Quyết liệt chống hàng giả, hàng nhái cuối năm

(TH&CL) Tết Nguyên đán đang cận kề, đây là thời điểm các loại hàng giả, hàng nhái, hàng nhập lậu… ồ ạt xâm nhập thị trường, tình trạng này đã gây tổn thất NSNN, ảnh hưởng đến thương hiệu của DN, đe dọa trực tiếp đến tính mạng người tiêu dùng. Liên quan đến vấn đề này, phóng viên đã có cuộc trao đổi với ông Đỗ Thanh Lam, Phó cục trưởng, Cục Quản lý thị trường (Bộ Công thương).

Ông Đỗ Thanh Lam, Phó cục trưởng, Cục Quản lý thị trường (Bộ Công thương)

Thực tế, nạn hàng giả, hàng nhái, hàng nhập lậu… đã gióng lên hồi chuông báo động. Ông có thể cho biết, tác động tiêu cực của vấn nạn này đến đời sống xã hội ra sao?

Hiện nay, hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ rất đa dạng: từ giá trị thấp đến giá trị cao, từ đơn giản đến công nghệ cao, từ hàng hóa phục vụ sản xuất đến hàng tiêu dùng, giải trí…

Hàng giả được sản xuất trong nước hoặc ở nước ngoài và đưa vào Việt Nam bằng nhiều con đường. Vật tư, nguyên liệu, linh kiện để sản xuất hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ không đảm bảo chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc an toàn, không có sự đầu tư về kỹ thuật và công nghệ để nâng cao giá trị sản phẩm. Những mặt hàng này ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe, tính mạng của người sử dụng.

Nạn hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ khiến DN sản xuất, kinh doanh chân chính chịu thiệt hại lớn về kinh tế, làm giảm uy tín thương hiệu của DN và gây mất lòng tin đối với người tiêu dùng.

Sản xuất, buôn bán hàng giả còn ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường cạnh tranh lành mạnh và thu hút đầu tư... Lợi nhuận phi pháp từ sản xuất, buôn bán hàng giả làm cho đạo đức bị tha hóa từ đồng tiền bất chính thu được, kéo theo đó là tệ nạn xã hội.

Tình trạng nhập lậu và hàng giả, hàng nhái tràn lan trên thị trường, ảnh hưởng như thế nào đến người tiêu dùng và các DN chân chính sản xuất mặt hàng đó?

Tình trạng nhập lậu hàng hóa khiến cho tiêu thụ sản phẩm của các DN làm ăn chân chính bị ảnh hưởng, thị phần giảm, khả năng cạnh tranh thấp… Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, các DN và hàng hóa Việt Nam không thể tận dụng hết cơ hội mang lại từ việc mở cửa thị trường. Môi trường cạnh tranh không bình đẳng, không lành mạnh vì buôn lậu, sản xuất hàng giả gây bất lợi cho các DN chân chính, các nhà đầu tư nước ngoài thiếu tin cậy vào môi trường kinh doanh của nước ta, không khuyến khích đầu tư dài hạn, phát triển nguồn lực và kích thích sự sáng tạo.

DN có sản phẩm bị làm giả, làm nhái sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi tiếp cận và phát triển thị trường, thiệt hại về doanh thu, giảm uy tín đối với người tiêu dùng. Công nghệ, bí quyết và lợi thế kinh doanh cũng bị nạn hàng giả, hàng nhái lạm dụng, ăn cắp. Ngoài ra, các DN chân chính còn phải bỏ ra nhiều khoản chi phí cho việc đấu tranh ngăn chặn hàng giả.

Do sản xuất bất hợp pháp, lén lút nên chất lượng thường không bảo đảm, đặc biệt là các mặt hàng tiêu dùng có nguy cơ chứa độc tố, chất cấm, dư lượng hóa chất vượt mức cho phép... ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Những đối tượng làm hàng giả, hàng nhái ngày càng nhiều thủ đoạn tinh vi nhằm qua mặt cơ quan chức năng. Các thủ đoạn tinh vi đó gây khó khăn gì cho công tác kiểm tra và xử lý?

