THCL Cả nước hiện có khoảng 30.000 lò giết mổ gia súc nhỏ lẻ; 900 cơ sở giết mổ tập trung và gần 500 nhà máy sản xuất, chế biến thức ăn chăn nuôi. Việc kiểm tra, giám sát các cơ sở trên không hề đơn giản đối với các cơ quan chức năng.

Diễn biến phức tạp

Năm 2015 được Bộ NN&PTNT đặt mục tiêu là năm “An toàn thực phẩm” với nhiều biện pháp mạnh tay đã được đề ra, song đến nay, tình hình trên cải thiện rất chậm chạp. Liên tiếp các vụ sử dụng chất salbutamol (còn được biết đến là chất tạo nạc và chất vàng ô - một loại thuốc dùng trong công nghiệp) được phát hiện thời gian qua tại các cơ sở giết mổ, chế biến thực phẩm thức ăn chăn nuôi.

Ngày 10/9/2015, cơ quan chức năng phát hiện tại một trại chăn nuôi gia súc, phường Long Bình (TP. Biên Hòa, Đồng Nai) có chất cấm vượt hơn 500 lần; ngày 6/11, ngành chức năng kiểm tra phát hiện cơ sở chăn nuôi tại huyện Đắk Glong (Đắk Nông) chứa chất cấm vượt đến 3.530 lần. Trước đó, cuối tháng 10/2015, tại trang trại chăn nuôi gia súc Minh Ngọc, xã Trung Lập Thượng (Củ Chi, TP. HCM), ngành thú y tiến hành xét nghiệm đến lần thứ 3, nhưng trại chăn nuôi này vẫn dương tính với chất cấm vi phạm gấp 1.500 lần mức cho phép…

Từ đầu năm đến nay, Thanh tra Bộ NN&PTNT phối hợp với Cục Phòng chống tội phạm môi trường (Bộ CA) kiểm tra đột suốt 15 cơ sở sản xuất thức ăn chăn nuôi, phát hiện gần 50% đơn vị vi phạm sử dụng chất cấm.

Do lợi nhuận, việc đưa chất cấm vào trong chăn nuôi ngày càng phổ biến và phức tạp. Nếu như cách đây vài tháng, nhiều vụ được phát hiện tại ĐBSCL thì nay, đã bùng phát tại nhiều tỉnh phía Bắc.

Tại tỉnh Hưng Yên, cơ quan chức năng khám xét cơ sở chế biến thức ăn của Công ty CP Dinh dưỡng Việt Nhật, phát hiện 11 thùng phi, mỗi thùng đựng 30 kg chất vàng ô, trong đó cơ sở đã sử dụng 10 thùng. Trước đó, cơ quan chức năng đã bắt quả tang Công ty TNHH Chế biến thức ăn Trường Phú trên địa bàn tỉnh Hải Dương đang phối trộn chất vàng ô vào sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Ông Phạm Tiến Dũng, Trưởng phòng Thanh tra chuyên ngành (Thanh tra Bộ NN&PTNT) cho rằng: “Hiện nay, ở những trang trại chăn nuôi nhỏ lẻ, chất lượng và con giống kém, chủ trang trại đã đưa chất cấm sử dụng trong quá trình chăn nuôi để tăng trọng nhằm thu lợi nhuận bất chính. Heo sau khi được sử dụng chất cấm trong thời gian từ 10 - 30 ngày sẽ đạt tăng trọng 20 -30 kg, heo sẽ có trọng lượng khoảng 130 - 140 kg. Trừ chi phí, mỗi đầu heo sẽ tăng lợi nhuận từ 500.000 - 1.000.000 đồng”.

