Điều kiện xác định người phụ thuộc trong độ tuổi lao động
Đối với cha đẻ và mẹ đẻ hoặc cha mẹ vợ và cha mẹ chồng còn trong độ tuổi lao động, việc tính giảm trừ gia cảnh chỉ được thực hiện khi họ đáp ứng đồng thời hai điều kiện khắt khe. Thứ nhất là cá nhân đó phải bị khuyết tật hoặc không có khả năng lao động do các nguyên nhân sức khỏe được cơ quan y tế xác nhận.
Thứ hai là điều kiện về kinh tế khi người phụ thuộc phải không có thu nhập hoặc có mức thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn không vượt quá 1 triệu đồng. Việc thiếu một trong hai yếu tố này sẽ khiến người nộp thuế không thể đăng ký giảm trừ cho bố mẹ trong độ tuổi lao động.
Thay đổi về độ tuổi nghỉ hưu của bố mẹ vào năm 2026
Đối với bố mẹ đã ngoài độ tuổi lao động, điều kiện để được tính là người phụ thuộc đơn giản hơn khi chỉ xét đến tiêu chí thu nhập bình quân tháng không quá 1 triệu đồng. Tuy nhiên, người nộp thuế cần lưu ý lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu đang được thực hiện theo Nghị định 135/2020/NĐ-CP để xác định đúng thời điểm bố mẹ mình bước vào nhóm ngoài độ tuổi lao động.
Căn cứ theo lộ trình điều chỉnh tuổi nghỉ hưu được quy định tại Bộ luật Lao động, kể từ năm 2026, độ tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện làm việc bình thường sẽ có sự thay đổi cụ thể đối với từng giới tính.
Đối với người lao động là nam giới, độ tuổi nghỉ hưu chính thức sẽ là đủ 61 tuổi 6 tháng. Trong khi đó, đối với người lao động là nữ giới, độ tuổi nghỉ hưu được xác định là khi cá nhân đó đủ 57 tuổi. Việc nắm rõ các mốc thời gian này không chỉ giúp người lao động chủ động trong việc lập kế hoạch nghỉ ngơi mà còn là cơ sở quan trọng để các gia đình xác định chính xác điều kiện khi làm thủ tục đăng ký người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh trong quyết toán thuế thu nhập cá nhân.
Dựa vào bảng trên, kể từ năm 2026, con cái chỉ có thể đăng ký giảm trừ gia cảnh cho cha khi cha đủ từ 61 tuổi 6 tháng và cho mẹ khi mẹ đủ 57 tuổi (với điều kiện thu nhập dưới mức quy định) mà không cần chứng minh tình trạng khuyết tật hay mất khả năng lao động. Nếu bố mẹ chưa đạt mốc tuổi này, họ vẫn được coi là trong độ tuổi lao động và phải áp dụng quy trình xác nhận khuyết tật hoặc mất khả năng lao động như đã nêu ở trên.
Nguyên tắc đăng ký và mức giảm trừ gia cảnh
Việc xác định người phụ thuộc tuân theo nguyên tắc mỗi cá nhân chỉ được tính giảm trừ một lần vào một đối tượng nộp thuế duy nhất. Điều này có nghĩa là nếu trong gia đình có nhiều con cùng đi làm và phát sinh thuế thu nhập cá nhân thì chỉ một người con được quyền đăng ký bố hoặc mẹ là người phụ thuộc của mình. Các con cần có sự thỏa thuận và thống nhất để tránh việc đăng ký trùng lặp dẫn đến sai sót trong quyết toán thuế.
Mức giảm trừ gia cảnh cho mỗi người phụ thuộc hiện nay là 4,4 triệu đồng mỗi tháng. Việc nắm rõ các quy định về độ tuổi và thu nhập vào năm 2026 sẽ giúp người lao động chủ động trong việc kê khai, từ đó tối ưu hóa số thuế phải nộp và đảm bảo quyền lợi nuôi dưỡng người thân theo đúng quy định pháp luật.
Tâm An(t/h)
