THCL Thiếu nước sạch - nỗi ám ảnh đối với người dân Hà Nội nhiều năm qua. Hiện tại, chưa đến "cao điểm thiếu nước" mùa hè, nhưng nỗi lo thì như… “sờ thấy”. Người dân ở những khu vực được đưa vào danh sách “điểm đen” về cấp nước đã xuất hiện tình trạng mất nước gây khó khăn trong sinh hoạt.


Cung không đủ cầu

Đến hẹn lại lên, cứ vào dịp hè, tình trạng thiếu nước sinh hoạt đã trở thành nỗi ám ảnh đối với người dân Thủ đô. Trước những bức xúc của dư luận, các đơn vị cung ứng nước sạch đều lý giải do nguyên nhân khách quan như do cuối nguồn và cốt địa hình cao, rồi do điện cho sản xuất nước bị cắt đột xuất, khiến mất thời gian phục hồi áp lực nước bơm…

Tuy nhiên, theo tìm hiểu của phóng viên, nguyên nhân không hoàn toàn nằm ở yếu tố khách quan.

Thực tế, hiện nay, tổng sản lượng nước sinh hoạt cung cấp cho TP. Hà Nội đạt 880.000 -900.000 m3/ngày đêm, cơ bản không tăng so với năm 2013 bởi nguồn nước ngầm suy giảm, mạng lưới cung cấp có dấu hiệu quá tải, mà việc nâng cấp, cải tạo cho phù hợp thực tế lại không thể xong trong một sớm một chiều.

Ông Hoàng Văn Thắng, Phó tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Nước sạch Hà Đông chia sẻ: “Các nơi như Đồng Mai, Biên Giang, quận Hà Đông… vẫn đang sử dụng nước từ mạng lưới đường ống cũ, xây dựng theo tiêu chuẩn cấp nước nông thôn, đường ống nhỏ, địa bàn lại quá rộng nên việc cấp nước gặp nhiều khó khăn”.

Trong khi đó, nhiều năm trở lại đây, tốc độ đô thị hóa nhanh đến chóng mặt, kèm theo đó là tình trạng một lượng lớn người dân từ các tỉnh về học tập, lao động, kinh doanh… tạo nên áp lực rất lớn cho hệ thống cơ sở hạ tầng. Nội thành thì nhà cao tầng mọc lên san sát, cụm dân cư phình to trông thấy dẫn đến nhu cầu về nước không ngừng tăng. Còn ở các vùng ven và ngoại thành, có rất nhiều người ngoại tỉnh thuê trọ, dẫn đến quá tải mạng cấp nước. Nhiều khi, đường nước dẫn vào một hộ gia đình nay phải cung cấp cho cả một khu trọ, tất yếu không thể đáp ứng đủ nhu cầu.

Bên cạnh đó, cách sử dụng và ý thức tiết kiệm nước sinh hoạt của một bộ phận người dân cũng chưa tốt. Hiện tỷ lệ thất thoát nước của Hà Nội là 21%, nhiều nơi dùng nước sạch để rửa xe, thậm chí treo hẳn biển “Cam kết rửa xe bằng nước sạch”; có trường hợp đục ống, lấy trộm nước… Đối lập với hình ảnh đó là cảnh người dân nhiều nơi phải chắt chiu từng giọt nước.

Kiến trúc sư Nguyễn Thành Hưng cho rằng, thông thường, việc phát triển hạ tầng bao giờ cũng phải đi trước trong quá trình đô thị hóa, song hiện nay chúng ta vẫn đang làm theo cách mở rộng đến đâu cải tạo đến đó, thiếu chiến lược “dài hơi”. Bởi vậy, khó bắt kịp với tốc độ đô thị hóa sẽ dẫn đến việc nâng cấp cơ sở hạ tầng, trong đó có mạng lưới cung cấp nước sạch, đang tỏ ra “hụt hơi”.

Ô nhiễm nguồn nước

Hà Nội hiện còn hàng chục điểm thiếu nước sạch cho người dân sử dụng, đặc biệt là ở những khu vực ngoại thành, khu chung cư. Điều đáng nói, không những thiếu nước, thời gian qua, câu chuyện về nước nhiễm bẩn tại nhiều khu đô thị cũng khiến nhiều người dở khóc dở cười.

