Kết nối các không gian, mở rộng trải nghiệm
Ninh Bình có hệ thống di tích lịch sử - văn hóa phong phú, gắn với nhiều giai đoạn quan trọng của lịch sử dân tộc và các triều đại Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần. Cố đô Hoa Lư, Phủ Dầy, Đền Trần - chùa Phổ Minh cùng nhiều di tích, lễ hội truyền thống là những nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa, lịch sử và tâm linh.
Đặc biệt, Quần thể danh thắng Tràng An được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới theo loại hình hỗn hợp, trở thành một trong những thương hiệu du lịch nổi bật của Ninh Bình. Cùng với đó, Vườn quốc gia Cúc Phương, Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, Vườn quốc gia Xuân Thủy, hệ thống sông, hồ, núi đá vôi và vùng ven biển tạo nên không gian sinh thái đa dạng, mở ra nhiều dư địa để phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, cộng đồng, nông nghiệp và các sản phẩm trải nghiệm gắn với thiên nhiên.
Giám đốc Sở Du lịch Ninh Bình Bùi Văn Mạnh nhấn mạnh: “Quan điểm xuyên suốt của tỉnh Ninh Bình là phát triển du lịch đi đôi với bảo tồn, phát huy bền vững các giá trị văn hóa, lịch sử, cảnh quan và môi trường sinh thái. Theo đó, các làng nghề, làng chài, vùng sản xuất nông nghiệp đặc trưng được định hướng trở thành những không gian trải nghiệm, giúp du khách không chỉ tham quan mà còn trực tiếp tìm hiểu đời sống, văn hóa và phương thức sản xuất của cộng đồng địa phương”.
Các mô hình du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, du lịch làng nghề đang từng bước được hoàn thiện về sản phẩm, dịch vụ, cơ sở vật chất và kỹ năng phục vụ. Đây không chỉ là giải pháp đa dạng hóa sản phẩm mà còn góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập, thúc đẩy sinh kế bền vững và phát huy vai trò chủ thể của người dân trong phát triển du lịch.
Cùng với mở rộng sản phẩm, Ninh Bình chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ tại các khu, điểm du lịch trọng điểm, xây dựng hình ảnh điểm đến an toàn, thân thiện, văn minh và giàu bản sắc. Những đánh giá tích cực của các tổ chức, nền tảng du lịch quốc tế đối với Tràng An, Tam Cốc - Bích Động, chùa Bái Đính và nhiều điểm đến khác tiếp tục tạo động lực để ngành du lịch đổi mới sản phẩm, nâng cao chất lượng phục vụ và tăng sức cạnh tranh.
Lễ công bố Bộ nhận diện thương hiệu Khu du lịch Giao Ninh
Từ “non thiêng” đến “biển rộng”
Trong không gian phát triển mới, du lịch Ninh Bình đang có thêm dư địa mở rộng về phía biển. Với đường bờ biển dài gần 90 km, tỉnh Ninh Bình có điều kiện hình thành các tuyến du lịch liên hoàn, kết nối vùng lõi di sản với khu vực ven biển, bổ sung các sản phẩm nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí, thể thao, ẩm thực và trải nghiệm văn hóa biển.
Năm 2026, tỉnh Ninh Bình tổ chức Mùa du lịch biển tại Khu du lịch biển Thịnh Long (xã Hải Thịnh); đồng thời công bố Bộ nhận diện thương hiệu biển Giao Ninh và bộ sản phẩm du lịch cộng đồng các xã ven biển tỉnh Ninh Bình. Chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật, quảng bá sản phẩm và ẩm thực được tổ chức đa dạng, tạo thêm điểm nhấn cho mùa du lịch biển.
Các hoạt động như lễ hội cà kheo, lễ hội thả diều, khảo sát sản phẩm du lịch biển, trưng bày sản phẩm OCOP, triển lãm sinh vật cảnh, biểu diễn lân - sư - rồng... không chỉ góp phần quảng bá tiềm năng, lợi thế của khu vực ven biển mà còn tạo không khí sôi động, tăng sức hấp dẫn đối với người dân và du khách.
Việc kết nối không gian “non thiêng” với “biển rộng” có ý nghĩa quan trọng trong quá trình tái cấu trúc không gian du lịch của Ninh Bình. Từ các giá trị di sản, sinh thái, văn hóa, tâm linh đến biển, Ninh Bình có điều kiện hình thành chuỗi sản phẩm liên hoàn, giúp phân bổ dòng khách, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách.
Đây cũng là cơ sở để tỉnh tiếp tục khai thác hiệu quả hệ thống các khu, điểm du lịch đã được công nhận, đồng thời phát huy tiềm năng của những khu vực mới, từng bước hình thành hệ sinh thái du lịch đa dạng, có khả năng hoạt động quanh năm thay vì tập trung vào một số mùa cao điểm.
Gia tăng giá trị điểm đến từ công nghiệp văn hóa
Bên cạnh khai thác cảnh quan thiên nhiên và giá trị di sản, Ninh Bình xác định phát triển công nghiệp văn hóa gắn với du lịch là một hướng đi quan trọng để tạo thêm sản phẩm mới, nâng cao giá trị trải nghiệm và xây dựng thương hiệu điểm đến.
Sở hữu cảnh quan đặc sắc cùng chiều sâu văn hóa, lịch sử, Ninh Bình đã trở thành bối cảnh của nhiều tác phẩm điện ảnh trong nước và quốc tế như “Kong: Skull Island”, “Người Mỹ trầm lặng”, “Thiên mệnh anh hùng”, “Tấm Cám - Chuyện chưa kể”, “Hương vị tình thân”... Sức hút từ những tác phẩm này cho thấy tiềm năng lớn để Ninh Bình nghiên cứu phát triển du lịch điện ảnh, trải nghiệm phim trường, nghệ thuật biểu diễn và các hoạt động sáng tạo văn hóa phù hợp với không gian di sản.
Cùng với đó, địa phương quan tâm tổ chức các chương trình âm nhạc, sân khấu, nghệ thuật thực cảnh và sự kiện văn hóa trong các không gian di sản. Việc kết hợp hài hòa giữa cảnh quan, lịch sử và nghệ thuật không chỉ góp phần làm mới cách tiếp cận di sản mà còn tạo ra những trải nghiệm khác biệt, phù hợp với nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách.
Đặc biệt, Lễ hội âm nhạc sáng tạo Tràng An (Forestival) được tổ chức 2 năm liên tiếp là một trong những hoạt động thể hiện rõ định hướng đưa công nghiệp văn hóa trở thành một thành tố của hệ sinh thái du lịch. Chương trình kết hợp âm nhạc với điện ảnh, mỹ thuật, nghệ thuật đa phương tiện và các tour chuyên đề tìm hiểu khảo cổ, lịch sử hình thành di sản Tràng An. Qua đó, giá trị di sản được tiếp cận từ những góc nhìn mới, đồng thời từng bước hình thành sản phẩm nghệ thuật - du lịch mang dấu ấn riêng của địa phương.
Từ di sản đến thiên nhiên, từ văn hóa cộng đồng đến biển và các sản phẩm công nghiệp văn hóa, Ninh Bình đang từng bước chuyển từ khai thác đơn thuần tài nguyên sang kiến tạo những trải nghiệm có chiều sâu, có bản sắc và khả năng cạnh tranh cao hơn.
Nguyễn Kiên
