Những bi kịch từ việc bỏ dở điều trị và thiếu tầm soát
Thực tế điều trị đã ghi nhận nhiều trường hợp phải trả giá đắt vì lầm tưởng về tình trạng bệnh của mình. Điển hình là một bệnh nhân nam 53 tuổi phát hiện mắc viêm gan B từ 20 năm trước. Sau một đợt dùng thuốc kháng vi rút và thấy cơ thể khỏe mạnh trở lại, ông đã tự ý dừng điều trị, không tái khám cũng như không xét nghiệm định kỳ. Hậu quả là hai thập kỷ sau, ông phải nhập viện trong tình trạng xơ gan nặng, cổ trướng, giãn tĩnh mạch thực quản, suy kiệt và phải lọc máu. Nỗi đau càng nhân lên khi toàn bộ vợ và các con của ông cũng được xác định đã nhiễm vi rút viêm gan B do nhiều năm không được tầm soát và tiêm phòng kịp thời.
Một câu chuyện khác tại Nam Định cho thấy tầm quan trọng của việc chủ động kiểm tra sức khỏe. Hai anh em trai cùng lây nhiễm viêm gan B từ mẹ nhưng lại có hai ngã rẽ hoàn toàn khác biệt. Người anh vô tình phát hiện bệnh sớm, tuân thủ phác đồ điều trị, đồng thời chủ động cho vợ con đi xét nghiệm và tiêm vắc xin nên đã bảo vệ được trọn vẹn gia đình mình. Ngược lại, người em do không biết bản thân mang vi rút nên đã vô tình bỏ qua thời điểm vàng để can thiệp. Đến năm 45 tuổi, khi cơ thể suy kiệt và vàng da, anh mới đi khám thì bệnh đã trở nặng, đồng thời lây nhiễm cho cả vợ và con trai. Ranh giới giữa hai kết cục này chính là sự hiểu biết và hành động phòng ngừa đúng lúc.
Tiến sĩ, Bác sĩ Đỗ Văn Thành, Phó Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới thuộc Bệnh viện Bạch Mai nhấn mạnh, viêm gan B đặc biệt nguy hiểm bởi sự tiến triển vô cùng kín đáo. Triệu chứng vàng da, vàng mắt không phải lúc nào cũng xuất hiện. Nhiều bệnh nhân chỉ cảm thấy mệt mỏi, ăn ngủ kém, hoặc thậm chí hoàn toàn bình thường cho đến khi gan đã bị tổn thương nghiêm trọng.
Bác sĩ Thành cảnh báo, người bệnh tuyệt đối không được dựa vào cảm giác khỏe mạnh để tự ý ngừng thuốc kháng vi rút khi chưa có tư vấn của chuyên gia. Việc bỏ dở phác đồ có thể khiến vi rút bùng phát mạnh mẽ, làm tăng nguy cơ biến chứng và dẫn đến tình trạng vi rút đột biến kháng thuốc, khiến việc cứu chữa về sau trở nên vô cùng nan giải. Để biết chính xác tình trạng bệnh, bệnh nhân cần được các bác sĩ chuyên khoa đánh giá chức năng gan, đo tải lượng vi rút, kiểm tra mức độ xơ hóa và tầm soát nguy cơ ung thư gan.
Chủ động cắt đứt chuỗi lây nhiễm trong cộng đồng
Viêm gan B lây truyền chủ yếu qua đường máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con. Việc lây truyền từ mẹ sang con để lại hậu quả rất nặng nề vì trẻ sơ sinh nhiễm bệnh có nguy cơ cao mang vi rút mạn tính suốt đời, trở thành nguồn bệnh tiếp tục lây lan khi trưởng thành. Dù vậy, chúng ta hoàn toàn có thể chủ động cắt đứt chuỗi lây truyền nguy hiểm này.
Phụ nữ mang thai cần chủ động xét nghiệm viêm gan B để được đánh giá tải lượng vi rút và can thiệp điều trị dự phòng kịp thời. Trẻ sinh ra từ người mẹ mang bệnh bắt buộc phải được tiêm vắc xin và huyết thanh kháng viêm gan B càng sớm càng tốt ngay sau khi chào đời.
Đối với các gia đình có người nhiễm bệnh, tất cả thành viên còn lại cần nhanh chóng đi xét nghiệm tầm soát. Những người chưa nhiễm vi rút và chưa có kháng thể bảo vệ phải được tiêm phòng đầy đủ. Trong khi đó, người đã nhiễm cần được đưa vào chương trình quản lý, theo dõi và điều trị nghiêm ngặt. Việc chủ động tầm soát sớm không chỉ là cách để bảo vệ bản thân mà còn là trách nhiệm để cắt đứt mầm bệnh cho cả thế giới tương lai. Mọi sự chờ đợi cho đến khi triệu chứng bùng phát phát đều có thể dẫn đến những hậu quả không thể cứu vãn.
Thành Nam (s/t)
