THCL DN bỏ ra hàng chục tỷ đồng tôn tạo mặt bằng và đi vào SXKD ổn định tại khu đất vàng, thuộc Khu 10, phường Bãi Cháy (TP. Hạ Long), bỗng nhiên bị cơ quan chức năng thực hiện cưỡng chế, thu hồi để thực hiện dự án xây dựng cảng tổng hợp?

Khu vực cảng của công ty Hoài Nam và công ty Sao Bắc

Theo các DN bị thu trắng đất, dự án này chỉ là “cớ” để chính quyền sở tại “giành” đất cho DN khác thuê lại.

Bến mới “đè” bến cũ

Thực hiện QĐ 457/QĐ-UBND của UBND tỉnh, ngày 30/6/2015, UBND TP. Hạ Long tiến hành cưỡng chế thu hồi hơn 46.000 m2 đất giáp biển, được Công ty TNHH Hoài Nam Quảng Ninh (Công ty Hoài Nam) và Công ty TNHH Quốc tế Sao Bắc (Công ty Sao Bắc) sử dụng ổn định nhiều năm, phù hợp quy hoạch tại Khu 10, phường Bãi Cháy, để bàn giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất TP. Hạ Long quản lý.

Trước đó, theo QĐ 404/QĐ-UBND của UBND TP. Hạ Long về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ cho Công ty Sao Bắc và Công ty Hoài Nam, 2 DN này không được đền bù, bồi thường toàn bộ tài sản trên đất và cả công tôn tạo khu đất (tổng kinh phí là 0 đồng). Mục đích của việc thu hồi đất mà 2 DN đang sử dụng là để phục vụ Dự án xây dựng cảng tổng hợp Cái Lân.

Theo tài liệu các DN cung cấp, trong số diện tích đất bị thu hồi, có 32.900 m2 đất (trước đây là mặt nước) được UBND tỉnh cho các DN thuê với mục đích san lấp làm bến cảng, cầu cảng tập kết, bốc xếp gỗ nguyên liệu cho các dây chuyền chế biến dăm gỗ. Thời hạn cho thuê đất của Công ty Hoài Nam là 5 năm, có sổ đỏ, được cấp phép xây dựng cảng thủy nội địa và Công ty Sao Bắc thời hạn cho thuê đất ghi trong hợp đồng là hàng năm.

Quyết định xây dựng cảng tổng hợp thuộc hệ thống cảng Cái Lân

Xen giữa diện tích đất này, có 13.000 m2 đất (trước đây là khu bãi triều, bán ngập nước), tỉnh không xác lập quyền quản lý.

Toàn bộ diện tích nói trên là vùng đất sình lầy, sú vẹt, tiếp giáp với mặt nước biển nên các DN đã đổ hàng chục nghìn m2 đất đá tôn tạo mặt bằng, trải bê tông mác cao dày 30cm toàn bộ diện tích, trị giá hàng chục tỷ đồng; xây dựng nhà xưởng diện tích hàng trăm m2, khu văn phòng và nhà làm việc cho người lao động, nhà kho chứa dầu, lắp đặt hệ thống máy móc, cân điện tử, trạm biến áp trị giá hàng chục tỷ đồng.

Theo các DN bị thu hồi đất, để dự án xây dựng một cảng tổng hợp mới đi vào triển khai, chủ đầu tư phải chứng minh được sự cần thiết phải đầu tư dự án, dự báo được lượng hàng thông qua trong điều kiện công suất các bến cảng tổng hợp cảng Cái Lân đang dư thừa. Hơn nữa, dự án đang làm xáo trộn hoạt động SXKD ổn định, tạo công ăn việc làm cho hơn 300 lao động và đóng thuế cho Nhà nước đầy đủ từ khi được thuê đất của DN.

“Chúng tôi đã nhiều lần làm đơn đề nghị UBND tỉnh gia hạn thời gian khai thác sử dụng đất để bù đắp chi phí đầu tư trên đất, nhưng không được chấp nhận”, các DN lên tiếng.

“Phớt lờ” đề nghị của TAND tỉnh?

Theo QĐ 82/QĐ-UBND ngày 08/01/2009 của UBND tỉnh, đơn vị được giao làm chủ đầu tư thực hiện Dự án cảng tổng hợp thuộc hệ thống cảng Cái Lân là Công ty CP Cảng và Vận tải Lilama (nay là Công ty CP Cảng tổng hợp Cái Lân, gọi tắt là Công ty Lilama).

Tuy nhiên ông Nguyễn Quốc Hoài, Giám đốc Công ty Hoài Nam cho biết: “Cho đến thời điểm hiện tại, Công ty Lilama vẫn chưa được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt dự án đầu tư, nhưng cơ quan chức năng ở Quảng Ninh đã tiến hành cưỡng chế thu hồi đất của DN chúng tôi. Họ còn cho phép DN này cùng với UBND TP. Hạ Long tổ chức GPMB và bồi thường cho DN”.

Tại Bản án số 03/2014/HCST ngày 14/10/2014, TAND tỉnh Quảng Ninh cũng kết luận việc thu hồi đất đối với 2 công ty Sao Bắc và Hoài Nam không liên quan gì đến Công ty Lilama, do đó UBND tỉnh ra quyết định “không thực tế”. TAND tỉnh cũng đề nghị UBND tỉnh xem xét giải quyết việc 2 công ty Hoài Nam và Sao Bắc muốn được tiếp tục thuê đất và đầu tư khi thu hồi đất để xây dựng, mở rộng phát triển cảng Cái Lân.

Ông Hoài cho rằng: “Nếu tỉnh thấy cần kíp phải đầu tư dự án thì phải cho đấu thầu công khai; phải đưa dự án vào trong danh mục kêu gọi đầu tư của tỉnh. Khi lập và công bố quy hoạch dự án phải thông báo và ưu tiên cho người đang sử dụng đất. Ngược lại, UBND tỉnh đã cấp phép đầu tư rồi tiến hành thu hồi đất để giao cho DN là vi phạm nghiêm trọng Luật Đất đai, có dấu hiệu tham nhũng, lợi ích nhóm trong vụ việc này”.

Được biết, Cả Công ty Hoài Nam và Công ty Sao Bắc đều có công văn gửi BQL Khu kinh tế tỉnh Quảng Ninh và UBND tỉnh để xin chủ trương đầu tư xây dựng cảng theo đúng yêu cầu của quy hoạch. Tuy nhiên, các đề xuất này, BQL Khu kinh tế tỉnh Quảng Ninh cho rằng chưa phù hợp theo quy định và chưa đủ cơ sở báo cáo UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư.

Khi các quyết định thu hồi đất mà TAND tỉnh kết luận là “không thực tế” đã hết hiệu lực, UBND tỉnh tiếp tục ra quyết định thu hồi đất lần thứ 2. Lần này, diện tích đất thu hồi được giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất TP. Hạ Long quản lý.

Không đồng ý với quyết định thu hồi đất, công tác bồi thường GPMB của cơ quan chức năng ở Quảng Ninh, Công ty Hoài Nam và Công ty Sao Bắc cho biết sẽ tiếp tục khiếu kiện đến các cấp có thẩm quyền để đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Đức Thế - Phan Chinh