Ngày 21/9/2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng của thị trường chứng khoán Việt Nam khi FTSE Russell chính thức nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp.
Theo FTSE Russell, Việt Nam đã đáp ứng các tiêu chí của nhóm thị trường mới nổi thứ cấp sau những cải thiện về khả năng tiếp cận và hạ tầng giao dịch. Cổ phiếu Việt Nam sẽ được đưa vào FTSE Global Equity Index Series theo lộ trình 4 giai đoạn, bắt đầu từ tháng 9/2026 và hoàn tất vào tháng 9/2027.
Sự thay đổi này mở rộng không gian tiếp cận đối với các quỹ đầu tư quốc tế, nhưng cũng đặt ra yêu cầu mới: thị trường phải chuyển hóa vị thế được công nhận thành năng lực thu hút và giữ chân dòng vốn.
Dòng vốn theo chỉ số chỉ là bước khởi đầu
Các ước tính về dòng vốn ngoại sau nâng hạng hiện có sự khác biệt đáng kể. Bà Thiều Thị Nhật Lệ, Tổng Giám đốc Công ty CP Quản lý Quỹ UOBAM Việt Nam, dự báo dòng vốn thụ động trong 12 tháng tới có thể đạt khoảng 1,5 tỷ USD, trong khi vốn chủ động được kỳ vọng lớn hơn.
Agriseco Research đưa ra phạm vi 7-9 tỷ USD vốn nước ngoài trong 1-2 năm tới, bao gồm khoảng 2-3 tỷ USD từ các quỹ thụ động.
Những con số này cho thấy tiềm năng đáng kể, song không nên được hiểu là lượng vốn chắc chắn sẽ chảy vào thị trường. Quy mô giải ngân thực tế còn phụ thuộc vào tỷ trọng Việt Nam trong các bộ chỉ số, tiến độ phân bổ, điều kiện thị trường và quyết định của từng nhà đầu tư.
Theo Reuters, Vanguard dự kiến đầu tư khoảng 2,5 tỷ USD vào Việt Nam trong những năm tới, trong khi các chuyên gia nhận định dòng vốn có thể mở rộng hơn khi các quỹ chủ động gia tăng sự tham gia.
Bà Nhật Lệ cho rằng tác động lâu dài của nâng hạng nằm ở việc thúc đẩy cải cách, nâng cao chất lượng thị trường và mở rộng sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức.
Đây là điểm quan trọng bởi dòng vốn thụ động thường vận động theo cơ cấu chỉ số, còn dòng vốn chủ động đòi hỏi sự đánh giá sâu hơn về triển vọng doanh nghiệp, chất lượng quản trị và khả năng tạo lợi nhuận.
Nói cách khác, nâng hạng có thể mở rộng cánh cửa, nhưng không bảo đảm mọi doanh nghiệp đều nhận được sự quan tâm như nhau.
Chất lượng thị trường quyết định sức hút sau nâng hạng
Những cải thiện giúp Việt Nam đạt tiêu chí FTSE Russell bao gồm triển khai mô hình non-prefunding, loại bỏ yêu cầu ký quỹ trước đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài và thiết lập quy trình xử lý giao dịch thất bại. Đây là các bước tiến về hạ tầng và khả năng tiếp cận, được FTSE Russell ghi nhận trong quá trình đánh giá.
Tuy nhiên, thị trường vẫn cần tiếp tục giải quyết những vấn đề liên quan đến giới hạn sở hữu nước ngoài, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và khả năng tiếp cận của các nhà môi giới toàn cầu. Đây là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến mức độ tham gia thực tế của dòng vốn quốc tế.
Từ góc độ doanh nghiệp, tăng trưởng lợi nhuận, minh bạch thông tin và quản trị sẽ ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng để thu hút vốn dài hạn.
Trong khi đó, nhu cầu vốn của nền kinh tế đang mở rộng nhanh. Tại Techcombank Investment Summit 2026, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh nhấn mạnh yêu cầu phát triển cân bằng giữa thị trường tiền tệ và thị trường vốn, mở rộng các kênh huy động trung và dài hạn.
Tổng Giám đốc Techcombank Jens Lottner cũng cho rằng Việt Nam cần thêm vốn cổ phần, các đợt IPO, trái phiếu hạ tầng kỳ hạn dài và những giải pháp tài chính cấu trúc để đáp ứng các dự án đầu tư kéo dài 10-15 năm.
Theo bà Nhật Lệ, phát triển lực lượng nhà đầu tư tổ chức trong nước song song với thu hút vốn quốc tế là hướng đi cần thiết. Cùng với đó, nâng chuẩn quản trị, công bố thông tin, xếp hạng tín nhiệm và định giá sẽ giúp nhà đầu tư đánh giá rủi ro tốt hơn, qua đó góp phần giảm chi phí vốn của doanh nghiệp.
Vì vậy, ý nghĩa lớn nhất của ngày 21/9 không chỉ nằm ở việc Việt Nam bước vào một bộ chỉ số mới. Đây còn là phép thử đối với năng lực cải cách và khả năng biến thị trường chứng khoán thành kênh dẫn vốn hiệu quả cho nền kinh tế.
Khi các doanh nghiệp nâng cao chất lượng, thị trường phát triển thêm sản phẩm huy động vốn dài hạn và nhà đầu tư tổ chức tham gia sâu hơn, lợi ích từ nâng hạng mới có cơ hội lan tỏa rộng hơn, thay vì chỉ tập trung vào những phiên giao dịch sôi động trong giai đoạn đầu.
Nam Sơn (t/h)