Đối với hàng nhập lậu, các đối tượng sử dụng nhiều loại phương tiện, phổ biến là trà trộn tại các xe khách chất lượng cao, xe biển số xanh; chia nhỏ, xé lẻ hàng hóa; chia quãng  đường vận chuyển thành nhiều cung đoạn; quay vòng hóa đơn để vận chuyển, hợp thức hàng lậu. Các đối tượng còn sử dụng cả hình thức vận chuyển, bày bán xen lẫn hàng cấm, hàng nhập lậu tại các địa bàn giáp ranh, tại các tuyến giao thông liên huyện, liên tỉnh khiến công tác kiểm tra, kiểm soát gặp nhiều khó khăn. Đối với mặt hàng thuốc lá nhập lậu từ các tỉnh biên giới Tây Nam, đám gian thương thường vận chuyển số lượng dưới 1.500 gói/lần để nếu bị bắt giữ chỉ bị xử lý hành chính. Nguy hiểm hơn, chúng lôi kéo người dân không am hiểu pháp luật tiếp tay, cản trở lực lượng chức năng nhằm cướp lại hàng hóa bị bắt giữ.

Thủ đoạn của đối tượng làm ăn phi pháp ngày càng tinh vi. Mặc dù, Chính phủ đã có nhiều chủ trương, chính sách, biện pháp hạn chế buôn lậu, sản xuất, kinh doanh hàng giả và gian lận thương mại, nhưng nhiều đối tượng vẫn không từ bất cứ thủ đoạn nào, kể cả chống đối quyết liệt khi bị bắt giữ hàng hóa.

Địa hình khu vực biên giới phức tạp, công tác kiểm tra, kiểm soát gặp nhiều khó khăn, trong khi các đối tượng thường xuyên thay đổi phương thức, thủ đoạn đối phó.

Các phương án chống buôn lậu, hàng nhái cuối năm được Cục Quản lý thị trường triển khai tới đâu?

Bộ Công Thương và Cục Quản lý thị trường đã chỉ đạo lực lượng quản lý thị trường các tỉnh, thành phố tập trung thực hiện các nhiệm vụ sau:

Quán triệt đầy đủ các nội dung chỉ đạo của Chính phủ về chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại.

Làm tốt công tác dự báo, nắm chắc diễn biến tình hình thị trường, giá cả hàng hóa, nhất là các hàng hóa thiết yếu phục vụ sản xuất và đời sống nhân dân; làm rõ phương thức, thủ đoạn, rút ra quy luật hoạt động của các đối tượng làm ăn phi pháp, để đề ra phương án đối phó kịp thời với các tình huống xấu có thể xảy ra.

Tổ chức kiểm tra, kiểm soát có trọng tâm, trọng điểm, tăng cường chống buôn lậu, hàng giả, gian lận thương mại cuối năm 2013 và Tết Nguyên đán Giáp Ngọ 2014. Trong đó, tập trung vào các mặt hàng trọng điểm như pháo các loại, đồ chơi trẻ em kích động bạo lực, thuốc lá ngoại, rượu, bia, nước giải khát, bánh mứt kẹo, nông sản, hoa quả, thủy sản, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, đồ gia dụng… Các hành vi vi phạm phải được xử lý triệt để theo đúng quy định của pháp luật.

Tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng, hiệp hội, ngành hàng nhằm đưa ra những cảnh báo, khuyến cáo đến người tiêu dùng đối với các sản phẩm hàng nhập lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng, vi phạm sở hữu trí tuệ.

Tổ chức các đoàn kiểm tra liên ngành kiểm tra, đôn đốc tại các tỉnh, thành phố trong việc thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Để công tác chống hàng giả, hàng kém chất lượng trở nên hữu hiệu, ông có kiến nghị và đề xuất biện pháp gì nhằm hạn chế tình trạng này?

Theo chúng tôi, Nhà nước cần có chính sách đầu tư; DN cần mở rộng sản xuất, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho người lao động. Các cơ quan chức năng, DN tích cực vận động nhân dân, tự nguyện tố giác tội phạm, không tham gia, tiếp tay cho hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng.

Về phía người tiêu dùng, cần nâng cao kiến thức nhận biết hàng kém chất lượng, từ chối sử dụng sản phẩm kém chất lượng, mạnh dạn tố giác với cơ quan chức năng các hành vi gian lận thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả để tự bảo vệ quyền lợi của chính mình.

Xin cảm ơn ông!

Tuấn Ngọc (Thực hiện)