Trái ngược với sự “đóng băng” ở khu vực doanh nghiệp tư nhân, kênh phát hành ra công chúng lại chứng kiến sự áp đảo của nhóm ngân hàng. BIDV và VietinBank chiếm tới 97% tổng giá trị phát hành toàn thị trường trong hai tháng đầu năm, cho thấy nhu cầu tăng vốn trung dài hạn của khối ngân hàng vẫn rất lớn.
Trong báo cáo mới công bố, Công ty Chứng khoán MB nhận định, quy mô phát hành sụt giảm mạnh phần nhiều do yếu tố mùa vụ đầu năm. Riêng tháng 1, tổng giá trị phát hành chỉ đạt hơn 3.700 tỷ đồng, giảm gần 97% so với tháng trước và giảm hơn 33% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, yếu tố kỹ thuật không phải là nguyên nhân duy nhất khiến thị trường trầm lắng.
Một điểm đáng chú ý là mặt bằng lãi suất phát hành có sự phân hóa mạnh. Trong khi lãi suất bình quân toàn thị trường giữ ở mức khoảng 8,1%, lãi suất trái phiếu của Khải Hoàn Land lên tới 13,5% và của Thiên Phúc INVEST là 11,5%. Điều này phản ánh mức độ rủi ro mà nhà đầu tư đang yêu cầu bù đắp, đặc biệt với nhóm bất động sản – lĩnh vực vẫn chịu áp lực lớn về dòng tiền.
Tính đến hết tháng 1/2026, tổng giá trị trái phiếu chậm thanh toán ước khoảng 15.700 tỷ đồng, tương đương 1,1% dư nợ toàn thị trường. Riêng nhóm bất động sản chiếm gần 70% số trái phiếu chậm thực hiện nghĩa vụ, tiếp tục là tâm điểm lo ngại về rủi ro hệ thống.
Trong bối cảnh thị trường còn dè dặt, kết luận thanh tra đối với 26 tổ chức phát hành trái phiếu riêng lẻ đã tạo thêm cú sốc tâm lý. Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều sai phạm liên quan điều kiện phát hành, công bố thông tin và sử dụng vốn. Đáng chú ý, hồ sơ của ba doanh nghiệp gồm Hưng Thịnh Land, Hưng Thịnh Investment và Hưng Thịnh Quy Nhơn đã được chuyển sang Bộ Công an để xem xét xử lý do dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng.
Theo kết luận, tổng nợ gốc và lãi quá hạn của nhóm doanh nghiệp liên quan lên tới hơn 10.600 tỷ đồng tính đến cuối năm 2024. Động thái chuyển hồ sơ cho cơ quan điều tra được đánh giá là bước đi mạnh tay nhằm siết lại kỷ luật thị trường và ngăn ngừa nguy cơ đổ vỡ dây chuyền.
Bên cạnh đó, Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị hoàn thiện khung pháp lý, yêu cầu doanh nghiệp nợ quá hạn xây dựng phương án xử lý dứt điểm, tránh ảnh hưởng đến an toàn tài chính quốc gia. Trong khi đó, áp lực đáo hạn năm 2026 ước gần 196.000 tỷ đồng, riêng bất động sản chiếm hơn 60%, tạo sức ép lớn lên khả năng tái cấu trúc nợ.
Dù vậy, một số tổ chức xếp hạng và công ty chứng khoán vẫn kỳ vọng thị trường có thể hồi phục từ nửa cuối năm khi nhu cầu vốn tăng trở lại và khung pháp lý được củng cố. Giai đoạn hiện nay được ví như “lửa thử vàng”, buộc thị trường phải thanh lọc mạnh mẽ để hướng tới nền tảng minh bạch và bền vững hơn trong chu kỳ mới.
Nam Sơn (t/h)
