(TH&CL) Nhà máy chế biến tinh bột sắn xuất khẩu (thuộc Công ty CP Sơn Lâm), tại xã Đồng Bẩm, TP. Thái Nguyên, hằng năm, lượng bã thải tích tụ trong các ao hồ không được xử lý, gây mùi hôi thối, phát tán ra môi trường theo không khí, lan ra diện rộng phía đông thành phố.


Tiềm ẩn nhiều nguy cơ

Khu vực hồ chứa nước thải của nhà máy có diện tích rộng gần 23.000 m2, độ sâu trung bình là 3 m. Năm 2013, để chế biến 3.700 tấn sắn nguyên liệu, DN đã thải ra bình quân 20 m3 nước/tấn sản phẩm. Nước thải tinh bột sắn thường có nồng độ BOD từ 7.000 – 9.000 mg/l, độ pH từ 4 – 7. Như vậy, với lưu lượng nước thải lớn chứa chất hữu cơ không được xử lý thải ra môi trường tương ứng trung bình 333 kg BOD/h.

Ngoài ra, trong nước thải còn chứa các loài vi sinh vật gây bệnh tả, thương hàn và lượng nhỏ chất độc CN sẽ tác động nghiêm trọng tới thủy vực; dòng sông Cầu đã và đang phải oằn mình gánh hậu quả từ các nhà máy, xí nghiệp, chưa kể sự cộng hưởng từ nạn khai thác cát sỏi, vàng cũng đang diễn ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới dòng chảy, nguồn cung cấp nước tưới tiêu và sản xuất cho lượng lớn người dân thành phố.

Tích tụ lâu ngày, nước thải trong hồ đã đầy, áp suất nước tăng có nguy cơ vỡ bờ, nhiều đoạn bờ bao bị lún nứt dẫn đến việc rò rỉ nước, thay vì sửa chữa, DN đưa ống dẫn nước cho chảy vào các bụi tre nhằm che giấu các cơ quan chức năng mỗi khi kiểm tra?

Ngày 02/1/2014, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an) đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính về lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với Chi nhánh Công ty CP Sơn Lâm về hành vi xả thải vượt tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về chất thải trên 10 lần, với mức tiền phạt 75 triệu đồng; yêu cầu DN tháo dỡ hệ thống máy bơm, hệ thống đường ống dẫn nước thải không qua xử lý ra môi trường.

Theo đó, DN không thực hiện đầy đủ các nội dung đã cam kết trong Báo cáo đánh giá tác động môi trường, có chăng những biện pháp xử lý môi trường của DN cũng chỉ là hình thức chiếu lệ?

Chỉ làm chiếu lệ?

Nước thải từ hoạt động sản xuất của nhà máy không được xử lý triệt để, suối Linh Nham sẽ là nơi tiếp nhận, sông Cầu sẽ bị ô nhiễm, sức khỏe và đời sống nhân dân sẽ ra sao? Với biện pháp úp bạt che mặt hồ tránh phát tán mùi hôi thối liệu có khả thi và với lượng lớn bùn bã tích tụ lâu ngày, bờ bao đang bị lún nứt có an toàn?

Ngày 23/9/2013, UBND tỉnh Thái Nguyên xét đề nghị chấp thuận chủ chương của Công ty CP Sơn Lâm thực hiện chuyển đổi mục đích xây dựng nhà máy chế biến tinh bột sắn sang mục đích xây dựng khu dân cư tại xã Đồng Bẩm, TP. Thái Nguyên với diện tích 10 ha (trong đó 4,7 ha đã được thuê), tổng vốn đầu tư 68 tỷ đồng, mặt bằng và đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật DN tự bố trí để giải phóng và theo đúng quy hoạch khu dân cư...

Nhưng dường như việc chuyển đổi và thu hồi Giấy phép chứng nhận đầu tư Dự án nhà máy chế biến tinh bột sắn xuất khẩu, của UBND tỉnh Thái Nguyên vẫn không được DN chấp hành? Hiện nay, hoạt động sản xuất của nhà máy vẫn diễn ra bình thường, nước thải sản xuất vẫn thải ra hồ chứa.

Lý giải cho việc DN chưa dừng sản xuất theo quyết định của UBND tỉnh, ông Hoàng Văn Kế, cán bộ phụ trách sản xuất của nhà máy cho rằng: Để chuyển đổi mô hình sản xuất, DN phải có thời gian, tìm địa điểm để di dời nhà máy, hiện nay đang vào vụ thu hoạch sắn nên DN vẫn phải tiếp tục duy trì sản xuất tạo lợi nhuận, bù đắp phần nào vốn đầu tư mà công ty đã huy động để xây dựng nhà máy. Để tiếp tục sản xuất, công ty cam kết sẽ tiến hành xử lý triệt để môi trường, không để xảy ra bất kỳ sai phạm nào khi vụ sản xuất tiếp theo được thực hiện; tiếp tục đầu tư bạt che phủ 50% diện tích hồ chứa còn lại để giảm thiểu mùi hôi thối phát tán ra bên ngoài…

Vậy Quyết định của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc thu hồi Giấy chứng nhận đầu tư Dự án nhà máy chế biến tinh bột sắn xuất khẩu của Công ty CP Sơn Lâm có thực sự được các cấp, các ngành vào cuộc quyết liệt hay không, khi mà “Dự án không mang lại hiệu quả kinh tế và gây ô nhiễm môi trường cho các vùng xung quanh”? Vấn đề xử phạt, khắc phục và xử lý môi trường sẽ được giải quyết thế nào khi dự án này kết thúc?

Ngô Tiến