Cụ thể, diện tích gieo cấy lúa năm 2026 của cả nước ước đạt khoảng 7,09 triệu ha, giảm hơn 36 nghìn ha so với năm 2025. Tuy nhiên, nhờ áp dụng tiến bộ kỹ thuật và cơ cấu giống hợp lý, năng suất lúa bình quân được dự báo đạt 61,4 tạ/ha, tăng 0,3 tạ/ha so với năm trước. Nhờ đó, tổng sản lượng lúa cả năm vẫn đạt khoảng 43,55 triệu tấn, tăng nhẹ so với cùng kỳ.
Xét theo từng vụ sản xuất, vụ Đông Xuân 2025–2026 tiếp tục giữ vai trò chủ lực với diện tích gieo cấy khoảng 2,96 triệu ha, cho sản lượng hơn 20,3 triệu tấn. Vụ Hè Thu năm 2026 dự kiến gieo cấy 1,89 triệu ha, sản lượng gần 11 triệu tấn; vụ Thu Đông gieo cấy khoảng 0,72 triệu ha, đạt trên 4,17 triệu tấn; trong khi vụ Mùa gieo cấy 1,52 triệu ha, sản lượng ước khoảng 8,12 triệu tấn.
Về nguồn cung phục vụ xuất khẩu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết vùng Đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục là khu vực trọng điểm, đóng góp phần lớn sản lượng lúa hàng hóa của cả nước. Ước tính sản lượng lúa cả năm của khu vực này đạt khoảng 24,34 triệu tấn. Sau khi trừ nhu cầu tiêu dùng trong nước, làm giống và phục vụ chăn nuôi, lượng lúa hàng hóa còn lại khoảng 15,46 triệu tấn, tương đương 7,73 triệu tấn gạo xuất khẩu.
Cơ cấu gạo xuất khẩu năm 2026 tiếp tục chuyển dịch theo hướng nâng cao chất lượng, trong đó khoảng 75% là gạo chất lượng cao và gạo thơm; 10% là gạo nếp; 15% là gạo phục vụ chế biến. Dự kiến, xuất khẩu gạo tập trung nhiều vào các tháng có sản lượng thu hoạch lớn, với khoảng 4,01 triệu tấn trong 6 tháng đầu năm và 3,72 triệu tấn trong nửa cuối năm.
Để điều hành xuất khẩu gạo hiệu quả, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất đẩy mạnh xuất khẩu vào thời điểm nguồn cung dồi dào, đồng thời duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu theo quy định. Việc tăng cường báo cáo tồn kho, xây dựng hệ thống giám sát, cảnh báo sớm rủi ro cung – cầu trên nền tảng số cũng được coi là giải pháp quan trọng nhằm chủ động bình ổn thị trường trong nước. Bên cạnh đó, các bộ, ngành liên quan được kiến nghị phối hợp chặt chẽ trong quản lý thu mua, bảo đảm minh bạch giá cả và hài hòa lợi ích giữa người nông dân và doanh nghiệp xuất khẩu.
Nam Sơn (t/h)
