Mới đây, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM tổ chức Hội nghị triển khai công tác phòng, chống dịch bệnh động vật trên địa bàn Thành phố; đánh giá kết quả thực hiện 7 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm những tháng cuối năm 2026.
Hội nghị do ông Hồ Trúc Thanh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, chủ trì, với sự tham dự của ông Trần Phú Cường, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM; đại diện các sở, ngành, lãnh đạo UBND các phường, xã, đặc khu cùng các đại biểu liên quan.
Phát biểu tại hội nghị, ông Hồ Trúc Thanh cho biết sau khi sáp nhập, TP.HCM có quy mô đàn gia súc, gia cầm và vật nuôi rất lớn, với khoảng 1.308.167 con heo; 21.004.229 con gia cầm; 96.032 con trâu, bò; 39.905 con dê, cừu và 313.591 con chó, mèo.
TP.HCM cũng là địa bàn tiêu thụ sản phẩm động vật lớn, trong khi nguồn cung tại chỗ chỉ đáp ứng một phần nhu cầu. Phần lớn động vật và sản phẩm động vật được đưa từ các tỉnh, thành khác về giết mổ và tiêu thụ. Cùng với đó, việc người dân di chuyển giữa các tỉnh, thành có mang theo động vật làm cảnh cũng tạo thêm nguy cơ lây lan dịch bệnh, trong đó có bệnh Dại.
Những đặc điểm này khiến công tác phòng, chống dịch bệnh động vật phải được thực hiện đồng bộ, liên tục, không chỉ tập trung vào xử lý khi dịch bệnh phát sinh mà cần chủ động kiểm soát nguy cơ ngay từ cơ sở.
Không chờ dịch xảy ra mới chuẩn bị
Tại hội nghị, tham luận của UBND xã Phước Thành cho thấy một cách tiếp cận đáng chú ý trong công tác phòng, chống dịch bệnh động vật.
UBND xã Phước Thành hiện có khoảng 1.270 hộ chăn nuôi và 86 trang trại chăn nuôi tập trung, với tổng đàn khoảng 84.000 con heo, 1.000 con trâu, bò và khoảng 1,2 triệu con gia cầm. Đến nay, trên địa bàn xã chưa ghi nhận phát sinh dịch bệnh động vật. Tuy nhiên, địa phương xác định đây không phải là lý do để chủ quan mà càng phải củng cố các biện pháp phòng ngừa, giám sát và ứng phó.
Từ thực tiễn quản lý, UBND xã Phước Thành xác định “phòng bệnh là chính”, trong đó tiêm phòng là một trong những giải pháp nền tảng nhằm tạo miễn dịch chủ động cho đàn vật nuôi. Cùng với đó là yêu cầu quản lý dịch bệnh theo hướng chủ động từ cơ sở, phát hiện sớm, xử lý nhanh, không để bị động, bất ngờ.
Với quy mô chăn nuôi lớn, địa phương nhận định nếu chỉ dựa vào lực lượng thú y thì không thể bao quát toàn bộ địa bàn. Vì vậy, UBND xã Phước Thành xây dựng mạng lưới phòng bệnh từ xã đến ấp, hộ chăn nuôi và từng cơ sở; trong đó Nhà nước giữ vai trò quản lý, hướng dẫn, hỗ trợ và giám sát, còn người chăn nuôi là chủ thể thực hiện và chịu trách nhiệm đối với đàn vật nuôi của mình.
Đặc biệt, 8 ấp được xác định là nền tảng trong việc nắm bắt tình hình chăn nuôi và phát hiện sớm nguy cơ dịch bệnh. Ban điều hành các ấp phối hợp với lực lượng chuyên môn để nắm hộ chăn nuôi, thông báo lịch tiêm, vận động người dân, phát hiện những trường hợp bất thường và chuyển thông tin đến cơ quan chuyên môn. Qua đó, địa phương hình thành mạng lưới phòng bệnh nhiều tầng thay vì phụ thuộc vào một lực lượng duy nhất.
Một điểm đáng chú ý khác là UBND xã Phước Thành ứng dụng các nhóm Zalo để kết nối Phòng Kinh tế, Trạm Chăn nuôi và Thú y Khu vực 6, nhân viên thú y, Ban điều hành các ấp và các lực lượng liên quan.