Điển hình như chung cư Mulberry Lane (Mỗ Lao, Hà Đông, Hà Nội), đồng loạt lên tiếng về việc nước sinh hoạt của họ không bảo đảm. Anh Nguyễn Văn Chỉnh (sống tại Mulberry Lane) cho biết, mấy ngày gần đây, nguồn nước được lấy từ vòi bỗng nhiên chuyển sang màu đen kịt, có mùi hôi như nước cống. Nếu tắm bằng nước chảy trực tiếp từ vòi, anh Chỉnh thấy ngứa ngáy, khó chịu. Đặc biệt, gia đình anh lại có trẻ nhỏ cũng đã bị mẩn ngứa sau khi tắm.

Ông Trịnh Kim Giang, Phó tổng giám đốc Công ty Nước sạch Hà Nội cho biết, nguồn nước để sản xuất nước sạch, gồm 2 nguồn: Nước các giếng khai thác nước ngầm và nước mặt sông Đà.

Tuy nhiên, chính sự thiếu tương quan giữa việc bảo đảm cung cấp nước sạch và xử lý nước thải, rác thải đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm nguồn nước, "nước độc" vẫn được đưa vào sử dụng hoặc bắt buộc phải sử dụng. Trong khi đó, chất lượng các nhà máy nước ở các khu chung cư như thế nào, nước sạch đưa đến người tiêu dùng có thể đáp ứng được đầy đủ tiêu chuẩn của cơ quan chức năng quy định hay không vẫn là câu hỏi khó. Chuyện người dân ở nhiều khu chung cư phải sử dụng "nước bẩn" đã được phản ánh. Song, điều đáng nói là chỉ khi xảy ra chuyện, các cơ quan chức năng mới vào cuộc, nhưng cũng có trường hợp mẫu nước lấy từ một nhà máy, một thời điểm nhưng kết quả đánh giá của mỗi cơ quan một khác…

Tại buổi làm việc với với lãnh đạo các sở, ngành chức năng và các đơn vị cung ứng nước sinh hoạt trên địa bàn TP. Hà Nội, Chủ tịch UBND Thành phố, Nguyễn Thế Thảo chỉ đạo các đơn vị cung cấp nước kiểm tra, xử lý những vấn đề liên quan đến thiếu nước sạch và nước nhiễm bẩn mà báo chí nêu thời gian qua, kịp thời khắc phục, bảo đảm cung cấp đủ nước sinh hoạt cho nhân dân.

Chủ tịch Nguyễn Thế Thảo cho rằng, sản lượng cấp nước sinh hoạt trên địa bàn không thiếu, vấn đề cốt lõi là vận hành hệ thống chưa hợp lý, nước tại nhà máy sông Đà dư thừa, trong khi các nhà máy nước ngầm nội thành không khai thác được hết công suất. Cùng với đó, tỷ lệ thất thoát nước còn cao, một bộ phận nhân dân còn dùng nước lãng phí, chưa tiết kiệm.

Bởi vậy, thời gian tới, Chủ tịch yêu cầu, Sở Xây dựng và các công ty nước sạch, bên cạnh việc tiếp tục đầu tư mạng lưới truyền tải, đấu nối ngay đến những khu vực còn thiếu, nhất là các khu đô thị; bố trí các xe téc để cung cấp nước sinh hoạt đến những khu vực cuối nguồn, cốt địa hình cao, đồng thời tính toán, vận hành hệ thống một cách khoa học, cấp nước luân phiên theo giờ hợp lý để bảo đảm cung cấp đủ nước cho các hộ dân ở đầu nguồn, giữa nguồn và cuối nguồn. Đồng thời, các đơn vị cần tăng cường công tác kiểm tra, tránh sử dụng lãng phí và thất thoát; rút kinh nghiệm trong việc đầu tư, xây dựng nhà máy nước và hệ thống đường ống trong thời gian tới.

Thanh Hoa