Xóa bỏ thuế khoán: Bước ngoặt minh bạch hóa nghĩa vụ thuế
Theo Cục Thuế, Bộ Tài chính, những năm qua, hình thức thuế khoán được áp dụng như một giải pháp hỗ trợ, phù hợp với điều kiện quản lý và khả năng tuân thủ của hộ kinh doanh. Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng phát triển, yêu cầu về minh bạch, công bằng và hiện đại hóa quản lý ngày càng cao, hình thức khoán đã bộc lộ một số hạn chế, cũng như chưa đem lại động lực cần thiết để các hộ kinh doanh phát triển quy mô sản xuất kinh doanh.
Do vậy, Chiến dịch "60 ngày cao điểm chuyển đổi mô hình từ hộ, cá nhân kinh doanh khoán sang kê khai" được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, có tính cấp bách và phạm vi tác động rộng. Trên cơ sở đó, ngành Thuế đã kịp thời ban hành kế hoạch triển khai thống nhất trong toàn ngành, bảo đảm sự đồng bộ từ Trung ương đến địa phương.
Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, Bộ Tài chính cho biết: “Một trong những lợi ích lớn nhất của chuyển đổi sang kê khai là cơ quan thuế có thể xây dựng hệ thống dữ liệu chính xác hơn, quản lý hiệu quả hơn, nhưng đồng thời cũng hỗ trợ người nộp thuế chủ động xác lập nghĩa vụ của mình trên cơ sở doanh thu thực tế. Khi dữ liệu đầu vào - đầu ra được hệ thống hóa, việc phát hiện kê khai sai, thất thu sẽ không còn phụ thuộc vào cảm tính, mà dựa vào con số. Việc xử lý cũng minh bạch, công bằng và đúng đối tượng hơn”.
Có thể nói, việc xóa bỏ hình thức thuế khoán là một bước ngoặt mang tính cách mạng trong quản lý thuế đối với hộ kinh doanh. Việc chuyển đổi từ hình thức khoán sang kê khai không chỉ là sự thay đổi về phương thức tính thuế, mà là sự chuyển đổi căn bản về tư duy quản lý, về cách thức cơ quan thuế đồng hành với người nộp thuế.
Bên cạnh đó, việc xóa bỏ hình thức thuế khoán đối với hộ kinh doanh không chỉ là một yêu cầu kỹ thuật trong quản lý thuế, mà còn mang nhiều ý nghĩa quan trọng, sâu sắc cả về kinh tế và thể chế, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và từng bước hoàn thiện hệ thống thuế theo hướng hiện đại, minh bạch, công bằng và hội nhập.
Theo ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, toàn quốc có khoảng 5,5 triệu hộ kinh doanh, trong đó, có hơn 3 triệu hộ kinh doanh hoạt động cố định. Ước tính 2,3 triệu hộ kinh doanh đã đăng ký sử dụng phần mềm eTax Mobile để kê khai thuế.
Tới nay, mặc dù chưa hết thời hạn kê khai thuế (kỳ kê khai đầu tiên là quý I/2026, nộp tờ khai trước 30/4/2026), nhưng cơ quan thuế đã nhận được 1,5 triệu hồ sơ khai thuế trước hạn của gần 1,2 triệu hộ kinh doanh.
Cùng với việc xóa bỏ hình thức khoán, Cục Thuế cũng cho biết, đơn vị cũng tham vấn Bộ Tài chính khẩn trương rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật liên quan, từ Luật Quản lý thuế đến các hướng dẫn chuyên ngành. Một số giải pháp đã được xác định rõ, theo đó Nhà nước sẽ cung cấp phần mềm kế toán miễn phí, nền tảng kê khai điện tử dùng chung cho hộ kinh doanh, giúp họ tự kết nối máy tính tiền, ghi nhận doanh thu, xuất hóa đơn và xác định nghĩa vụ thuế.
Đây không chỉ là sự hỗ trợ về công cụ, mà còn là biểu hiện rõ ràng cho vai trò kiến tạo của Nhà nước trong giai đoạn chuyển đổi, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình cải cách thuế.
Đồng hành cùng doanh nghiệp, hộ kinh doanh tuân thủ pháp luật thuế
Để hỗ trợ doanh nghiệp, cá nhân và hộ kinh doanh thực hiện các quy định mới, thời gian qua ngành Thuế đã triển khai Chương trình hành động “Đồng hành cùng hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trong tuân thủ pháp luật thuế” với nhiều hoạt động hỗ trợ trên phạm vi toàn quốc. Chương trình nhằm giúp người nộp thuế kịp thời nắm bắt quy định, thực hiện kê khai, nộp thuế theo nguyên tắc tự kê khai - tự nộp - tự chịu trách nhiệm, đồng thời tăng cường minh bạch và ứng dụng công nghệ trong quản lý thuế.
Theo đó, cơ quan Thuế các cấp đã triển khai đồng bộ nhiều hoạt động hỗ trợ, như: Tăng cường tuyên truyền, phổ biến chính sách thuế mới; tổ chức các hội nghị tập huấn, đối thoại để giải đáp vướng mắc; thiết lập các tổ hỗ trợ trực tiếp tại địa bàn kinh doanh; hướng dẫn các nội dung thực hành về đăng ký thuế, kê khai thuế, sử dụng hóa đơn điện tử và nộp thuế điện tử; đồng thời tăng cường các kênh hỗ trợ trực tuyến để tiếp nhận và giải đáp kịp thời phản ánh của người nộp thuế.
