Để tránh những cách hiểu sai lệch gây hoang mang cho người dùng mạng xã hội, các chuyên gia pháp lý đã có những phân tích chuyên sâu nhằm làm rõ bản chất và phạm vi áp dụng của quy định này.
Nhóm hành vi khai thác nội dung trái phép nhằm mục đích trục lợi bị xử lý nghiêm
Phân tích về mục tiêu cốt lõi của văn bản quy phạm pháp luật mới, luật sư Trương Thanh Đức, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Luật BASICO khẳng định, bản chất của quy định không phải là ngăn cản quyền tiếp cận thông tin chính thống của công chúng mà là bảo vệ quyền tác giả và quyền liên quan của cơ quan báo chí. Sản phẩm báo chí được tạo ra để phục vụ xã hội, do đó việc người dân lan tỏa các thông tin hữu ích cho cộng đồng hoàn toàn không phải là đối tượng bị nhắm đến để xử lý.
Ranh giới pháp lý cần phân biệt rõ ràng ở đây là sự khác nhau giữa hành vi chia sẻ thông tin thuần túy và hành vi khai thác thương mại, trục lợi từ chất xám của người khác. Đối tượng chịu sự điều chỉnh và cần bị xử lý nghiêm khắc dưới chế tài của Nghị định số 174/2026/NĐ-CP bao gồm các trang thông tin điện tử, các hệ thống fanpage hoặc tài khoản mạng xã hội có hành vi sao chép nguyên văn bài viết, hình ảnh, video của các tòa soạn rồi đăng tải lại trên nền tảng của mình nhằm mục đích câu lượt xem, tăng tương tác, từ đó bán quảng cáo hoặc tìm kiếm doanh thu bất chính. Việc lấy sản phẩm của các cơ quan báo chí để kiếm lợi dựa trên công sức và chi phí đầu tư của đơn vị khác chính là hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ nghiêm trọng.
Đồng quan điểm, luật sư Hoàng Hà thuộc Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh chỉ rõ những hình thức biến tướng, vi phạm bản quyền phổ biến trên môi trường mạng hiện nay bao gồm việc sao chép toàn bộ hoặc phần lớn nội dung một tác phẩm báo chí, tự ý cắt ghép hình ảnh, đồ họa, đổi tiêu đề bài viết để tạo ra các sản phẩm phái sinh, hoặc đọc lại nguyên văn bài báo để sản xuất video đăng tải trên các nền tảng mạng xã hội nhằm thu hút tương tác thương mại. Tình trạng này diễn ra tràn lan trong nhiều năm qua không chỉ gây thất thoát nguồn thu lớn của báo chí chính thống mà còn tiềm ẩn nguy cơ bóp méo nội dung, tạo ra môi trường cạnh tranh thiếu lành mạnh. Do đó, Nghị định số 174/2026/NĐ-CP là công cụ pháp lý mạnh mẽ để chấn chỉnh và nâng cao ý thức tôn trọng bản quyền số.
Sự khác biệt giữa việc chia sẻ đường link và hành vi tự ý dẫn nguồn toàn văn
Đối với thắc mắc của người dân về việc chia sẻ các bài báo hằng ngày trên trang cá nhân, luật sư Hoàng Hà khẳng định việc người dùng mạng xã hội chia sẻ đường link (url) dẫn trực tiếp về bài báo gốc kèm theo những dòng nhận xét, bình luận cá nhân hoàn toàn không bị coi là hành vi sao chép tác phẩm. Hành động chia sẻ đường link thực chất là điều hướng người đọc tìm đến nguồn thông tin chính thức của tòa soạn, giúp lan tỏa thông tin báo chí một cách hợp pháp.
Bên cạnh đó, luật sư cũng lưu ý một sai lầm phổ biến hiện nay khi nhiều cá nhân và trang mạng xã hội cho rằng chỉ cần ghi rõ cụm từ "theo báo..." hoặc "dẫn nguồn..." ở cuối bài là có quyền đăng tải lại toàn bộ nội dung. Khái niệm "trích dẫn hợp lý" theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ chỉ được chấp nhận trong những giới hạn nhất định nhằm phục vụ cho mục đích bình luận, nghiên cứu hoặc minh họa cho bài viết, đồng thời việc trích dẫn không được làm ảnh hưởng đến quyền khai thác bình thường của tác phẩm gốc. Trong trường hợp tự ý sao chép toàn văn hoặc phần lớn nội dung bài báo để đăng lại, việc ghi nguồn hoàn toàn không có giá trị hợp pháp hóa hành vi xâm phạm bản quyền và người thực hiện vẫn sẽ bị xử phạt theo đúng quy định.
Để bảo đảm an toàn pháp lý, bảo vệ quyền tiếp cận thông tin của bản thân và tôn trọng chất xám của các cơ quan thông tấn, người dân được khuyến nghị nên duy trì thói quen chia sẻ bài báo thông qua các đường link liên kết chính thức, tuyệt đối hạn chế hành vi sao chép toàn văn hoặc sao chép phần lớn nội dung hình ảnh, video khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của chủ sở hữu quyền tác giả.
Tâm An(t/h)