Thông qua kênh này, lịch tiêm phòng, nhu cầu vắc xin, tình hình đàn vật nuôi, kết quả tiêm, những hộ chưa tiêm và các trường hợp bất thường được trao đổi nhanh chóng. Công cụ số từng bước trở thành kênh điều hành công việc theo thời gian thực, rút ngắn khoảng cách từ cơ sở đến cơ quan quản lý.
Ngoài ra, UBND xã Phước Thành cũng đổi mới công tác tuyên truyền theo hướng dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện; tập trung vào lợi ích của tiêm phòng, lịch tiêm, dấu hiệu nhận biết vật nuôi nghi mắc bệnh, vệ sinh tiêu độc, chăn nuôi an toàn sinh học và trách nhiệm của chủ vật nuôi.
Địa phương bước đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ biên tập nội dung, xây dựng thông điệp, nội dung phát thanh, hình ảnh và các sản phẩm truyền thông. Tuy nhiên, Phước Thành nhấn mạnh AI chỉ là công cụ hỗ trợ, còn nội dung chuyên môn phải được cán bộ có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu trước khi tuyên truyền.
Không dừng ở tuyên truyền và tiêm phòng, địa phương còn xây dựng trước các kịch bản ứng phó với nhiều cấp độ nguy cơ, từ trường hợp một hộ có vật nuôi nghi mắc bệnh đến tình huống nhiều hộ cùng xuất hiện dấu hiệu bất thường hoặc xuất hiện ổ dịch, nguy cơ dịch bệnh từ địa bàn giáp ranh.
Theo đại diện UBND xã Phước Thành, điều quan trọng là khi tình huống xảy ra, cán bộ phải biết rõ ai làm, làm gì, báo cho ai, trong thời gian bao lâu và xử lý theo quy trình nào.
Địa phương cũng xác định tiêm phòng không thể là giải pháp duy nhất. Với quy mô đàn khoảng 1,2 triệu con, công tác phòng dịch phải gắn với vệ sinh tiêu độc thường xuyên, chăn nuôi an toàn sinh học, kiểm soát vận chuyển và giám sát dịch bệnh chủ động.
Phường Dĩ An: quyết liệt quản lý chó, mèo thả rông
Một nội dung khác thu hút sự quan tâm tại hội nghị là kinh nghiệm của phường Dĩ An trong quản lý, bắt giữ và xử lý động vật thả rông.
Theo tham luận của địa phương, tình trạng chó, mèo thả rông tại nơi công cộng và khu dân cư tiềm ẩn nguy cơ chó, mèo cắn người, gây thương tích và lây truyền bệnh Dại; đồng thời gây mất vệ sinh môi trường, ảnh hưởng mỹ quan đô thị và có thể dẫn đến tai nạn giao thông.
Trước khi ra quân, phường tổ chức tuyên truyền bằng xe lưu động và các phương tiện truyền thông nhằm giúp người dân chủ động chấp hành. Lực lượng chức năng chuẩn bị phương tiện, công cụ chuyên dụng, bố trí điểm tạm giữ và xây dựng lộ trình ra quân dựa trên phản ánh của người dân cũng như tình hình thực tế địa bàn.
Từ ngày 1/7 đến ngày 19/8/2026, phường Dĩ An đã bắt giữ 48 con chó; giao trả cho chủ 32 con, còn lưu giữ 5 con chờ chủ đến nhận và chuyển 11 con chưa có chủ đến nhận cho trại cứu hộ động vật.
Đối với hành vi không đeo rọ mõm cho chó nơi công cộng, phường đã xử phạt 28 trường hợp, với mức phạt 1,5 triệu đồng/hành vi; tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính đã thu là 42 triệu đồng.
Theo đánh giá của phường Dĩ An, việc tuyên truyền song song với ra quân xử lý quyết liệt đã tạo chuyển biến tích cực trong ý thức của người dân. Số lượng động vật thả rông bị phát hiện, bắt giữ trong các đợt ra quân gần đây có xu hướng giảm dần so với giai đoạn đầu triển khai.
Thời gian tới, Dĩ An xác định tiếp tục duy trì việc xử phạt vi phạm hành chính, đồng thời tháo gỡ khó khăn về kinh phí để hoạt động được thực hiện thường xuyên. Phường cũng dự kiến duy trì ra quân định kỳ ít nhất một lần/tuần tại các khu vực trọng điểm, kết hợp tuyên truyền qua fanpage, xe lưu động và bảng tuyên truyền.
Trần Minh
