Hoa Kỳ nhiều năm qua luôn nằm trong nhóm thị trường xuất khẩu nông sản quan trọng của Việt Nam. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 30,69 tỷ USD, tăng 9,2% so với cùng kỳ năm trước. Đà tăng này tiếp nối kết quả tích cực của năm 2025, khi xuất khẩu đạt 28,04 tỷ USD trong cùng kỳ và thị trường Hoa Kỳ chiếm khoảng 18,5% tổng kim ngạch.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng trở thành thị trường tiêu thụ ngày càng hấp dẫn đối với nông sản Hoa Kỳ. Năm 2025, xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp tiêu dùng của Hoa Kỳ sang Việt Nam đạt mức kỷ lục 1,2 tỷ USD, cho thấy quan hệ thương mại nông nghiệp giữa hai nước đang phát triển theo hướng cân bằng và bổ trợ lẫn nhau.
Theo ông Ralph Bean, Tham tán Nông nghiệp Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội, nông nghiệp Việt Nam và Hoa Kỳ không cạnh tranh trực tiếp mà có khả năng bổ sung cho nhau. Hoa Kỳ có thế mạnh về giống cây trồng, vật nuôi, nguyên liệu phục vụ sản xuất nông nghiệp và thức ăn chăn nuôi, trong khi Việt Nam sở hữu nhiều mặt hàng nhiệt đới có lợi thế như cà phê, trái cây và các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng mà thị trường Hoa Kỳ không sản xuất.
Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả những lợi thế này, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở sản phẩm mà còn ở toàn bộ chuỗi cung ứng. Với các mặt hàng tươi sống hoặc có thời gian bảo quản ngắn, việc duy trì chất lượng từ vùng nguyên liệu đến tay người tiêu dùng ở cách xa hàng chục nghìn kilômét là thách thức lớn đối với mọi doanh nghiệp xuất khẩu.
Theo các chuyên gia, những năm gần đây doanh nghiệp Việt Nam đã cải thiện đáng kể năng lực bảo quản sau thu hoạch, vận chuyển và quản lý chuỗi lạnh. Đây là nền tảng quan trọng giúp nhiều mặt hàng nông sản giữ được chất lượng khi tiếp cận các thị trường có tiêu chuẩn cao như Hoa Kỳ. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, chuỗi cung ứng vẫn cần tiếp tục được đầu tư theo hướng hiện đại hơn nhằm giảm tổn thất, kéo dài thời gian bảo quản và tối ưu chi phí logistics.
Bên cạnh đó, chế biến sâu được xem là hướng đi giúp nông sản Việt gia tăng giá trị thay vì phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu. Với lợi thế về năng lực chế biến nhiều loại nông sản, Việt Nam có cơ hội phát triển các sản phẩm có hàm lượng giá trị gia tăng cao, đáp ứng xu hướng tiêu dùng hiện đại và mở rộng khả năng tiếp cận hệ thống phân phối quốc tế.
Không chỉ tạo thêm giá trị cho hàng xuất khẩu, các sản phẩm chế biến còn giúp doanh nghiệp giảm bớt rủi ro trước biến động của giá nông sản thô trên thị trường thế giới, đồng thời nâng cao khả năng xây dựng thương hiệu tại các thị trường phát triển.
Một mắt xích quan trọng khác trong chuỗi giá trị là hệ thống phân phối. Theo ông Ralph Bean, các doanh nghiệp bán lẻ không chỉ là nơi đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng mà còn đóng vai trò bảo đảm chất lượng hàng hóa trong suốt quá trình lưu thông. Đối với những mặt hàng như trái cây tươi, việc duy trì chuỗi lạnh xuyên suốt từ nơi sản xuất đến điểm bán là điều kiện tiên quyết để giữ nguyên chất lượng sản phẩm.
Thực tế, nhiều hệ thống bán lẻ lớn tại Việt Nam đang trở thành cầu nối quan trọng trong thúc đẩy hợp tác thương mại nông nghiệp giữa hai quốc gia. Thông qua các chương trình quảng bá, tuần lễ nông sản và hoạt động kết nối cung cầu, doanh nghiệp phân phối góp phần đưa sản phẩm chất lượng cao của mỗi nước tiếp cận gần hơn với người tiêu dùng.
Trong khuôn khổ hợp tác này, MM Mega Market Việt Nam phối hợp cùng Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội và Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) tổ chức chương trình giới thiệu nông sản và thực phẩm Hoa Kỳ tại 11 trung tâm phân phối trên cả nước từ ngày 9 đến 22/7/2026. Hoạt động không chỉ thúc đẩy giao thương mà còn tạo cơ hội để doanh nghiệp hai bên tăng cường kết nối và chia sẻ kinh nghiệm trong quản lý chuỗi cung ứng.
Quan hệ mở cửa thị trường giữa hai nước cũng đang có những bước tiến tích cực. Thời gian qua, Việt Nam đã cấp phép nhập khẩu thêm một số loại trái cây của Hoa Kỳ như quýt, đào và xuân đào. Ngược lại, Hoa Kỳ đã mở cửa cho quả bưởi Việt Nam và đang xem xét mở rộng thêm nhiều mặt hàng nông sản khác trong thời gian tới.
Theo giới chuyên gia, dư địa tăng trưởng xuất khẩu nông sản sang Hoa Kỳ vẫn còn rất lớn, song lợi thế cạnh tranh sẽ không đến từ việc gia tăng sản lượng đơn thuần. Muốn mở rộng thị phần tại một trong những thị trường khó tính nhất thế giới, doanh nghiệp Việt cần tiếp tục đầu tư vào chất lượng, tiêu chuẩn sản xuất, công nghệ bảo quản, chế biến sâu và khả năng truy xuất nguồn gốc. Đây sẽ là những yếu tố quyết định để nông sản Việt nâng cao giá trị, xây dựng thương hiệu bền vững và tạo chỗ đứng vững chắc tại thị trường Hoa Kỳ trong những năm tới.
Nam Sơn (t/h)
