Trong báo cáo mới công bố vào tháng 3/2026, Công ty Chứng khoán MB (MBS) cho rằng giai đoạn 2026–2027 có thể là thời kỳ khó khăn đối với nhiều ngành bán lẻ, đặc biệt là nhóm hàng không thiết yếu. Theo phân tích của MBS, sức mua của thị trường đang chịu tác động từ nhiều yếu tố kinh tế vĩ mô.
Trước hết, nhu cầu tiêu dùng vẫn chưa phục hồi hoàn toàn sau giai đoạn kinh tế nhiều biến động. Bên cạnh đó, lãi suất cho vay được dự báo có thể tăng trở lại sau thời gian nới lỏng, khiến chi phí tài chính của người dân và doanh nghiệp gia tăng. Ngoài ra, giá nhiều mặt hàng thiết yếu tiếp tục tăng do chi phí vận chuyển toàn cầu chưa ổn định và căng thẳng địa chính trị kéo dài.
Trong bối cảnh thu nhập thực tế bị ảnh hưởng bởi lạm phát, người tiêu dùng có xu hướng thắt chặt chi tiêu, ưu tiên các nhu cầu thiết yếu và trì hoãn những khoản mua sắm lớn. Điều này khiến các ngành hàng không thiết yếu như điện tử, đồ gia dụng hay thiết bị công nghệ chịu tác động rõ rệt.
Đặc biệt, lĩnh vực điện tử tiêu dùng được xem là một trong những ngành chịu áp lực lớn nhất. Đây là ngành phụ thuộc nhiều vào chu kỳ nâng cấp sản phẩm và khả năng chi tiêu của tầng lớp trung lưu. Nếu giá bán sản phẩm tăng trong khi sức mua chưa phục hồi mạnh, nhu cầu tiêu thụ có thể chỉ duy trì ở mức ổn định hoặc tăng trưởng chậm.
MBS cũng cảnh báo nguy cơ khan hiếm nguyên liệu trong ngành sản xuất điện tử toàn cầu. Nếu tình trạng này kéo dài, giá các sản phẩm điện tử có thể tăng từ 10% đến 30% tùy từng nhóm hàng, tạo thêm áp lực cho các doanh nghiệp bán lẻ.
Tuy nhiên, trong bối cảnh khó khăn chung, các doanh nghiệp bán lẻ quy mô lớn vẫn có thể tận dụng lợi thế về quản trị và chuỗi cung ứng để duy trì hoạt động ổn định. Những doanh nghiệp có hệ thống phân phối rộng, khả năng dự trữ hàng hóa tốt và quan hệ chặt chẽ với nhà cung cấp sẽ linh hoạt hơn trong việc điều chỉnh giá bán cũng như kiểm soát chi phí.
Theo đánh giá của MBS, chuỗi bán lẻ điện thoại và thiết bị điện tử thuộc Thế Giới Di Động (MWG) vẫn được kỳ vọng duy trì tăng trưởng trong những năm tới. Doanh thu của chuỗi này có thể đạt tốc độ tăng trưởng kép khoảng 12% trong giai đoạn 2026–2027.
Dù vậy, chiến lược phát triển của doanh nghiệp được dự báo sẽ thận trọng hơn so với giai đoạn trước. Trong năm 2026, hệ thống cửa hàng dự kiến duy trì khoảng 1.012 điểm bán, tập trung vào tối ưu vận hành và nâng cao hiệu quả kinh doanh thay vì mở rộng nhanh. Sang năm 2027, doanh nghiệp có thể bắt đầu mở thêm cửa hàng nhưng với tốc độ tăng khoảng 2%, tương đương khoảng 20 điểm bán mới.
Ngoài yếu tố kinh tế, hành vi tiêu dùng của người Việt cũng đang có nhiều thay đổi đáng chú ý. Người tiêu dùng ngày càng thận trọng hơn trong chi tiêu và có xu hướng so sánh giá giữa nhiều kênh bán hàng khác nhau trước khi đưa ra quyết định mua sắm.
Sự phát triển mạnh của thương mại điện tử càng thúc đẩy xu hướng này khi người tiêu dùng dễ dàng tìm kiếm thông tin, so sánh giá và tiếp cận các chương trình khuyến mãi trực tuyến.
Bên cạnh yếu tố giá cả, nhiều người tiêu dùng cũng quan tâm hơn đến giá trị sử dụng, thiết kế và yếu tố bền vững của sản phẩm. Đồng thời, nhu cầu trải nghiệm cuộc sống như du lịch, ẩm thực hay giải trí cũng ngày càng được ưu tiên, khiến cơ cấu chi tiêu của người dân thay đổi.
Song song với đó, thị trường Việt Nam đang thu hút thêm nhiều thương hiệu phong cách sống quốc tế. Gần đây, thương hiệu lifestyle đến từ Hàn Quốc là Tactflow đã chính thức gia nhập thị trường Việt Nam, hướng tới nhóm khách hàng trẻ với các sản phẩm phục vụ lối sống năng động như bình giữ nhiệt, túi tote hay vali du lịch.
Mặc dù đối mặt với nhiều thách thức trong ngắn hạn, triển vọng dài hạn của thị trường bán lẻ Việt Nam vẫn được đánh giá tích cực. Năm 2025, quy mô thị trường bán lẻ đạt khoảng 162,87 tỷ USD và dự kiến có thể vượt 209 tỷ USD vào năm 2030, tương đương mức tăng trưởng trung bình trên 5% mỗi năm.
Một yếu tố quan trọng khác là dư địa phát triển của bán lẻ hiện đại tại Việt Nam vẫn còn lớn. Theo số liệu được MBS dẫn lại, hệ thống siêu thị và trung tâm thương mại hiện chỉ chiếm khoảng 15% tổng quy mô bán lẻ, thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực.
Khoảng cách này cho thấy tiềm năng mở rộng của ngành bán lẻ hiện đại vẫn còn rộng mở, đặc biệt tại các khu vực nông thôn nơi mật độ cửa hàng hiện đại còn thấp.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng mạnh, các doanh nghiệp bán lẻ được cho là cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, tận dụng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo để nâng cao trải nghiệm mua sắm và tối ưu hoạt động kinh doanh. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì tăng trưởng và củng cố vị thế trên thị trường trong những năm tới.
Nam Sơn (t/h)
