“Ma trận phí” bủa vây nhà bán hàng

Sau nhiều năm tăng trưởng thần tốc nhờ chiến lược trợ giá mạnh tay, TikTok Shop đang bước vào giai đoạn chuyển mình quan trọng. Những chính sách ưu đãi từng giúp nền tảng này bứt tốc trên thị trường thương mại điện tử Việt Nam nay dần được thay thế bằng loạt cơ chế siết phí nhằm tối ưu lợi nhuận và tái cấu trúc mô hình vận hành.

Theo thông báo gửi tới nhà bán hàng, từ ngày 9/5/2026, TikTok Shop sẽ điều chỉnh đồng loạt nhiều loại phí với lý do nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng hệ sinh thái phát triển bền vững. Tuy nhiên, với cộng đồng kinh doanh online, đây được xem là cú sốc mới trong bối cảnh chi phí vận hành ngày càng leo thang.

Không còn là sân chơi “dễ thở” như giai đoạn đầu, TikTok Shop hiện vận hành với hệ thống chi phí đa tầng, bao gồm phí cố định, phí phần trăm doanh thu cùng hàng loạt khoản phụ thu phát sinh.

Đầu tiên là phí xử lý đơn hàng được áp dụng từ cuối tháng 10/2025 với mức 3.000 đồng cho mỗi đơn giao thành công. Khoản phí này bao gồm thuế và được nền tảng lý giải nhằm phục vụ vận hành kho vận, tối ưu hệ thống AI hỗ trợ bán hàng.

Điều đáng nói là mức phí này không được hoàn trả kể cả khi phát sinh đơn hoàn hoặc trả hàng sau đó. Điều này khiến nhiều nhà bán hàng cho rằng họ đang phải gánh rủi ro kép.

Tiếp theo là phí giao dịch mới dự kiến áp dụng từ ngày 9/5/2026 ở mức 6% trên tổng giá trị thanh toán của khách hàng. Với các cá nhân bán hàng, mức phí đã bao gồm thuế; trong khi doanh nghiệp có xác minh mã số thuế sẽ tự kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.

Đáng chú ý nhất là phí hoa hồng nền tảng. Đây là khoản có mức điều chỉnh tăng mạnh nhất khi TikTok Shop áp dụng biểu phí mới theo từng nhóm ngành hàng và loại hình gian hàng. Các gian hàng Mall sẽ chịu mức phí cao hơn đáng kể so với gian hàng thông thường.

Ngoài những chi phí cốt lõi, người bán còn phải gánh thêm nhiều khoản khác như phí vận chuyển chênh lệch kích thước, phí dịch vụ Fulfillment, chi phí Affiliate trả cho KOL/KOC, phí quảng cáo kéo traffic hay các khoản phạt vi phạm vận hành.

Nhiều nhà bán hàng gọi đây là “ma trận phí chồng phí” bởi gần như mọi hoạt động trên sàn đều phát sinh chi phí.

Khi chi phí vận hành tăng cao, phần lớn nhà bán hàng buộc phải tính đến phương án tăng giá sản phẩm để bảo toàn lợi nhuận. Điều này khiến người tiêu dùng bắt đầu thay đổi hành vi mua sắm.

Nếu trước đây TikTok Shop thu hút khách nhờ tâm lý “mua nhanh - giá rẻ”, thì hiện tại người dùng ngày càng thận trọng hơn với mỗi quyết định chi tiêu.

Kỷ nguyên “đốt tiền” dần khép lại

Không chỉ TikTok Shop, xu hướng tăng phí hiện cũng xuất hiện trên nhiều sàn thương mại điện tử lớn khác. Sau giai đoạn chạy đua thị phần bằng trợ giá và ưu đãi, các nền tảng đang bước vào cuộc tái cơ cấu nhằm tìm kiếm lợi nhuận thực sự.

Điều này cho thấy thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang chuyển sang giai đoạn mới: tăng trưởng chậm hơn nhưng đòi hỏi hiệu quả tài chính cao hơn.

Trong cuộc chơi mới, lượng đơn hàng không còn là thước đo duy nhất của thành công. Thay vào đó, bài toán quản trị chi phí, tối ưu lợi nhuận và xây dựng tệp khách hàng bền vững sẽ quyết định khả năng sống còn của doanh nghiệp.

Kỷ nguyên “hàng siêu rẻ”, freeship tràn lan và ưu đãi đốt tiền có thể chưa biến mất hoàn toàn, nhưng rõ ràng đang dần khép lại trên các sàn thương mại điện tử Việt Nam.

Phương Thảo(t/h)