Thực tế cho thấy, thời gian qua ngành Thuế đã nỗ lực đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa, điện tử hóa, số hóa đồng bộ ở tất cả các khâu trong quản lý thuế, từ đăng ký, kê khai, nộp thuế đến hoàn thuế, quản lý rủi ro, quản lý nợ thuế…
Đồng thời, tăng cường triển khai các chương trình đối thoại, tiếp thu ý kiến của doanh nghiệp, người nộp thuế, để tập trung tháo gỡ, giải quyết kịp thời khó khăn, vướng mắc cho cộng đồng doanh nghiệp, người nộp thuế; cải thiện môi trường kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp phát triển ổn định, vững chắc, thu hút đầu tư, tăng thêm năng lực sản xuất mới, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo tiền đề để tăng thu cho ngân sách nhà nước.
Theo ông Mai Sơn, Cục phó Cục Thuế, quá trình hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý thuế luôn đặt mục tiêu xuyên suốt là tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người nộp thuế, đặc biệt là hộ kinh doanh. Ngay trong năm 2025, cơ quan thuế đã có nhiều hoạt động hỗ trợ thực tiễn để hộ kinh doanh hiểu đúng, làm đúng các quy định mới, nổi bật là chiến dịch "60 ngày cao điểm chuyển đổi mô hình hộ, cá nhân kinh doanh khoán sang kê khai" triển khai theo Quyết định số 3352/QĐ-CT ngày 31/10/2025.
"Cơ quan thuế cũng đã và đang chủ động mở rộng hợp tác với nhiều đối tác trong lĩnh vực công nghệ, tư vấn tài chính, kế toán, đến hệ thống ngân hàng thương mại nhằm xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện, giúp cộng đồng doanh nghiệp và hộ kinh doanh thích ứng thuận lợi với các yêu cầu mới", ông Mai Sơn nhấn mạnh.
Ông Mai Sơn cũng cho hay, các sản phẩm dựa trên giải pháp hỗ trợ hàng triệu hộ kinh doanh không chỉ dừng lại ở các con số là 13, 14 địa phương, mà có thể lan rộng ra 34 tỉnh, thành cũng như hệ thống 350 Thuế cơ sở thuộc Thuế các tỉnh, thành phố.
Để đồng hành cùng doanh nghiệp, hộ kinh doanh, người nộp thuế tuân thủ pháp luật thuế ông Mai Xuân Thành, Cục trưởng Cục Thuế cũng yêu cầu cơ quan Thuế các cấp tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ người nộp thuế, đồng thời quán triệt quan điểm chuyển từ “quản lý” sang “đồng hành, phục vụ”. Cam kết triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp hỗ trợ người nộp thuế, trong đó đặc biệt lưu ý việc hạn chế tối đa sai sót cho hộ kinh doanh trong quá trình kê khai và nộp thuế.
Đồng thời, yêu cầu cơ quan thuế các cấp phải: Giải quyết hoàn thuế nhanh, đúng và đủ để tạo điều kiện lưu thông vốn cho doanh nghiệp. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, đặc biệt là áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào công tác quản lý nhằm hỗ trợ tối đa cho người dân và doanh nghiệp. Tiếp tục đổi mới, nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ công chức phụ trách công tác dự toán.
Với tâm thế chủ động và quyết tâm cao, ngành Thuế đặt mục tiêu khắc phục mọi khó khăn để hoàn thành xuất sắc những nhiệm vụ được Quốc hội, Chính phủ và Bộ Tài chính giao phó.
Theo thống kê của Cục Thuế, trong 3 tháng đầu năm 2026, tổng thu ngân sách do cơ quan thuế quản lý đạt 748.154 tỷ đồng, bằng 33,4% dự toán, tăng 11,4% so với cùng kỳ năm trước.
Tỷ lệ kê khai thuế điện tử đối với doanh nghiệp đạt 99,4%, nộp thuế điện tử đạt 98,8%. Đối với hộ kinh doanh, tỷ lệ khai thuế điện tử đạt 16%, nộp thuế điện tử đạt 36%.
Cơ quan Thuế đã ban hành 4.547 quyết định với tổng số tiền thuế hoàn là 42.211 tỷ đồng, bằng 24,4% dự toán, tăng 36% so với cùng kỳ năm trước.
Trong công tác kiểm tra thuế, toàn ngành đã thực hiện 7.188 cuộc (đạt 12,4% kế hoạch, bằng 71,9% cùng kỳ); tổng số kiến nghị xử lý 14.781 tỷ đồng (giảm 10,2%), trong đó tăng thu 4.360 tỷ đồng (tăng 4%); đã nộp ngân sách 3.093 tỷ đồng (đạt 71% số tăng thu).
Đáng chú ý, lĩnh vực thương mại điện tử và kinh tế số tiếp tục tăng trưởng với tổng thu đạt 85.600 tỷ đồng, tăng 12% so với cùng kỳ.
Về hóa đơn điện tử đã có 2,4 tỷ hóa đơn được xử lý trong quý I; lũy kế toàn hệ thống đạt 23,3 tỷ hóa đơn. Số cơ sở kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền tăng mạnh, đạt gần 90 nghìn cơ sở. Số thủ tục hành chính giảm từ 235 xuống còn 144, tương đương giảm khoảng 39%.
Tuấn Ngọc