Từ nay đến tháng 2/2016, Bộ NN&PTNT liên tiếp kiểm tra việc sử dụng chất cấm trong chăn nuôi ở cả 63 tỉnh, thành phố trên cả nước, trong đó sẽ tập trung kiểm tra 8 địa phương trọng điểm là TP. HCM, Hà Nội, Đồng Nai, Tiền Giang, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên. Nhiều đoàn kiểm tra liên ngành giữa Bộ NN&PTNT và Bộ CA sẽ kiểm tra đột xuất tại các điểm giết mổ gia súc, gia cầm tập trung.

Bộ NN&PTNT cũng đã mở đường dây nóng để người dân đóng góp ý kiến, thông tin tố giác các cơ sở giết mổ, chế biến thức ăn có hành vi vi phạm: Số điện thoại: 08042526 - 0917808113.

Cần “hình sự hóa”

Trong phiên chất vấn của các đại biểu Quốc hội xung quanh câu chuyện sử dụng chất cấm trong chăn nuôi, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát và các thành viên của Chính phủ đã có báo cáo với Quốc hội về thống kê số liệu 9 tháng đầu năm cho thấy, khoảng 1% thủy sản, 10% rau, 7,6% thịt có dư lượng vượt mức cho phép. Vấn đề ở đây là người tiêu dùng không phân biệt được đâu là thực phẩm an toàn và không an toàn nên có cảm giác bất an, thậm chí mất niềm tin.

Các đại biểu đặt câu hỏi: Phải chăng, do chính sách răn đe chưa đủ mạnh, hay do sự thiếu quyết tâm của Bộ NN&PTNT? Trách nhiệm cá nhân của Bộ trưởng và của ngành nông nghiệp trước cử chi cả nước ra sao về việc hàng năm có hàng nghìn ca nhiễm độc do thức ăn chăn nuôi? Bộ NN&PTNT sẽ làm gì để ngăn chặn tình trạng này?...

Bà Đinh Thị Phương Khanh, Đại biểu Quốc hội tỉnh Long An kiến nghị: “Hiện nay, có tình trạng thương lái ngấm ngầm ép nông dân phải sử dụng chất tạo nạc, bởi vì làm như thế thì giá trị tăng lên từ 1.000 - 2.000 đồng/kg, thậm chí là 5.000 đồng/kg thịt heo hơi. Cần phải đưa tội sử dụng chất cấm trong chăn nuôi vào Bộ luật Hình sự. Bởi nếu dùng những loại chất này, về lâu dài sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người”.

Nhiều đại biểu cũng cho rằng, mức xử phạt hiện nay chưa đủ mạnh để có thể răn đe được các đối tượng, các cơ sở chăn nuôi chế biến thực phẩm có những hành vi vi phạm chất cấm trong chăn nuôi. Cần phải hình sự hóa để có chế tài mạnh, từng bước chấm dứt hẳn việc này nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Ông Nguyễn Như Tiệp, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản (Nafiqad - Bộ NN&PTNT) nêu quan điểm, việc sử dụng các chất cấm như chất salbutamol, chất vàng ô, chất tạo nạc trong chăn nuôi là hành động trái pháp luật, gian lận thương mại. Vì vậy, cần đấu tranh với những hành vi sản xuất, lưu thông, buôn bán những chất cấm này như đấu tranh với chất ma túy.

Trước thực trạng trên, Bộ NN&PTNT đã bổ sung chất vàng ô và 4 hóa chất khác vào danh mục chất cấm sử dụng trong chăn nuôi và chế biến thực phẩm. Đồng thời, Bộ cũng kiến nghị sửa đổi Bộ luật Hình sự trong quy định sử phạt những hành vi vi phạm về sử dụng chất cấm trong chăn nuôi chế biến thực phẩm thay thế những điều khoản chỉ mang tính hành chính như trước đây.

Cho dù các cơ quan chức năng có cố gắng thế nào đi chăng nữa, nhưng chế tài xử phạt không đủ mạnh thì khó có thể ngăn được lòng tham của các cơ sở sản xuất chăn nuôi, còn người tiêu dùng vẫn hằng ngày bị đầu độc...

Nguyễn Kiên (Thương hiệu & Công luận)