Chuẩn kỹ thuật tăng tốc, doanh nghiệp đứng trước “bài kiểm tra” mới
Các thị trường lớn đồng loạt nâng tiêu chuẩn cho thấy xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ từ kiểm soát truyền thống sang kiểm soát dựa trên rủi ro và công nghệ cao. Điều này đặt doanh nghiệp vào thế phải thích ứng nhanh, nếu không muốn bị loại khỏi cuộc chơi.
Một trong những động thái đáng chú ý là việc Ukraine áp dụng quy định kiểm soát tăng cường đối với sầu riêng Việt Nam, tập trung vào dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Không dừng lại ở quy định, quốc gia này sử dụng các công nghệ phân tích hiện đại như sắc ký ghép khối phổ, cho phép phát hiện dư lượng ở ngưỡng cực thấp. Điều đó đồng nghĩa với việc mọi sai lệch dù nhỏ trong quy trình canh tác đều có thể bị “soi” ra.
Song song, Trung Quốc – thị trường xuất khẩu lớn của nông sản Việt – cũng siết chặt kiểm soát sinh học khi áp dụng danh mục loài ngoại lai cần kiểm soát tại cửa khẩu. Quy định này không chỉ dừng ở kiểm tra hồ sơ mà còn mở rộng sang kiểm soát thực tế, khiến rủi ro thông quan gia tăng.
Tại Hoa Kỳ, việc điều chỉnh mức dư lượng tối đa (MRL) đối với thuốc bảo vệ thực vật trên nhiều nhóm hàng như gạo, ngô, trái cây nhiệt đới đang tạo thêm áp lực. Một số hoạt chất được siết chặt ở mức rất thấp, buộc doanh nghiệp phải rà soát toàn bộ quy trình sản xuất.
Trong khi đó, Đài Loan tiến hành sửa đổi quy mô lớn với hàng trăm tổ hợp hoạt chất và nông sản. Hàn Quốc cũng chuyển sang cơ chế kiểm tra dựa trên rủi ro, tăng tần suất kiểm nghiệm với các sản phẩm từng vi phạm.
Không chỉ siết nhập khẩu, Thái Lan còn nâng chuẩn nội tại đối với sầu riêng đông lạnh, yêu cầu kiểm soát chặt chuỗi bảo quản. Ở thị trường Liên minh châu Âu, các quy định về truy xuất nguồn gốc, môi trường và an toàn thực phẩm tiếp tục được cập nhật, trong khi Vương quốc Anh điều chỉnh linh hoạt nhưng không kém phần khắt khe về dư lượng.
Những thay đổi này đang tạo ra một “mặt bằng tiêu chuẩn mới”, nơi sản phẩm không chỉ cần đạt chất lượng mà còn phải đảm bảo tính minh bạch và khả năng tuân thủ lâu dài.
Từ bị động sang chủ động: Chìa khóa nằm ở hệ thống cảnh báo sớm
Thực tế cho thấy, thách thức lớn nhất của doanh nghiệp Việt không hoàn toàn nằm ở năng lực sản xuất, mà ở khả năng cập nhật và thích ứng chính sách. Với phần lớn là doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc thiếu bộ phận chuyên trách về tiêu chuẩn quốc tế khiến nhiều đơn vị rơi vào thế bị động.
Khoảng cách giữa “quy định ban hành” và “khả năng thực thi” đang trở thành điểm nghẽn. Một quy định có thể có hiệu lực trong thời gian ngắn, trong khi doanh nghiệp cần nhiều thời gian để điều chỉnh quy trình sản xuất.
Trong bối cảnh đó, việc xây dựng hệ thống cảnh báo sớm được xem là giải pháp then chốt. Khi thông tin được cập nhật kịp thời, doanh nghiệp có thể chủ động điều chỉnh trước khi rủi ro xảy ra, thay vì xử lý hậu quả khi hàng hóa bị trả về hoặc tiêu hủy.
Song song, cần tái cấu trúc chuỗi sản xuất theo hướng kiểm soát chặt từ vùng nguyên liệu, tăng cường truy xuất nguồn gốc và đầu tư công nghệ kiểm nghiệm. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nền tảng cho phát triển bền vững.
Làn sóng siết chuẩn toàn cầu đang định hình lại “luật chơi” trong thương mại quốc tế. Với Việt Nam, đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để nâng cấp chất lượng xuất khẩu. Doanh nghiệp nào chủ động thích ứng, nâng chuẩn và hoàn thiện hệ thống quản trị sẽ có cơ hội vươn lên, giữ vững thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Nam Sơn
