Bức tranh thương hiệu Việt đang cho thấy một xu hướng rõ nét: Những doanh nghiệp đầu tư mạnh vào công nghệ, chuyển đổi số, nghiên cứu phát triển (R&D) và mô hình kinh doanh mới đang tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững, từng bước nâng tầm vị thế thương hiệu trên thị trường trong nước và quốc tế.

Thời gian qua, kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì đà phục hồi tích cực nhờ sự cải thiện của sản xuất công nghiệp, xuất khẩu và tiêu dùng nội địa. Tuy nhiên, môi trường kinh doanh vẫn chịu sức ép từ cạnh tranh quốc tế, xu hướng tiêu dùng xanh, các tiêu chuẩn ESG, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI).

Trong bối cảnh đó, giá trị thương hiệu không còn được quyết định đơn thuần bởi quy mô vốn hay thị phần, mà ngày càng phụ thuộc vào năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp.

Đổi mới sáng tạo hiện diện ở nhiều cấp độ: Từ cải tiến sản phẩm, đổi mới quy trình sản xuất, ứng dụng công nghệ số, phát triển kinh tế tuần hoàn đến xây dựng mô hình quản trị hiện đại. Những doanh nghiệp đi trước trong lĩnh vực này không chỉ tối ưu chi phí mà còn gia tăng giá trị thương hiệu, nâng cao niềm tin của người tiêu dùng và mở rộng cơ hội tiếp cận các thị trường xuất khẩu có tiêu chuẩn cao.

Theo nhiều chuyên gia kinh tế, trong kỷ nguyên AI và chuyển đổi số, thương hiệu mạnh không còn đơn thuần là thương hiệu được quảng bá tốt mà phải là thương hiệu tạo ra giá trị mới liên tục cho khách hàng.

Điểm danh một số thương hiệu điển hình đổi mới sáng tạo

VinFast: Thương hiệu Việt cạnh tranh bằng công nghệ

Trong nhóm doanh nghiệp công nghiệp, VinFast tiếp tục là ví dụ điển hình về chiến lược phát triển thương hiệu dựa trên đổi mới sáng tạo. Thay vì cạnh tranh bằng giá, doanh nghiệp lựa chọn đầu tư lớn cho nghiên cứu công nghệ xe điện, phần mềm điều khiển, hệ sinh thái sạc và ứng dụng AI trong quản lý phương tiện.

Việc mở rộng hiện diện tại nhiều thị trường quốc tế giúp VinFast không chỉ xuất khẩu sản phẩm mà còn từng bước định vị thương hiệu công nghệ Việt Nam trên bản đồ ô tô điện thế giới.

Điểm đáng chú ý là doanh nghiệp liên tục cập nhật phần mềm từ xa (OTA), nâng cấp tính năng thông minh và phát triển các dịch vụ số đi kèm, tạo ra trải nghiệm khách hàng khác biệt - yếu tố ngày càng quan trọng trong xây dựng thương hiệu.

Rạng Đông: Chuyển mình thành doanh nghiệp công nghệ

Một trong những câu chuyện chuyển đổi đáng chú ý của doanh nghiệp sản xuất truyền thống là Công ty Cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông.

Từ một doanh nghiệp sản xuất bóng đèn và phích nước, Rạng Đông đã định vị lại là doanh nghiệp công nghệ, cung cấp các giải pháp chiếu sáng thông minh, giải pháp xanh và hệ sinh thái số phục vụ đô thị thông minh, nông nghiệp thông minh và nhà máy thông minh. Doanh nghiệp đầu tư mạnh cho R&D, hợp tác với nhiều viện nghiên cứu, trường đại học và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở.

Không chỉ bán sản phẩm, Rạng Đông chuyển sang cung cấp giải pháp tổng thể - xu hướng đang được nhiều thương hiệu lớn trên thế giới theo đuổi nhằm gia tăng giá trị gia tăng và xây dựng mối quan hệ lâu dài với khách hàng.

FPT: Lợi thế từ AI và chuyển đổi số

Ở lĩnh vực công nghệ, FPT tiếp tục duy trì vai trò tiên phong trong chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Trong năm 2026, doanh nghiệp mở rộng các nền tảng AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và tự động hóa, phục vụ khách hàng tại nhiều quốc gia.

Không chỉ xuất khẩu dịch vụ công nghệ, FPT còn góp phần nâng cao hình ảnh doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Việc đầu tư cho nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu AI và hợp tác với các tập đoàn công nghệ lớn tiếp tục là lợi thế giúp thương hiệu này giữ vững vị trí dẫn đầu.

TH Group: Đổi mới từ chuỗi giá trị xanh

Trong lĩnh vực nông nghiệp, TH Group tiếp tục theo đuổi chiến lược phát triển dựa trên công nghệ cao và phát triển bền vững. Doanh nghiệp đầu tư hệ thống quản lý đàn bò bằng dữ liệu lớn, tự động hóa sản xuất, truy xuất nguồn gốc và phát triển các sản phẩm đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh.

Sự kết hợp giữa công nghệ, chất lượng và câu chuyện thương hiệu đã giúp TH Group tạo dựng niềm tin trên thị trường trong nước cũng như nhiều thị trường xuất khẩu.

Vinamilk: Liên tục đổi mới để duy trì vị thế

Là thương hiệu quốc gia nhiều năm liên tiếp, Vinamilk tiếp tục duy trì lợi thế bằng chiến lược đổi mới sản phẩm, đầu tư công nghệ chế biến hiện đại và phát triển mô hình sản xuất xanh.

