THCL Báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước niên độ 2014 cho thấy, hầu hết các bộ, cơ quan Trung ương, địa phương được kiểm toán đều còn tình trạng chi không đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức, vượt dự toán được duyệt.

Chi vượt dự toán

Kết quả kiểm toán thu, chi NSNN năm 2014, trong đó có chi đầu tư phát triển cho thấy còn tồn tại quá nhiều hạn chế.

Dự toán 163.000 tỷ đồng, quyết toán 248.452 tỷ đồng, vượt 52,4% dự toán, chủ yếu do số vốn ngoài nước giải ngân vượt 164,2% kế hoạch, nguồn dự phòng ngân sách và nguồn năm trước chuyển sang.

KTNN chỉ rõ, tại một số địa phương, số dự án khởi công mới/số dự án thực hiện trong kỳ khá cao; số dự án chậm lập báo cáo quyết toán, thẩm tra, phê duyệt quyết toán so với quy định lũy kế từ năm 2005 đến 31/12/2014 còn rất lớn.

Tại nhiều địa phương được kiểm toán, công tác quản lý nợ đọng XDCB chưa được quan tâm đúng mức. Đến tháng 3/2016, Bộ KH&ĐT vẫn chưa có báo cáo trình Thủ tướng Chính phủ danh mục và số nợ đọng XDCB đến hết 31/12/2014 của các bộ, cơ quan trung ương, địa phương theo quy định tại Chỉ thị số 07/CT-TTg ngày 30/4/2015. Cũng theo báo cáo của 55 địa phương gửi KTNN, số nợ đọng xây dựng cơ bản thuộc Chương trình MTQG về xây dựng nông thôn mới đến 31/12/2014 là 16.736 tỷ đồng.

Bội chi NSNN năm 2014 là 249.362 tỷ đồng, vượt 25.362 tỷ đồng so với mức Quốc hội quyết định, bằng 6,33% GDP thực tế. Tỷ lệ này giảm so với tỷ lệ bội chi NSNN năm 2013 (6,6%) nhưng không phù hợp với định hướng giảm bội chi NSNN giai đoạn 2011 - 2015. Hơn nữa, số bội chi NSNN năm 2014 đã lớn hơn chi đầu tư phát triển 910 tỷ đồng, không đảm bảo nguyên tắc cân đối NSNN theo quy định khoản 1, Điều 8, Luật NSNN.

NSNN năm 2014 có mức chi thường xuyên theo dự toán Quốc hội quyết định và Chính phủ giao là hơn 704.000 tỷ đồng, quyết toán hơn 723.000 tỷ đồng (tăng 2,7%).

Hầu hết các bộ, cơ quan Trung ương, địa phương được kiểm toán đều còn tình trạng chi không đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức, vượt dự toán được duyệt. Có 16/50 địa phương được kiểm toán còn sử dụng nguồn dự phòng cho một số nhiệm vụ chi chưa thực sự cấp bách; một số địa phương hụt thu ngân sách cấp tỉnh hoặc ngân sách cấp huyện nhưng không thực hiện rà soát, cắt giảm nhiệm vụ chi theo quy định.

Vẫn lại là “rút kinh nghiệm”…?

Theo ông Đào Văn Dũng, Vụ trưởng Vụ tổng hợp (KTNN), tình trạng lập dự toán không đầy đủ, danh mục dự án đề xuất bố trí vốn không sát thực tế nên phải điều chỉnh, hủy bỏ kế hoạch vốn; bố trí vốn sai nội dung nguồn vốn đầu tư… diễn ra phổ biến ở các bộ, địa phương được kiểm toán.

Đáng nói hơn, năm 2014 và 2015, vẫn lặp lại các sai sót đã được KTNN phát hiện. Ngân sách là tiền thuế do dân đóng góp. Để xảy ra sai phạm trong quản lý, sử dụng NSNN, cần phải làm rõ trách nhiệm, xử lý nghiêm những cá nhân, cơ quan có liên quan, đảm bảo thực hiện nghiêm kỷ luật, kỷ cương tài chính.

Thông điệp của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc trước QH và nhân dân ngay sau khi được QH bầu vào chức vụ người đứng đầu Chính phủ đã nêu rõ: “Nợ công cao, áp lực trả nợ lớn; xử lý nợ xấu chưa thực chất; dư địa chính sách và nguồn lực cho phát triển giai đoạn tới rất hạn hẹp…. Chúng ta cần phải có trách nhiệm đối với từng đồng tiền thuế của dân, phải sử dụng minh bạch, hiệu quả, vì lợi ích chung của người dân và của toàn xã hội”.

Đặc biệt, tại kỳ họp thứ Nhất, QH khóa XIV, khi thảo luận về quyết toán NSNN năm 2014, đa số ĐBQH đều lên tiếng đề nghị cần siết chặt kỷ luật, kỷ cương tài chính từ Trung ương cho đến địa phương.

ĐB Ngô Văn Minh (Quảng Nam) cho rằng, chi thường xuyên vượt, trong đó rất nhiều bộ, ngành chi vượt. Năm nào, lần nào cũng rút kinh nghiệm, rút kinh nghiệm bao nhiêu lần nữa?

Việc chi không đúng chế độ, định mức, có 2 nguyên nhân là tiêu chuẩn, định mức quá lỗi thời, không phù hợp và cố tình chi sai tiêu chuẩn, định mức. Vì vậy, để chấn chỉnh tình trạng này, một mặt phải thắt chặt quản lý, sử dụng tài chính công, mặt khác, Bộ Tài chính phải rà soát lại định mức, tiêu chuẩn đưa ra mức phù hợp với thực tế.

Trước tình trạng sử dụng sai nguồn kinh phí xảy ra ở nhiều địa phương được kiểm toán, KTNN kiến nghị 21/50 tỉnh, thành phố được kiểm toán bố trí hoàn trả nguồn hơn 1.600 tỷ đồng….

Trần Nguyên