Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc mạnh mẽ dưới tác động của chuyển dịch địa chính trị, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, phát triển công nghiệp hỗ trợ không chỉ là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa mà còn là giải pháp chiến lược để tăng năng lực tự chủ của nền kinh tế, giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Phát biểu khai mạc diễn đàn, bà Cao Thị Phi Vân, Phó Giám đốc ITPC nhận định, những biến động của kinh tế thế giới đang làm thay đổi sâu sắc phương thức tổ chức sản xuất và thương mại quốc tế. Cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn, yêu cầu phát triển xanh, chuyển đổi số, các tiêu chuẩn phát triển bền vững cùng xu hướng dịch chuyển dòng vốn đầu tư công nghệ cao đang mở ra cả cơ hội và thách thức đối với doanh nghiệp Việt Nam.
Trong bối cảnh đó, công nghiệp hỗ trợ không còn được nhìn nhận là lĩnh vực sản xuất phụ trợ đơn thuần mà đã trở thành nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực tự chủ công nghiệp, gia tăng tỷ lệ nội địa hóa, cải thiện sức cạnh tranh của doanh nghiệp và tạo điều kiện để tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất khu vực và toàn cầu.
Theo bà Cao Thị Phi Vân, một nền công nghiệp muốn phát triển bền vững không thể chỉ dựa vào hoạt động gia công, lắp ráp mà cần từng bước làm chủ linh kiện, phụ tùng, nguyên vật liệu, công nghệ, tiêu chuẩn chất lượng và hệ sinh thái nhà cung ứng. Đây cũng là điều kiện quan trọng để nâng cao giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài và tăng khả năng thích ứng trước những biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Từ góc độ quản lý nhà nước, bà Nguyễn Minh Tâm, Trưởng phòng Quản lý công nghiệp, Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh cho biết, việc mở rộng không gian phát triển công nghiệp đã tạo dư địa lớn cho ngành công nghiệp hỗ trợ. Đến nay, thành phố có 105 khu chế xuất, khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 50.000 ha; trong đó 67 khu đã được thành lập và 58 khu đang hoạt động, tạo nền tảng quan trọng để thu hút đầu tư và hình thành hệ sinh thái sản xuất quy mô lớn.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng chỉ ra rằng công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Trình độ công nghệ của phần lớn doanh nghiệp còn ở mức trung bình, sản phẩm chủ yếu là linh kiện, chi tiết đơn giản với giá trị gia tăng chưa cao. Tỷ lệ nội địa hóa ở nhiều ngành còn thấp, trong khi nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu, linh kiện và thiết bị vẫn lớn, khiến khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu của doanh nghiệp trong nước còn hạn chế. 
Theo các đại biểu, để tận dụng làn sóng dịch chuyển đầu tư và tái cấu trúc chuỗi cung ứng, cùng với việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, cần đẩy mạnh liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với các tập đoàn đa quốc gia, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới quản trị và nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời, việc phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ đủ mạnh sẽ là yếu tố quyết định nhằm nâng cao tính tự chủ của nền sản xuất và gia tăng khả năng tham gia vào các mắt xích có giá trị cao trong chuỗi cung ứng.
Đối với TP. Hồ Chí Minh, công nghiệp hỗ trợ được xác định là một trong những lĩnh vực đột phá, giữ vai trò trụ cột trong chiến lược phát triển công nghiệp của thành phố trong giai đoạn mới. Mục tiêu không chỉ là mở rộng quy mô sản xuất mà còn hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp có năng lực đổi mới sáng tạo, làm chủ công nghệ và từng bước trở thành đối tác của các tập đoàn sản xuất toàn cầu.
Trong khuôn khổ diễn đàn, Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ TP. Hồ Chí Minh đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược với các đối tác nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng thị trường và tăng cường kết nối với các nhà đầu tư, tổ chức tài chính cũng như doanh nghiệp FDI.
Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu xây dựng nền công nghiệp hiện đại, độc lập và tự chủ, phát triển công nghiệp hỗ trợ không chỉ là yêu cầu của quá trình công nghiệp hóa mà còn là chìa khóa để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Việc xây dựng đội ngũ doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ đủ mạnh, đủ khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ góp phần gia tăng giá trị sản xuất, nâng cao vị thế của doanh nghiệp Việt Nam và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong giai đoạn phát triển mới.
Hậu Thạch (t/h)
