Trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn hiện có hơn 1.600 công trình thủy lợi (CTTL) lớn, nhỏ. Hầu hết các công trình được đầu tư đưa vào sử dụng từ những năm 80 của thế kỷ trước, đến nay đã xuống cấp, hư hỏng với các mức độ khác nhau, cho nên luôn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.
Hồ chứa nước Trụ Hồ, Phú Xá ( Cao Lộc) được xây dựng, đưa vào sử dụng từ năm 1988, phục vụ tưới tiêu 18 ha lúa hai vụ của hàng trăm hộ dân ở xã Phú Xá. Từ năm 2008, hồ Trục Hồ đã bị hư hỏng không trữ được nước, khi đóng nước vẫn phun ra. Theo anh Lê Văn Thông, Giám đốc Xí nghiệp khai thác CTTL huyện Cao Lộc, năm 2009, Xí nghiệp đã cùng với chính quyền xã huy động nhân dân trong khu vực xử lý, khắc phục, nhưng đến nay công trình lại tiếp tục hư hỏng nặng, cần phải được sửa chữa.
Cũng trên địa bàn huyện Cao Lộc, hồ chứa nước Bản Cởm được xây dựng từ năm 2000, phục vụ tưới tiêu hơn 60 ha lúa hai vụ ở các thôn, bản trong xã Thạch Đạn. Đến nay, công trình đang trong tình trạng cần được đầu tư sửa chữa. Trưởng thôn Bản Cởm, Định Văn Đấu, lo lắng nói: Hiện mái hạ lưu đập nước thấm ra rất nhiều, với chiều dài khoảng 10m. Những lúc mực nước hồ chứa dang lên cao thì lượng nước chảy ra càng lớn, nếu không có biện pháp xử lý về lâu dài có thể dẫn đến vỡ chân đập, ảnh hưởng đến hàng trăm hộ đân sống ở dưới hạ lưu…
Về công tác bảo đảm an toàn hồ, đập trong mùa mưa lũ, Giám đốc Xí nghiệp khai thác CTTLn huyện Cao Lộc, Lê Văn Thông, cho biết: Trên địa bàn huyện có 75 CTTL lớn, nhỏ, bao gồm hồ, đập và trạm bơm. Trong đó, xí nghiệp quản lý, khai thác 46 hồ, đập, trạm bơm điện, với năng lực tưới tiêu hàng năm khoảng hơn 2.200 ha, số còn lại được giao cho các địa phương quản lý. Mỗi năm xí nghiệp được cấp kinh phí hơn 2,5 tỷ đồng ( kinh phí thường xuyên là 500 triệu đồng, số còn lại được cấp từ nguồn thủy lợi phí) để quản lý, vận hành, duy tư, sửa chữa các hồ, đập bị hư hỏng. Với nguồn kinh phí này, xí nghiệp chỉ bảo đảm được việc sửa chữa chắp vá. Ngoài ra, việc cấp bù thủy lợi phí thường chậm và thiếu kịp thời, thủ tục rườm rà khiến cho hoạt động của đơn vị gặp nhiều khó khăn…
Nói về những khó khăn trong công tác quản lý các CTTL trên địa bàn Lạng Sơn, Giám đốc công ty TNHH một thành viên khai thác CTTL Lạng Sơn, Nguyễn Mạnh Hùng, thổ lộ: Công ty được giao quản lý, khai thác 343 công trình ( bao gồm 120 hồ chứa, 171 đập dâng và 52 trạm bơm điện), nằm rải rác ở 11 huyện và thành phố, phục vụ tưới tiêu cho tổng diện tích hơn 20.000ha/ năm. Do quản lý nhiều công trình, lại nằm trên địa bàn rộng, địa hình chia cắt và nhiều công trình đã xuống cấp nghiêm trọng, nên đơn vị không khỏi lo lắng. Qua kiểm tra trong năm nay ở các công trình do công ty quản lý thì có tới 29 hồ, đập đang xuống cấp cần được sửa chữa, nổi lên là một số hồ, đập ở các huyện Cao Lộc, Tràng Định, Bắc Sơn, Hữu Lũng… có những hồ lớn bị hư hỏng nặng như hồ Nà Tâm, Hoàng Đồng (TP Lạng Sơn), khi nước dâng cao mái hạ lưu bị thấm nhiều; hồ Khuôn Tủng, Tri Phương ( Tràng Định), có lỗ thủng sụt sâu xuống một mét, đường kính 15cm, nước chảy qua lỗ thủng xuống chân đập hạ lưu… Tuy mỗi năm công ty được cấp hơn 14 tỷ đồng tư nguồn vốn cấp bù thủy lợi phí của Nhà nước để quản lý vận hành, duy trì, sửa chữa công trình, nhưng số tiền này chẳng thấm vào đâu.
Không chỉ riêng các CTTL do Công ty TNHH một thành viên khai thác CTTL Lạng Sơn quản lý xuống cấp, hư hỏng nặng, mà trên địa bàn tỉnh còn nhiều CTTL nhỏ, phai đập, hệ thống kênh mương do các địa phương quản lý cũng đang trong tình trạng xuống cấp trầm trọng. Các địa phương cũng nằm trong tình trạng không có kinh phí để sửa chữa chắp vá.
Chi cục trưởng Thủy lợi tỉnh Lạng Sơn Hoàng Văn Tam, bày tỏ: Là một tỉnh nghèo, việc bỏ ra hàng trăm tỷ đồng để sửa chữa các CTTL là hết sức khó khăn đối với Lạng Sơn. Vì vậy, công tác này cần được sự hỗ trợ của các bộ, ngành T.Ư và sự huy động mọi nguồn lực của tỉnh. Các ngành chức năng cũng cần có cơ chế quản lý các CTTL tốt hơn. Thực tế cho thấy, trong những năm qua, một số công trình được giao cho các tổ chức, cá nhân quản lý, nhưng việc khai thác sử dụng bị bỏ bê, dẫn đến công trình ngày càng hư hại, xuống cấp…
Theo Thời nay
