Sự gia tăng nhu cầu chăm sóc sức khỏe, cải thiện vóc dáng đã tạo điều kiện cho thị trường thực phẩm bảo vệ sức khỏe phát triển mạnh trong những năm gần đây. Trong đó, nhóm sản phẩm hỗ trợ giảm cân và detox được xem là một trong những phân khúc sôi động nhất khi liên tục xuất hiện các sản phẩm mới với nhiều lời quảng bá hấp dẫn.
Chỉ cần tìm kiếm những cụm từ như “giảm cân cấp tốc”, “đốt mỡ bụng”, “detox thanh lọc cơ thể”, người dùng có thể dễ dàng tiếp cận hàng loạt nội dung quảng cáo trên Facebook, TikTok, YouTube hay các sàn thương mại điện tử. Nhiều sản phẩm được giới thiệu với khả năng giảm cân nhanh chóng mà không cần ăn kiêng hay tập luyện, hỗ trợ loại bỏ mỡ nội tạng, phục hồi chức năng gan, ổn định đường huyết hoặc cải thiện sức khỏe tổng thể.
Điều đáng nói là phần lớn các sản phẩm này chỉ là thực phẩm bảo vệ sức khỏe hoặc thực phẩm bổ sung. Theo quy định hiện hành, đây không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Tuy nhiên, thông qua các hình thức quảng cáo ngày càng tinh vi, ranh giới giữa thực phẩm hỗ trợ sức khỏe và thuốc điều trị đang dần bị làm mờ.
Nhiều quảng cáo sử dụng hình ảnh người mặc áo blouse trắng, chuyên gia dinh dưỡng hoặc các câu chuyện trải nghiệm cá nhân để tăng độ tin cậy. Một số nội dung còn lồng ghép các thuật ngữ như “đào thải độc tố”, “cân bằng chuyển hóa”, “hỗ trợ điều trị gan nhiễm mỡ”, “ổn định huyết áp”, khiến người tiêu dùng dễ hiểu nhầm về công dụng thực sự của sản phẩm.
Trong bối cảnh mạng xã hội trở thành kênh tiếp thị chủ đạo, những thông tin này có tốc độ lan truyền rất nhanh và tác động mạnh đến quyết định mua sắm của người tiêu dùng. Đặc biệt, tâm lý muốn giảm cân nhanh, làm đẹp cấp tốc hoặc tìm kiếm các giải pháp chăm sóc sức khỏe đơn giản khiến không ít người sẵn sàng chi tiền cho những sản phẩm chưa được kiểm chứng đầy đủ về hiệu quả.
Lỗ hổng quản lý trên không gian mạng và những hệ lụy đáng lo ngại
Sự phát triển của công nghệ số đã mang lại nhiều cơ hội cho hoạt động kinh doanh trực tuyến nhưng cũng tạo ra không ít thách thức đối với công tác quản lý quảng cáo. Nếu như trước đây các nội dung quảng cáo trên báo chí, truyền hình phải trải qua quy trình kiểm duyệt tương đối chặt chẽ thì hiện nay, chỉ với một tài khoản mạng xã hội hoặc một phiên livestream, bất kỳ ai cũng có thể tiếp cận hàng nghìn, thậm chí hàng triệu người dùng.
Đây là một trong những nguyên nhân khiến tình trạng quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe sai công dụng vẫn diễn ra phổ biến. Không ít sản phẩm giảm cân, detox được giới thiệu như những “thần dược” có khả năng giải quyết đồng thời nhiều vấn đề về sức khỏe và ngoại hình. Trong khi đó, việc kiểm chứng tính chính xác của các thông tin quảng cáo lại không hề dễ dàng đối với người tiêu dùng.
