Ngày 12/5, tại Hà Nội, Cục Thuế chính thức ra mắt “Sách Trắng Thuế Việt Nam 2026” – ấn phẩm được đánh giá là dấu mốc quan trọng trong quá trình công khai hóa thông tin, minh bạch hóa chính sách và hiện đại hóa công tác quản lý thuế.
Đây là lần đầu tiên ngành Thuế phát hành Sách Trắng Thuế Việt Nam, không chỉ phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành mà còn được kỳ vọng trở thành kênh thông tin chính thống giúp người dân, doanh nghiệp tiếp cận đầy đủ bức tranh thực thi pháp luật thuế tại Việt Nam.
Theo đại diện Cục Thuế, “Sách Trắng Thuế Việt Nam 2026” thể hiện rõ nỗ lực của ngành trong việc nâng cao tính minh bạch, đảm bảo sự nhất quán trong thông tin, từng bước đổi mới phương thức quản lý theo hướng hiện đại, bền vững và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.
Ấn phẩm tập trung vào ba nhóm nội dung trọng tâm. Trong đó, phần đầu tiên khái quát toàn diện hệ thống thuế Việt Nam hiện hành theo thông lệ quốc tế, gồm thuế trực thu, thuế gián thu và các sắc thuế đặc thù. Qua đó khẳng định vai trò của thuế không chỉ trong tạo nguồn lực tài chính cho ngân sách nhà nước mà còn là công cụ điều tiết vĩ mô nền kinh tế, thúc đẩy công bằng xã hội và hỗ trợ các nhóm yếu thế.
Một nội dung đáng chú ý khác là bức tranh tổng thể về kết quả thu ngân sách và quá trình hiện đại hóa quản lý thuế giai đoạn 2021-2025. Theo số liệu công bố, tổng thu ngân sách nhà nước trong giai đoạn này đạt khoảng 9,922 triệu tỷ đồng, tương đương gần 120% mục tiêu Quốc hội giao. Riêng số thu do cơ quan Thuế quản lý đạt khoảng 8,569 triệu tỷ đồng, chiếm 86,4% tổng thu ngân sách nhà nước.
Đáng chú ý, cơ cấu nguồn thu tiếp tục chuyển dịch theo hướng bền vững khi tỷ trọng thu nội địa tăng mạnh từ 84,5% năm 2010 lên 97,9% năm 2025, trong khi thu từ dầu thô giảm xuống chỉ còn 2,1%.
Theo ngành Thuế, kết quả này đạt được trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước có nhiều biến động phức tạp, song ngành vẫn hoàn thành vượt toàn diện các mục tiêu tại Nghị quyết số 23/2021/QH15 của Quốc hội. Tỷ lệ huy động vào ngân sách nhà nước giai đoạn 2021-2025 đạt khoảng 18,8% GDP, vượt xa mục tiêu tối thiểu 16% GDP.
Cùng với tăng trưởng thu ngân sách, ngành Thuế cũng ghi nhận quá trình chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình quản lý truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu và phân tích rủi ro. Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý người nộp thuế, thanh tra, kiểm tra và giám sát giao dịch giúp nâng cao hiệu quả xử lý dù số lượng cuộc thanh tra giảm.
Theo số liệu được công bố, số thu qua thanh tra, kiểm tra năm 2025 tăng hơn gấp đôi so với năm 2021 nhờ áp dụng quản lý dữ liệu rủi ro và chuyển đổi số.
Đối với giai đoạn 2026-2030, Sách Trắng Thuế Việt Nam 2026 xác định 4 định hướng trọng tâm gồm: Hoàn thiện thể chế chính sách; đẩy mạnh chuyển đổi số và đơn giản hóa thủ tục hành chính; lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ; nâng cao chất lượng quản trị thuế.
Tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã làm việc với Cục Thuế nhằm triển khai các giải pháp hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách năm 2026. Hội nghị được kết nối trực tuyến tới 34 điểm cầu các tỉnh, thành phố và 350 điểm cầu cơ sở trên toàn quốc.