Bên cạnh việc đa dạng hóa danh mục sản phẩm, doanh nghiệp đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị, logistics và chăm sóc khách hàng.

Việc đổi mới không ngừng giúp Vinamilk giữ được sức cạnh tranh trong bối cảnh thị trường sữa ngày càng xuất hiện nhiều đối thủ trong và ngoài nước.

Supe Lâm Thao: Không ngừng đẩy mạnh đổi mới sáng tạo

Công ty Cổ phần Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao (Supe Lâm Thao) liên tiếp đẩy mạnh đổi mới sáng tạo theo hướng nâng cao năng lực sản xuất, phát triển sản phẩm chất lượng cao, chuyển đổi số và sản xuất xanh. Đây là một trong những doanh nghiệp phân bón nội địa đang nỗ lực gia tăng sức cạnh tranh trong bối cảnh thị trường có nhiều biến động.

Đặc biệt, công ty đã nghiên cứu, hoàn thiện các dòng phân bón NPK chuyên dùng cho từng nhóm cây trồng và từng vùng thổ nhưỡng. Phát triển các sản phẩm có hàm lượng dinh dưỡng cân đối, thân thiện với môi trường, đáp ứng xu hướng nông nghiệp xanh. Cải tiến bao bì theo hướng hiện đại, tăng khả năng nhận diện thương hiệu và chống hàng giả…

Đổi mới sáng tạo - từ tư duy lãnh đạo và khả năng thích ứng

Một điểm đáng chú ý, ngày càng nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa lựa chọn đổi mới sáng tạo như một chiến lược phát triển thay vì chỉ là hoạt động hỗ trợ.

Nhờ các nền tảng số, AI tạo sinh, thương mại điện tử và các giải pháp điện toán đám mây với chi phí hợp lý, doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ có cơ hội tiếp cận những công nghệ trước đây chỉ dành cho các tập đoàn lớn.

Không ít doanh nghiệp trong lĩnh vực thực phẩm, dệt may, thủ công mỹ nghệ hay logistics đã ứng dụng AI vào thiết kế sản phẩm, chăm sóc khách hàng, dự báo nhu cầu và tối ưu chuỗi cung ứng.

Điều này cho thấy đổi mới sáng tạo không còn phụ thuộc hoàn toàn vào quy mô vốn mà phụ thuộc nhiều hơn vào tư duy lãnh đạo và khả năng thích ứng.

Theo chuyên gia kinh tế, doanh nghiệp Việt đang đứng trước cơ hội lớn để nâng tầm thương hiệu nếu biết tận dụng làn sóng đổi mới sáng tạo. Lợi thế cạnh tranh trong giai đoạn mới không nằm ở lao động giá rẻ mà ở năng lực công nghệ, khả năng sáng tạo và tốc độ thích ứng với thị trường. Doanh nghiệp cần coi đầu tư cho đổi mới sáng tạo là khoản đầu tư dài hạn thay vì chi phí ngắn hạn.

Những doanh nghiệp biết kết hợp dữ liệu, AI và chuyển đổi số sẽ có khả năng nâng cao năng suất, giảm chi phí vận hành và tạo ra những sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn. Đây sẽ là nền tảng để xây dựng thương hiệu đủ sức cạnh tranh ở thị trường khu vực và quốc tế.

Ở góc độ chính sách, nhiều chuyên gia cũng đánh giá việc Chính phủ tiếp tục thúc đẩy Chương trình quốc gia về đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng AI sẽ tạo thêm động lực cho cộng đồng doanh nghiệp trong thời gian tới.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, bức tranh đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt vẫn tồn tại không ít hạn chế.

Đầu tiên là tỷ lệ đầu tư cho R&D còn thấp so với nhiều quốc gia trong khu vực.

Thứ hai là sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực AI, bán dẫn, dữ liệu và công nghệ số.

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp nhỏ vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận vốn, công nghệ và chuyên gia tư vấn để triển khai các dự án đổi mới sáng tạo.

Một số doanh nghiệp vẫn xem chuyển đổi số là việc mua sắm phần mềm thay vì thay đổi toàn diện mô hình quản trị và văn hóa doanh nghiệp. Đây là nguyên nhân khiến hiệu quả đầu tư chưa tương xứng.

Có thể thấy, đổi mới sáng tạo đang trở thành “điểm tựa” quan trọng để thương hiệu Việt gia tăng sức cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động.

Những doanh nghiệp như VinFast, FPT, Rạng Đông, TH Group hay Vinamilk, Supe Lâm Thao,… cho thấy khi đổi mới sáng tạo được đặt ở trung tâm chiến lược phát triển, doanh nghiệp không chỉ tạo ra sản phẩm tốt hơn mà còn xây dựng được hình ảnh thương hiệu hiện đại, có trách nhiệm và đủ năng lực chinh phục những thị trường khó tính.

Trong giai đoạn tới, khi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới tiếp tục được khai thác hiệu quả và xu hướng chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ hơn, lợi thế cạnh tranh sẽ ngày càng thuộc về những doanh nghiệp dám đầu tư cho tri thức, công nghệ và sáng tạo.

Đối với thương hiệu Việt, đây không chỉ là yêu cầu để tồn tại mà còn là con đường ngắn nhất để vươn lên trong chuỗi giá trị toàn cầu, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

Minh Anh