Trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng GDP ở mức hai con số, chính sách vĩ mô được điều hành theo hướng thận trọng nhưng linh hoạt, thị trường chứng khoán ngày càng khẳng định vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn trọng yếu cho nền kinh tế.
Khởi đầu tích cực với nền tảng vững hơn
Thị trường bước vào năm mới với tâm thế tích cực. VN-Index kết thúc tháng 1/2026 tại 1.829,04 điểm, tăng 2,5% so với tháng trước và ghi nhận chuỗi ba tháng tăng liên tiếp. Có thời điểm chỉ số tiến sát mốc 1.918 điểm trước khi điều chỉnh do áp lực chốt lời và biến động tạm thời của lãi suất liên ngân hàng.
Thanh khoản duy trì ở mức cao, nhiều phiên vượt 40.000 tỉ đồng trên cả hai sàn, phản ánh sự trở lại rõ rệt của dòng tiền.
Theo đánh giá của SSI Research, năm 2026 mở ra với nền tảng chính sách thuận lợi hơn đáng kể. Hai yếu tố mang tính bước ngoặt gồm: Hiệu lực của Thông tư 08/2026/TT-BTC. Lộ trình nâng hạng thị trường theo kế hoạch của FTSE Russell dự kiến vào tháng 9/2026
Thông tư 08 có hiệu lực từ đầu tháng 2/2026, điều chỉnh các quy định về công bố thông tin, giao dịch và hoạt động công ty chứng khoán. Điểm nổi bật là cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh qua công ty chứng khoán toàn cầu mà không cần mở tài khoản trong nước, qua đó rút ngắn thủ tục và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
Cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (NPF) cũng được hoàn thiện, tháo gỡ rào cản cho các quỹ ETF và quỹ chỉ số. Việc nâng chuẩn thanh toán và vận hành thị trường giúp đáp ứng tốt hơn các tiêu chí nâng hạng.
Nâng hạng thị trường: từ cơ hội đến chuẩn mực mới
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, việc được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp mang ý nghĩa bước ngoặt.
Việc nâng hạng mở ra cơ hội thu hút mạnh hơn dòng vốn từ: Các quỹ đầu tư theo chỉ số. Quỹ hưu trí. Quỹ bảo hiểm. Các định chế tài chính toàn cầu.
Đây là nhóm nhà đầu tư có tầm nhìn trung – dài hạn và yêu cầu cao về minh bạch, quản trị doanh nghiệp. Điều này đồng nghĩa với việc chất lượng dòng vốn sẽ được nâng cấp, giảm sự phụ thuộc vào dòng tiền đầu cơ ngắn hạn.
Tuy nhiên, nâng hạng không phải đích đến cuối cùng mà là khởi đầu của một giai đoạn vận hành ở chuẩn mực cao hơn. Duy trì vị thế và tiếp tục cải thiện chất lượng thị trường mới là mục tiêu dài hạn.
Cơ quan quản lý xác định các trụ cột trọng tâm gồm: Hoàn thiện khung pháp lý theo chuẩn mực quốc tế. Hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và thanh toán. Đa dạng hóa sản phẩm. Siết chặt kỷ luật thị trường. Khuyến khích dòng vốn trung – dài hạn.
Tái cấu trúc dòng vốn và phân hóa ngành
Nếu những năm trước thị trường phụ thuộc lớn vào nhóm cổ phiếu dẫn dắt, thì 2026 được dự báo là năm phân hóa sâu sắc. Dòng tiền không còn tập trung cục bộ mà lan tỏa theo định hướng chính sách và giá trị nội tại doanh nghiệp.
Tăng trưởng tín dụng năm 2026 dự kiến khoảng 15%, ưu tiên sản xuất, công nghiệp, xuất khẩu và hạ tầng. Khi dòng vốn tập trung vào khu vực tạo giá trị gia tăng thực chất, lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết được củng cố, qua đó tạo nền tảng tăng trưởng bền vững cho thị trường.
Nghị quyết 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị tái khẳng định vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước. Với tổng tài sản khoảng 5 triệu tỉ đồng, khối doanh nghiệp nhà nước được kỳ vọng đóng vai trò “neo” ổn định ở các lĩnh vực trọng yếu như tài chính – ngân hàng, năng lượng và hạ tầng.
Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương nhấn mạnh, mục tiêu năm 2026 không chỉ là tăng trưởng điểm số, mà là xây dựng thị trường minh bạch, ổn định và có khả năng chống chịu cao.
Các định hướng lớn bao gồm: Hoàn thiện pháp lý và duy trì tiêu chí nâng hạng. Vận hành hạ tầng công nghệ theo hệ thống KRX. Chuẩn bị triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) vào năm 2027. Tổ chức thị trường mới như thị trường các-bon, tài sản mã hóa và thị trường cho startup
Song song đó là tái cơ cấu cơ sở nhà đầu tư theo hướng cân bằng, khuyến khích nhà đầu tư tổ chức và dài hạn; thúc đẩy IPO gắn với niêm yết; hỗ trợ doanh nghiệp FDI lên sàn; phát triển trái phiếu hạ tầng theo mô hình PPP.
Triển vọng nâng tầm trên bản đồ tài chính
Ngoài FTSE Russell, khả năng được MSCI đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng (Watchlist) trong năm 2026 cũng ngày càng rõ ràng. Các điều kiện nền tảng như giới hạn sở hữu nước ngoài, cấu trúc free-float và công cụ phòng vệ rủi ro đã được cải thiện đáng kể.
Dữ liệu lịch sử cho thấy nhịp điều chỉnh đầu năm mang tính kỹ thuật nhiều hơn là đảo chiều xu hướng. SSI Research duy trì kịch bản cơ sở với mục tiêu VN-Index quanh 1.920 điểm trong năm 2026.
Tổng thể: năm của chiều sâu và chất lượng
Nhìn tổng thể, năm 2026 hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi: Nền tảng vĩ mô ổn định. Cải cách thể chế mạnh mẽ. Lộ trình nâng hạng rõ ràng. Cấu trúc dòng vốn được tái thiết.
Thị trường chứng khoán đang được định vị không chỉ là nơi giao dịch cổ phiếu, mà là cấu phần chiến lược của hạ tầng tài chính quốc gia. Khi vận hành minh bạch, ổn định và hiệu quả, thị trường sẽ trở thành kênh dẫn vốn trung – dài hạn chủ lực, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng tầm vị thế Việt Nam trên bản đồ tài chính khu vực và quốc tế.
Hoàng Phương (t/h)
