Thời gian qua, cùng với tốc độ phát triển kinh tế - xã hội và quá trình mở rộng không gian đô thị, diện mạo đô thị và nông thôn của tỉnh Ninh Bình đã có nhiều đổi thay tích cực. Nhiều tuyến giao thông trọng điểm được đầu tư, hệ thống hạ tầng từng bước hoàn thiện, các khu đô thị, khu du lịch, khu dân cư ngày càng khang trang, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và tạo động lực thu hút đầu tư.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý trật tự xây dựng, quản lý đất đai, cảnh quan và vệ sinh môi trường vẫn còn những tồn tại cần sớm khắc phục. Tình trạng xây dựng không phép, sai phép, sử dụng đất không đúng mục đích vẫn xảy ra ở một số nơi; việc lấn chiếm hành lang giao thông, đê điều, lòng sông còn diễn biến phức tạp; công tác vệ sinh môi trường tại một số khu du lịch, bãi biển, lễ hội chưa đáp ứng yêu cầu; tình trạng quảng cáo, rao vặt trái phép, lấn chiếm vỉa hè, lòng đường ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị vẫn chưa được xử lý triệt để.
Đặc biệt, trong bối cảnh tỉnh Ninh Bình đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn, mở rộng không gian đô thị và định hướng xây dựng đô thị di sản, việc siết chặt quản lý quy hoạch, xây dựng, đất đai và môi trường trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, bảo đảm phát triển đồng bộ, bền vững.
Theo Chỉ thị, công tác quản lý trật tự xây dựng, mỹ quan đô thị và vệ sinh môi trường phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, lấy phòng ngừa là chính; phát hiện sớm, xử lý nghiêm và dứt điểm ngay từ khi mới phát sinh vi phạm. Người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương phải chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để xảy ra vi phạm trên địa bàn, lĩnh vực quản lý.
Các công trình xây dựng trước khi triển khai phải hoàn thành đầy đủ các thủ tục đầu tư, xây dựng theo đúng quy định của pháp luật; tuyệt đối không để xảy ra tình trạng khởi công khi chưa đủ điều kiện. Đồng thời, tăng cường kiểm soát chất lượng công trình, bảo đảm các yêu cầu về an toàn, môi trường trước khi đưa vào sử dụng.
Một trong những nội dung đáng chú ý của Chỉ thị là yêu cầu các địa phương thực hiện đồng bộ việc phân loại rác thải tại nguồn, nâng cao hiệu quả thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải sinh hoạt; xử lý nghiêm các hành vi xả rác bừa bãi, phát tán bụi, tiếng ồn, xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trường. Các khu du lịch, bãi biển, cơ sở lưu trú, địa điểm tổ chức lễ hội phải bảo đảm sạch đẹp, văn minh, đáp ứng đầy đủ các điều kiện hoạt động theo quy định.
Song song với đó, tỉnh Ninh Bình yêu cầu tăng cường quản lý hành lang an toàn giao thông, đê điều, thủy lợi, lưới điện, tuyến đường ống dẫn xăng dầu; kiên quyết lập lại trật tự lòng đường, vỉa hè; chấm dứt tình trạng lấn chiếm không gian công cộng để kinh doanh, tập kết vật liệu hoặc dừng đỗ phương tiện trái quy định.
Công tác chỉnh trang đô thị cũng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Các địa phương cần đẩy mạnh xây dựng các tuyến phố văn minh đô thị; tăng cường trồng cây xanh, hạ ngầm hệ thống cáp viễn thông, chỉnh trang biển hiệu, mặt tiền công trình, xóa bỏ quảng cáo, rao vặt trái phép, tạo diện mạo đô thị đồng bộ, hiện đại nhưng vẫn hài hòa với cảnh quan và bản sắc văn hóa địa phương.
Đáng chú ý, Chỉ thị yêu cầu quản lý chặt chẽ việc khai thác quỹ đất dọc các tuyến giao thông trọng điểm mới được đầu tư hoặc đang triển khai xây dựng. Đây được xem là nguồn lực quan trọng để phát triển đô thị, dịch vụ và thương mại trong thời gian tới. Mọi dự án đầu tư, phương án sử dụng đất tại các khu vực này phải được kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm phù hợp với quy hoạch, tránh tình trạng phát triển tự phát làm phá vỡ định hướng phát triển chung của tỉnh.
Đối với lĩnh vực du lịch, Sở Du lịch được giao tăng cường kiểm tra chất lượng hoạt động của các khu, điểm du lịch và cơ sở lưu trú; kiên quyết không công nhận hoặc đề xuất thu hồi quyết định công nhận đối với các khu, điểm du lịch vi phạm về xây dựng, đất đai hoặc bảo vệ môi trường. Đây là giải pháp nhằm xây dựng môi trường du lịch văn minh, an toàn, góp phần nâng cao hình ảnh điểm đến Ninh Bình trong mắt du khách.
Chỉ thị cũng phân công rõ trách nhiệm cho từng sở, ngành, địa phương trong quản lý xây dựng, đất đai, môi trường, giao thông, văn hóa và du lịch. Trong đó, Sở Xây dựng chủ trì quản lý trật tự xây dựng; Sở Nông nghiệp và Môi trường tăng cường quản lý đất đai, bảo vệ môi trường; Sở Văn hóa và Thể thao đẩy mạnh xây dựng nếp sống văn minh, quản lý quảng cáo ngoài trời; Công an tỉnh tăng cường tuần tra, xử lý các hành vi vi phạm về trật tự đô thị, xây dựng và môi trường.
Đặc biệt, Chủ tịch UBND các xã, phường phải chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để xảy ra vi phạm về xây dựng, đất đai, ô nhiễm môi trường hoặc mất mỹ quan đô thị trên địa bàn quản lý. Đồng thời, các địa phương phải thường xuyên tổ chức kiểm tra, xử lý kịp thời các công trình xây dựng trái phép, lập lại trật tự vỉa hè, lòng đường, duy trì thu gom rác thải hằng ngày, ngăn chặn tình trạng chèo kéo khách và xả rác tại các khu du lịch, bãi biển.
Bên cạnh các giải pháp quản lý, Chỉ thị cũng nhấn mạnh việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị đô thị thông qua xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ về đất đai, quy hoạch, giao thông và môi trường; khuyến khích người dân, doanh nghiệp tham gia giám sát cộng đồng bằng các nền tảng số nhằm nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu quả quản lý.
Việc ban hành Chỉ thị không chỉ nhằm lập lại kỷ cương trong quản lý xây dựng và đô thị mà còn tạo nền tảng để Ninh Bình khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế phát triển sau khi mở rộng không gian, xây dựng các đô thị xanh, văn minh, hiện đại; đồng thời góp phần xây dựng hình ảnh một điểm đến an toàn, thân thiện, sạch đẹp, từng bước định vị thương hiệu đô thị di sản và trung tâm du lịch chất lượng cao của cả nước.
Nguyễn Kiên