Theo báo cáo, năm 2026 ngành Thuế được giao dự toán thu ngân sách nhà nước khoảng 2.242.966 tỷ đồng và phấn đấu hướng tới mục tiêu 2,6 triệu tỷ đồng.
Ngành Thuế xác định mục tiêu không chỉ “thu đúng, thu đủ” mà còn phải “nuôi dưỡng nguồn thu” thông qua hỗ trợ doanh nghiệp và người dân phục hồi, mở rộng sản xuất kinh doanh.
Giai đoạn 2021-2025, ngành đã triển khai các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế với quy mô hơn 900 nghìn tỷ đồng. Riêng 4 tháng đầu năm 2026, số tiền thuế được giảm tiếp tục đạt khoảng 36.965 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh hoàn thuế giá trị gia tăng cũng được xem là giải pháp hỗ trợ dòng tiền cho doanh nghiệp. Trong 4 tháng đầu năm 2026, hơn 54.890 tỷ đồng đã được hoàn cho doanh nghiệp, tăng 32% so với cùng kỳ. Tỷ lệ hồ sơ hoàn thuế điện tử hiện đạt trên 98%.
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý tại sự kiện là việc Cục Thuế giới thiệu các giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo và sinh trắc học trong quản lý thuế.
Trong đó, giải pháp “Ứng dụng AI trong việc khai thuế của hộ kinh doanh” cho phép người nộp thuế kê khai bằng ngôn ngữ tự nhiên, hệ thống tự động điền dữ liệu từ cơ sở dữ liệu hiện có và gợi ý chỉnh sửa nếu phát hiện sai sót. Theo Cục Thuế, giải pháp hướng tới mục tiêu đơn giản hóa thủ tục, giảm thời gian kê khai và nâng cao trải nghiệm cho hộ kinh doanh.
Ngoài ra, ngành Thuế cũng triển khai giải pháp xác thực sinh trắc học trong đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử nhằm đối chiếu dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia, xác thực đúng người đại diện doanh nghiệp, ngăn chặn hành vi giả mạo và hạn chế tình trạng mua bán hóa đơn bất hợp pháp.
Cùng với đó, ngành Thuế đang đẩy mạnh tái cấu trúc hệ thống công nghệ thông tin theo định hướng quản lý thuế số dựa trên dữ liệu, AI và tự động hóa. Đến nay, Cục Thuế đã tổ chức 112 cuộc khảo sát trong và ngoài nước để hoàn thiện chiến lược chuyển đổi số ngành Thuế giai đoạn 2026-2030.
Theo lộ trình, năm 2026 sẽ tập trung tái thiết kế các quy trình lõi và dịch vụ thuế điện tử, hướng tới vận hành hệ thống mới từ năm 2027.
Trong lĩnh vực thương mại điện tử và kinh tế số, ngành Thuế cho biết năm 2025 số thu đạt khoảng 208,8 nghìn tỷ đồng. Cơ quan thuế đã thu thập hơn 40 tỷ giao dịch từ các sàn thương mại điện tử để xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý. Đồng thời, 235 nhà cung cấp nước ngoài đã nộp hơn 7,9 nghìn tỷ đồng trong 4 tháng đầu năm 2026.
Đặc biệt, quy trình hoàn thuế thu nhập cá nhân tự động hiện đạt tỷ lệ khoảng 95%, góp phần rút ngắn thời gian xử lý, giảm thủ tục hành chính và nâng cao mức độ hài lòng của người nộp thuế.
Theo Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành, việc ra mắt Sách Trắng Thuế Việt Nam 2026 cùng các giải pháp công nghệ mới cho thấy quyết tâm tiếp tục hiện đại hóa công tác quản lý thuế theo hướng minh bạch, an toàn, hiệu quả, lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ trong giai đoạn tới.
Thiên Trường
