Phát biểu tại Nhà Trắng ngày 16/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông sẵn sàng sử dụng biện pháp thuế quan để gây sức ép với các quốc gia phản đối việc Mỹ sáp nhập Greenland. Theo ông Trump, việc kiểm soát hòn đảo tự trị thuộc Đan Mạch là cần thiết đối với an ninh quốc gia và lợi ích tài chính của Washington.
“Tôi có thể áp thuế đối với các quốc gia nếu họ không hợp tác về Greenland, bởi vì chúng ta cần Greenland vì lý do an ninh và tài chính”, Tổng thống Trump nói, song không nêu cụ thể những nước nào sẽ trở thành mục tiêu. Hiện nay, các đồng minh châu Âu của Mỹ, trong đó có Đan Mạch, đang là những bên phản đối mạnh mẽ ý định này.
Tổng thống Mỹ cho biết ông từng sử dụng thuế quan như một công cụ gây sức ép trong quá khứ. Ông kể lại việc từng cảnh báo áp thuế 25% đối với Đức khi Berlin không hợp tác trong một số vấn đề mà Washington theo đuổi. Theo ông Trump, mức thuế này “cao hơn rất nhiều so với những gì họ từng phải trả trước đây”.
Hiện Mỹ đang áp mức thuế tối đa 15% đối với hàng hóa xuất khẩu từ Liên minh châu Âu (EU), đối tác thương mại và cũng là nguồn nhập khẩu lớn nhất của Washington. Việc Tổng thống Trump nhắc lại khả năng nâng thuế đã làm dấy lên lo ngại về nguy cơ leo thang căng thẳng thương mại xuyên Đại Tây Dương.
Cũng trong phát biểu tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump đề cập tới vụ kiện liên quan đến chính sách thuế quan của chính quyền Mỹ đang được Tòa án Tối cao xem xét. Ông cảnh báo rằng nếu tòa án không đưa ra phán quyết có lợi cho chính quyền, đó sẽ là “một điều đáng tiếc cho nước Mỹ”.
Trong một diễn biến khác, một phái đoàn lưỡng đảng của Quốc hội Mỹ đã tới Copenhagen để gặp các lãnh đạo Đan Mạch và Greenland nhằm thảo luận về những nỗ lực của ông Trump liên quan tới hòn đảo này. Tuy nhiên, giới chức Đan Mạch và Greenland tiếp tục bác bỏ mạnh mẽ ý tưởng chuyển giao quyền kiểm soát, đồng thời khẳng định lập trường không thay đổi về chủ quyền đối với Greenland.
Những ngày gần đây, một số quốc gia châu Âu lớn đã tăng cường hiện diện quân sự tại Greenland. Theo các nguồn tin, quân đội của các nước này được triển khai nhằm thực hiện nhiệm vụ trinh sát và tăng cường an ninh cho hòn đảo trước những diễn biến căng thẳng.
Tổng thống Trump nhiều lần nhấn mạnh rằng việc kiểm soát Greenland là yếu tố then chốt đối với an ninh quốc gia Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh Nga và Trung Quốc gia tăng hiện diện tại khu vực Bắc Cực. Ông cũng liên hệ vấn đề này với kế hoạch xây dựng hệ thống phòng thủ mang tên “Vòm Vàng” mà Washington đang thúc đẩy. 
Khi được hỏi liệu Mỹ có cân nhắc rút khỏi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) nếu liên minh không giúp Washington kiểm soát Greenland hay không, Tổng thống Trump cho biết đây là vấn đề “sẽ được xem xét”. Ông khẳng định Mỹ đang đàm phán với NATO liên quan tới hòn đảo này.
“Chúng ta rất cần Greenland cho an ninh quốc gia. Nếu không có hòn đảo đó, sẽ có một lỗ hổng trong an ninh quốc gia, đặc biệt là khi đề cập tới những gì chúng ta đang làm liên quan đến Vòm Vàng”, ông Trump nói.
Tổng thống Mỹ cũng không loại trừ khả năng sử dụng biện pháp quân sự để đạt được mục tiêu, dù khẳng định ưu tiên các nỗ lực ngoại giao. Một phương án khác được nhắc tới là Mỹ mua lại Greenland, với mức giá có thể lên tới 700 tỷ USD, theo các nguồn tin trên truyền thông Mỹ.
Trong tuần này, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Rasmussen đã gặp Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tại Washington. Sau cuộc gặp, ông Rasmussen cho biết chưa có đột phá nào và nhấn mạnh Đan Mạch luôn giữ vững quan điểm về Greenland.
Các nước thành viên NATO tại châu Âu thời gian qua đã thể hiện sự ủng hộ đối với Đan Mạch và Greenland trước những tuyên bố cứng rắn từ Tổng thống Trump. Một số nước đã cử binh sĩ tới Greenland để tăng cường hiện diện và thực hiện nhiệm vụ an ninh. Tuy nhiên, Nhà Trắng tuyên bố lực lượng châu Âu hiện diện trên đảo không ảnh hưởng đến kế hoạch của Mỹ nhằm kiểm soát vùng lãnh thổ này.
Greenland là hòn đảo lớn nhất thế giới, nằm giữa Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương, gần Bắc Mỹ. Hòn đảo có diện tích khoảng 2,16 triệu km², dân số khoảng 57.000 người và nằm trên tuyến đường ngắn nhất từ Bắc Mỹ tới châu Âu, khiến nơi đây có vị trí chiến lược quan trọng đối với Washington. Greenland cũng được đánh giá là có nguồn tài nguyên khoáng sản dồi dào, phần lớn chưa được khai thác.
Theo CNN và Guardian, đây là lần thứ hai trong tuần Tổng thống Trump đưa ra cảnh báo áp thuế đối với các quốc gia khác. Trước đó, ông từng tuyên bố sẽ áp mức thuế 25% với những nước giao dịch với Iran. Những tuyên bố liên tiếp của ông Trump được cho là đang làm gia tăng lo ngại về nguy cơ căng thẳng địa chính trị và thương mại leo thang, đặc biệt trong quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu.
Thiên Trường
