Theo Tờ trình số 1698/TTr-UBND của UBND tỉnh Quảng Ninh gửi Bộ Xây dựng, trên cơ sở rà soát toàn diện theo các tiêu chí của Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quảng Ninh hiện đã đạt 13/15 tiêu chuẩn đô thị loại I. Kết quả này được hình thành từ quá trình đánh giá chi tiết theo 3 nhóm tiêu chí lớn, phản ánh khá đầy đủ bức tranh phát triển đô thị của tỉnh trên cả phương diện kinh tế - xã hội, mức độ đô thị hóa và chất lượng hạ tầng.
Trong đó, nhóm tiêu chí “vị trí, vai trò và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội” của Quảng Ninh đạt 5/6 tiêu chuẩn, cho thấy nền tảng phát triển vững chắc. Tỉnh sở hữu hệ thống các khu kinh tế, khu chức năng mang tầm quốc gia và quốc tế, như các khu vực Vân Đồn, Móng Cái, Quảng Yên, cùng các di sản và trung tâm du lịch nổi bật. Điều này đáp ứng tiêu chuẩn về vai trò động lực phát triển vùng và quốc gia. Trong 3 năm gần đây, Quảng Ninh không chỉ duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP cao hơn mức trung bình cả nước, mà còn liên tục nâng cao thu nhập bình quân đầu người, đạt hơn 81 triệu đồng vào năm 2025. Việc không nhận bổ sung cân đối ngân sách Trung ương tiếp tục khẳng định năng lực tự chủ tài chính của địa phương - một tiêu chí quan trọng đối với đô thị loại I.
Tuy nhiên ở nhóm tiêu chí này, thu hút FDI năm 2025 của tỉnh chưa nằm trong nhóm 10 địa phương dẫn đầu cả nước. Điều này là do bối cảnh quốc tế và những tác động khách quan, Quảng Ninh đang tiếp tục cải thiện bằng nhiều giải pháp cụ thể để nâng cao chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh trong giai đoạn tới.
Ở tiêu chí “mức độ đô thị hóa”, Quảng Ninh đạt 3/4 tiêu chuẩn, nổi bật với tỷ lệ đô thị hóa lên tới 81,23%, vượt xa mức yêu cầu tối thiểu. Hệ thống đô thị được tổ chức lại theo hướng tinh gọn, hiệu quả với 54 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có tới 30 phường. Đặc biệt, khu vực đô thị Hạ Long mở rộng với quy mô dân số gần 687.000 người đóng vai trò trung tâm, tạo động lực lan tỏa cho toàn tỉnh. Dù vậy, tiêu chuẩn về quy mô dân số toàn đô thị (yêu cầu từ 2,5 triệu người) vẫn chưa đạt khi dân số toàn tỉnh mới hơn 1,5 triệu người. Đây là hạn chế mang tính “kỹ thuật” nhưng cũng phản ánh thực tế Quảng Ninh vẫn còn dư địa lớn để thu hút dân cư, phát triển đô thị theo chiều sâu và mở rộng không gian kinh tế
Điểm nổi bật trong đánh giá là nhóm tiêu chí “trình độ phát triển hạ tầng và tổ chức không gian đô thị”, Quảng Ninh đạt trọn vẹn 5/5 tiêu chuẩn. Hệ thống hạ tầng giao thông mang tính kết nối vùng và quốc tế với 3 đầu mối lớn, gồm sân bay, cảng tàu khách quốc tế, cảng biển nước sâu đã tạo nên lợi thế vượt trội so với nhiều địa phương trong cả nước. Các chỉ số về hạ tầng xã hội cũng đạt mức cao, trong đó số giường bệnh, cơ sở giáo dục, công trình văn hóa, thể thao đều vượt tiêu chuẩn; tỷ lệ xử lý chất thải rắn đạt gần 100%; hệ thống cấp nước sạch phủ gần như toàn bộ dân cư đô thị... Những con số này cho thấy chất lượng sống đô thị tại Quảng Ninh đã tiệm cận các tiêu chuẩn cao của đô thị phát triển.
Một điểm đáng chú ý đó là Quảng Ninh được đánh giá đạt mức tối thiểu của đô thị thông minh, bởi hạ tầng công nghệ thông tin được đầu tư đồng bộ, trung tâm điều hành thông minh (IOC) vận hành hiệu quả, nhiều lĩnh vực như giao thông, y tế, du lịch đã ứng dụng công nghệ số. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, mà còn tạo nền tảng cho phát triển kinh tế số và xã hội số trong tương lai...
Việc Quảng Ninh đề nghị được công nhận đô thị loại I mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh đầu tháng 4 vừa qua, Bộ Chính trị đã có kết luận về chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương trong năm 2026. Vì thế, việc công nhận Quảng Ninh là đô thị loại I mang nhiều ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một danh hiệu. Đây là sự ghi nhận đối với quá trình phát triển nhanh, bền vững và có định hướng rõ ràng của tỉnh trong nhiều năm qua và là điều kiện cần để Quảng Ninh hoàn thiện hồ sơ thành lập thành phố trực thuộc Trung ương - một mục tiêu đã được Trung ương xác định triển khai trong năm 2026. 
Đạt tiêu chí đô thị loại I, sẽ tạo ra “dư địa thể chế” mới cho Quảng Ninh, giúp tỉnh có thêm công cụ và cơ chế để thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng quản lý đô thị. Quảng Ninh sẽ phát triển theo mô hình đô thị đa trung tâm, tích hợp không gian đất liền - biển - đảo - biên giới thành một thể thống nhất. Các động lực tăng trưởng mới như kinh tế xanh, kinh tế biển, kinh tế di sản, kinh tế số và công nghiệp văn hóa sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ, gắn với chuyển đổi số toàn diện.
Việc đề nghị công nhận đô thị loại I là bước hoàn thiện tiêu chí, là dấu mốc chiến lược, mở ra giai đoạn phát triển mới cho Quảng Ninh. Khi các điều kiện được hoàn tất, mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trong năm 2026 có cơ sở vững chắc để hiện thực hóa, đưa Quảng Ninh trở thành một trong những đô thị năng động, hiện đại và có sức cạnh tranh cao của khu vực.
Trần Trang (t/h)
