyển nhượng dự án đầu tư, chuyển nhượng vốn trực tiếp hoặc gián tiếp cho tổ chức được thành lập theo pháp luật Việt Nam hoặc cá nhân cư trú tại Việt Nam, thì bên nhận chuyển nhượng có trách nhiệm xác định, kê khai, khấu trừ và nộp thay số thuế phải nộp của bên chuyển nhượng.

Trường hợp cả bên chuyển nhượng và bên nhận chuyển nhượng đều là tổ chức nước ngoài hoặc cá nhân nước ngoài không cư trú tại Việt Nam, thì tổ chức được thành lập theo pháp luật Việt Nam nơi bên chuyển nhượng có vốn đầu tư trực tiếp hoặc gián tiếp sẽ có trách nhiệm kê khai và nộp thay số thuế phải nộp của bên chuyển nhượng, theo quy định tại khoản 6 Điều 17 của luật.

Với các quy định mới nêu trên, Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 được kỳ vọng sẽ tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong thực thi nghĩa vụ thuế, hạn chế tình trạng trốn tránh nghĩa vụ thông qua việc xuất cảnh hoặc chuyển nhượng dự án, chuyển nhượng vốn. Đồng thời, luật cũng góp phần nâng cao tính minh bạch của thị trường, bảo vệ quyền lợi của bên nhận chuyển nhượng và bảo đảm nguồn thu cho ngân sách nhà nước trong bối cảnh các giao dịch đầu tư ngày càng sôi động và phức tạp.

Phương Thảo(t/h)