Thực tế cho thấy, tình trạng vi phạm vẫn đang diễn biến phức tạp bất chấp việc cơ quan chức năng liên tục tăng cường kiểm tra, xử lý. Theo Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), trong 9 tháng năm 2025, đơn vị này đã phát hiện và xử phạt 18 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng với 20 hành vi vi phạm, tổng số tiền xử phạt gần 1,4 tỷ đồng. Các vi phạm chủ yếu liên quan đến quảng cáo sai công dụng, quảng cáo vượt quá nội dung được cấp phép, gây hiểu nhầm sản phẩm có tác dụng như thuốc chữa bệnh hoặc vi phạm quy định về công bố sản phẩm.
Những con số trên cho thấy quảng cáo sai sự thật không còn là hiện tượng cá biệt mà đã trở thành vấn đề đáng lo ngại trong lĩnh vực thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Không chỉ gây thiệt hại về kinh tế, các quảng cáo thiếu căn cứ khoa học còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.
Theo các chuyên gia y tế, hiện chưa có bằng chứng khoa học đủ mạnh để khẳng định các sản phẩm detox có thể “thải độc cơ thể” như nhiều quảng cáo đang tuyên bố. Trên thực tế, gan và thận là những cơ quan đảm nhận chức năng đào thải các chất độc hại ra khỏi cơ thể. Việc sử dụng các sản phẩm giảm cân không rõ nguồn gốc hoặc lạm dụng thực phẩm hỗ trợ giảm cân có thể dẫn đến mất nước, rối loạn tiêu hóa, suy nhược cơ thể, ảnh hưởng chức năng gan, thận và hệ tim mạch.
Đáng lo ngại hơn, khi tin vào những lời quảng cáo về khả năng hỗ trợ điều trị bệnh, một số người có thể trì hoãn việc thăm khám hoặc điều trị theo chỉ định của bác sĩ. Điều này làm gia tăng nguy cơ bệnh tiến triển nặng hơn và gây ra những hệ lụy khó lường đối với sức khỏe.
Cần siết chặt trách nhiệm của các bên liên quan
Trước thực trạng trên, cơ quan quản lý đang từng bước hoàn thiện cơ chế kiểm soát hoạt động quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên môi trường số. Đáng chú ý, từ ngày 1/7/2026, thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ và xác nhận nội dung quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe được phân cấp về UBND cấp tỉnh. Việc phân cấp này được kỳ vọng sẽ giúp các địa phương chủ động hơn trong công tác thẩm định, hậu kiểm và xử lý vi phạm, đồng thời rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động quảng cáo.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc hoàn thiện hành lang pháp lý mới chỉ là điều kiện cần. Trong bối cảnh quảng cáo trực tuyến ngày càng phát triển với tốc độ nhanh, công tác quản lý cần chuyển mạnh từ xử lý sau vi phạm sang chủ động giám sát, phát hiện sớm các hành vi vi phạm trên môi trường số.
Bên cạnh đó, trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và những người có sức ảnh hưởng cũng cần được đặt ra rõ ràng hơn. Khi các cá nhân, tổ chức tham gia quảng bá sản phẩm để thu lợi nhuận, họ cần chịu trách nhiệm đối với tính chính xác của những thông tin được truyền tải tới người tiêu dùng.
Về phía người dân, việc nâng cao nhận thức và kỹ năng nhận diện quảng cáo sai lệch là yếu tố quan trọng. Những cam kết giảm cân thần tốc, chữa bệnh không cần dùng thuốc hay các sản phẩm được quảng bá với công dụng “đa năng” thường là dấu hiệu cần được xem xét thận trọng.
Thị trường thực phẩm bảo vệ sức khỏe vẫn còn nhiều tiềm năng phát triển trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng. Tuy nhiên, để thị trường vận hành minh bạch và bền vững, việc ngăn chặn tình trạng “thần dược hóa” thực phẩm giảm cân, detox trên không gian mạng là yêu cầu cấp thiết. Chỉ khi hoạt động quảng cáo được kiểm soát chặt chẽ và người tiêu dùng được tiếp cận thông tin chính xác, quyền lợi của người dân mới được bảo vệ, đồng thời tạo dựng môi trường kinh doanh lành mạnh cho các doanh nghiệp chân chính.
Nam Sơn
