Bộ Tài chính vừa ban hành Quyết định số 2731/QĐ-BTC phê duyệt Kế hoạch nghiên cứu khoa học và công nghệ 5 năm của ngành Tài chính giai đoạn 2026-2030. Kế hoạch có hiệu lực từ ngày 29/9/2026, định hướng việc đề xuất, lựa chọn và triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu trong 5 năm tới.
Nghiên cứu để giải bài toán nguồn lực
Một trong những thách thức lớn của giai đoạn 2026-2030 là nhu cầu nguồn lực cho phát triển ngày càng tăng. Các dự án hạ tầng chiến lược, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới công nghệ đều cần lượng vốn lớn, trong khi yêu cầu về hiệu quả sử dụng vốn, an toàn tài chính và kiểm soát rủi ro ngày càng cao.
Trong bối cảnh đó, hoạt động nghiên cứu của ngành Tài chính được định hướng sát hơn với các bài toán điều hành thực tế. Không chỉ nghiên cứu cách huy động thêm nguồn lực, các nhiệm vụ còn phải trả lời câu hỏi làm thế nào phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn, tạo động lực cho khu vực tư nhân và bảo đảm an toàn tài khóa trong trung, dài hạn.
Đây cũng là lý do mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số đến năm 2030 được đặt thành trọng tâm nghiên cứu đầu tiên. Để duy trì tốc độ tăng trưởng cao, nền kinh tế cần cải thiện năng suất, mở rộng động lực tăng trưởng và thay đổi phương thức huy động vốn.
Cùng với đó, cơ chế tài chính cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành một hướng nghiên cứu quan trọng. Việc khuyến khích doanh nghiệp tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, đổi mới công nghệ hay hình thành các công cụ tài chính phù hợp với mô hình kinh doanh mới đòi hỏi những chính sách khác với cách tiếp cận truyền thống.
Mở rộng nghiên cứu sang những lĩnh vực mới
Kế hoạch của Bộ Tài chính xác định 8 trọng tâm nghiên cứu trong giai đoạn 2026-2030. Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng, các nhóm nhiệm vụ tập trung vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; chính sách tài chính công; hoàn thiện thể chế và môi trường kinh doanh; phát triển thị trường tài chính và dịch vụ tài chính.
Các vấn đề về phát triển ngành kinh tế, hạ tầng, đô thị, nông thôn; hội nhập quốc tế về kinh tế - tài chính; cải cách tổ chức, bộ máy và phát triển nguồn nhân lực cũng nằm trong chương trình nghiên cứu.
Điểm đáng chú ý là các nhóm nghiên cứu có tính liên kết cao. Chuyển đổi số không chỉ đặt ra yêu cầu ứng dụng công nghệ trong quản lý tài chính mà còn liên quan đến dữ liệu, an ninh, quản trị và phương thức cung cấp dịch vụ. Tương tự, chuyển đổi xanh kéo theo yêu cầu về nguồn vốn, công cụ tài chính và cơ chế phân bổ nguồn lực cho các dự án phát triển bền vững.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động, cạnh tranh chiến lược và thay đổi chuỗi cung ứng có thể tác động trực tiếp tới thương mại, đầu tư và nguồn thu ngân sách, năng lực phân tích và dự báo cũng trở thành một yêu cầu quan trọng.
Theo kế hoạch, kết quả nghiên cứu sẽ được sử dụng làm cơ sở khoa học phục vụ xây dựng chiến lược, quy hoạch, thể chế, chính sách và pháp luật, đồng thời hỗ trợ công tác chỉ đạo, điều hành của Bộ Tài chính.
Như vậy, thay vì nghiên cứu theo hướng dàn trải, chương trình giai đoạn 2026-2030 được đặt vào những vấn đề có tác động trực tiếp tới khả năng huy động và phân bổ nguồn lực của nền kinh tế. Hiệu quả cuối cùng không chỉ nằm ở số lượng đề tài được thực hiện, mà ở khả năng biến kết quả nghiên cứu thành chính sách phù hợp với một nền kinh tế đang bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh, chuyển đổi số và đổi mới mô hình phát triển.
Minh Thành (t/h)
