(TH&CL) “Định hướng xuất khẩu trong năm 2014 và các năm tới đây phải chủ động hơn, quyết liệt hơn. Đặc biệt, không nên xem nhẹ các thị trường tiềm năng tuy hiện nay còn đang nhỏ... Nếu nhiều thị trường nhỏ cộng lại thì nó cũng có ý nghĩa rất quan trọng, không kém gì 1 - 2 thị trường lớn”. Đó là khẳng định của Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng, bên lề một hội nghị trực tuyến toàn quốc triển khai nhiệm vụ năm 2014 của ngành công thương.


Thưa Bộ trưởng, Bộ trưởng đánh giá thế nào về cơ cấu hàng xuất khẩu của Việt Nam trong năm 2013?

Có thể nói rằng, chúng ta đã thực hiện từng bước có hiệu quả việc chuyển dịch cơ cấu hàng xuất khẩu theo hướng ngày càng tích cực hơn. Theo thống kê, tỷ trọng hàng qua chế biến, hàng cơ khí chế tạo tăng lên, trong khi hàng xuất thô giảm đi: khoảng 60% kim ngạch xuất khẩu là hàng qua chế biến, có hàm lượng giá trị gia tăng tương đối cao và chỉ khoảng 20% hàng xuất khẩu thô, hơn 20% hàng nông nghiệp. Kết quả này rất đáng ghi nhận.

Đáng chú ý, thị trường xuất khẩu cũng được mở rộng hơn. Bên cạnh các thị trường xuất khẩu truyền thống như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Việt Nam đã mở rộng thêm sang các thị trường khác như châu Phi. Hiện nay, lượng hàng hóa xuất khẩu sang khu vực này còn khiêm tốn, nhưng tiềm năng rất lớn.

Mở rộng thị trường xuất khẩu hiện đang là một trong những khó khăn hàng đầu của doanh nghiệp. Vậy trong năm 2014, Bộ Công thương sẽ có giải pháp gì cho hoạt động này, thưa Bộ trưởng?

Đối với năm 2014, để đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu tối thiểu 10% so với năm 2013, điều đầu tiên và quan trọng nhất đó là công tác thị trường. Lâu nay, chúng ta chỉ tập trung vào việc hỗ trợ các doanh nghiệp, các hiệp hội ngành hàng trong các hoạt động về hội chợ, triển lãm, giới thiệu sản phẩm rồi tổ chức các hội thảo. Song, từ kinh nghiệm thực tế cho thấy, cách làm đó đã bộc lộ những hạn chế. Đó là chúng ta cứ thấy có hội chợ, có triển lãm và được mời quảng bá thì tham gia. Tuy nhiên, việc chủ động xem trong các hội chợ, triển lãm đó cái nào phù hợp với khả năng của Việt Nam và quốc gia nào mà hàng Việt Nam có thể thâm nhập được một cách mạnh mẽ hơn thì chúng ta lại chưa làm được. Cần phải khắc phục điểm này để Việt Nam có thể chủ động tìm kiếm, chủ động tham gia, chủ động giới thiệu những cái mà chúng ta đã có cho đối tác tham khảo, nghiên cứu, chứ không thể thụ động ngồi chờ cơ hội đến.

Như vậy, định hướng xuất khẩu trong năm 2014 và các năm tới đây phải chủ động hơn, quyết liệt hơn. Đặc biệt, không nên xem nhẹ các thị trường tiềm năng tuy hiện nay còn đang nhỏ. Cần phải quan tâm tới thị trường ấy ngay từ bây giờ để trong những năm tới, chúng ta từng bước nâng dần tỷ trọng đang xuất khẩu ở thị trường này. Nếu nhiều thị trường nhỏ cộng lại thì nó cũng có ý nghĩa rất quan trọng, không kém gì 1 - 2 thị trường lớn.

Thưa Bộ trưởng, đối với việc tranh thủ cơ hội của các hiệp định đã ký, trong năm 2014 cũng như năm 2015, ngành công thương đã có kế hoạch chuẩn bị như thế nào?

Chúng ta đang tích cực thực hiện các cam kết trong khuôn khổ WTO; thực hiện tương đối thành công khu vực mậu dịch tự do ASEAN và đang khai thác những lợi thế, những ưu đãi của các hiệp định thương mại tự do đã ký trong khuôn khổ song phương và đa phương, ví dụ như ASEAN với Trung Quốc, ASEAN với Nhật Bản, ASEAN với Ấn độ, ASEAN với Newzealand, Australia và ASEAN với Hàn Quốc… Tuy nhiên, những việc làm vừa rồi cũng chưa đủ và chưa quét hết những thị trường mà chúng ta đang quan tâm và có khả năng thâm nhập mạnh hơn.

Chính vì thế, được sự chỉ đạo của Chính phủ, ngành công thương được giao chủ trì phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tại thời điểm hiện nay đang xúc tiến đàm phán thêm một số hiệp định thương mại tự do khác, hoặc những hiệp định mang nội dung tương tự như Hiệp định Thương mại Tự do TPP, là hiệp định với liên minh thuế quan Nga, Belarus, Kazakhstan, đó là hiệp định với EU, hiệp định với Hàn Quốc và hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực… Phần lớn những hiệp định này được hi vọng và mục tiêu sẽ được hoàn tất đàm phán, ký kết trong năm 2014. Riêng hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực còn phải kéo dài thêm thời gian nữa.

Khi Việt Nam đã kết thúc đàm phán những hiệp định quan trọng này, rõ ràng lợi thế, khả năng thâm nhập vào các thị trường của hàng hóa Việt Nam sẽ lớn hơn do được ưu đãi hơn, do các hạn chế được tháo gỡ nhiều hơn và đặc biệt chúng ta lại được hưởng những ưu đãi thông qua lộ trình kéo dài đối với các cam kết của Việt Nam. Đó chính là cơ hội lớn, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi các doanh nghiệp phải nắm bắt và nghiên cứu rất kỹ để tận dụng khai thác những lợi thế hiện nay mang lại ngay sau khi ký kết. Đồng thời, cũng phải chủ động chuẩn bị ứng phó để làm sao trong quá trình chuyển đổi đó, chúng ta vươn lên để có thể đứng vững và cạnh tranh bình đẳng đối với các thị trường khác.

Câu chuyện của ngành dệt may cho thấy, nếu Việt Nam biến chuyển không nhanh thì những lợi thế từ các hiệp định đã ký kết của chúng ta sẽ rơi vào tay các doanh nghiệp FDI. Bộ trưởng có ý kiến gì trước việc này?

Điều đó đúng như chúng ta đã thấy. Ông Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt may khi nói về các ưu đãi do hiệp định TPP mang lại thì rõ ràng trong mở cửa thị trường dệt may, da giày và những hàng công nghiệp chế biến, chúng ta đang có lợi thế và chúng ta rất muốn tăng trưởng cao hơn nữa. Tuy nhiên, nếu như không chủ động, không có biện pháp phù hợp, chủ quan thì những lợi thế mà hiệp định này mang lại cho Việt Nam có thể lại là do các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam tận dụng được. Vậy nên, công tác thông tin tuyên truyền, mời các doanh nghiệp tham gia trong quá trình đàm phán, tham vấn ý kiến của doanh nghiệp phải được chú ý để làm sao đạt được kết quả đàm phán tốt nhất. Đồng thời, các doanh nghiệp phải chủ động, tích cực hơn, có lộ trình, có kế hoạch cụ thể chứ không thể thụ động chờ đợi, để khi hiệp định có hiệu lực thì ngay lập tức có thể bắt tay vào quá trình đó.

Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!

Hà Thu (Thực hiện)