Hệ thống năng lượng đô thị lớn nhất cả nước: Quy mô lớn, thách thức không nhỏ
Năng lượng là đầu vào nền tảng của nền kinh tế đô thị hiện đại. Đối với TP.HCM, điện, xăng dầu và khí không chỉ bảo đảm cho hoạt động sản xuất, thương mại, dịch vụ, logistics, giao thông vận tải và đời sống dân sinh, mà còn có ý nghĩa quyết định đối với ổn định thị trường, bảo đảm an sinh xã hội và duy trì đà tăng trưởng kinh tế bền vững.
Theo báo cáo tham luận của Sở Công Thương TP.HCM, trong năm 2025, sản lượng điện thương phẩm toàn địa bàn đạt 55,986 tỷ kWh, công suất cực đại toàn Thành phố đạt Pmax = 9.115 MW. Về cơ cấu tiêu thụ, ngành công nghiệp - xây dựng chiếm tỷ trọng cao nhất với 44,78%; quản lý tiêu dùng dân cư chiếm 38,59%; thương nghiệp - khách sạn chiếm 9,46%.
Hạ tầng lưới điện của Thành phố có quy mô đáng kể với 08 trạm biến áp 500 kV (tổng công suất 12.150 MVA), 30 trạm biến áp 220 kV (tổng công suất 17.250 MVA), 159 trạm biến áp 110 kV (tổng công suất 17.892 MVA), cùng 66.606 trạm biến áp phân phối trung thế với tổng công suất 33.775 MVA. Thành phố cũng đang triển khai các dự án nguồn mới như Nhà máy điện LNG Hiệp Phước giai đoạn 1 công suất 1.200 MW và giai đoạn 2 công suất 1.500 MW. Ngoài ra, hiện có khoảng 21.500 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất lắp đặt hơn 1.600 MWp, tổng sản lượng dư phát lên lưới năm 2025 khoảng 734,7 triệu kWh.
Về xăng dầu, địa bàn Thành phố hiện có 1.191 cửa hàng bán lẻ, 425 đại lý, 66 thương nhân phân phối, 12 thương nhân đầu mối và 02 thương nhân sản xuất, phân phối; tổng sản lượng tiêu thụ năm 2025 khoảng 4,75 triệu tấn. Bình quân mỗi cửa hàng phục vụ hơn 12.300 người. Tổng năng lực kho đầu mối đạt hơn 1,75 triệu m³, tập trung tại các khu vực Nhà Bè, Hiệp Phước, Vũng Tàu, Cái Mép và Bình Dương.
Lĩnh vực khí ghi nhận sản lượng mua bán năm 2025 đạt khoảng 4,76 triệu tấn, trong đó LPG chai là 1.389.475 tấn, LPG bồn là 2.741.017 tấn, CNG là 402.478 tấn và LNG là 231.786 tấn. Tuy nhiên, khoảng 70% sản lượng LPG nhập khẩu liên quan đến nguồn từ khu vực Trung Đông — một điểm dễ tổn thương khi các tuyến vận tải chiến lược bị ảnh hưởng, thời gian giao hàng có thể chậm từ 1 đến 3 tuần.
Dù vậy, thực tiễn từ năm 2022 đến nay cho thấy, dù mạng lưới lớn, khi thị trường biến động mạnh, hệ thống vẫn có thể xuất hiện thiếu hụt cục bộ — có thời điểm nhiều cửa hàng tạm ngưng bán hoặc bán cầm chừng do nguồn cung bị gián đoạn và điều phối chưa kịp thời.
Nhu cầu năng lượng tăng vọt: Điện tăng 57%, xăng dầu lên 6,42 triệu tấn vào năm 2030
Theo Phương án cung cấp điện năm 2026 được Ủy ban nhân dân Thành phố phê duyệt tại Quyết định số 954/QĐ-UBND ngày 13 tháng 02 năm 2026, công suất cực đại năm 2026 dự kiến đạt 9.677 MW, tăng 5,76% so với mức 9.115 MW của năm 2025; điện thương phẩm ước đạt 60.024 triệu kWh, tăng 7,21% so với năm 2025.
Đến năm 2030, theo Chương trình hành động số 10-CTrHĐ/TU ngày 06 tháng 3 năm 2026 của Ban Thường vụ Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, nhu cầu điện thương phẩm của Thành phố dự báo đạt khoảng 93,972 tỷ kWh và công suất cực đại khoảng 16.103 MW — tương ứng tăng khoảng 57% về điện thương phẩm và 66% về công suất so với năm 2026.
Đối với xăng dầu, nhu cầu năm 2026 được dự ước khoảng 5,11 triệu tấn, tăng 7,6% so với năm 2025; đến năm 2030 dự báo khoảng 6,42 triệu tấn, với tốc độ tăng bình quân 6,21%/năm giai đoạn 2025-2030. Đối với khí, nhu cầu năm 2026 dự ước khoảng 5,12 triệu tấn và đến năm 2030 khoảng 6,68 triệu tấn, tốc độ tăng bình quân 7,01%/năm.
Sở Công Thương lưu ý rằng mức dự báo xăng dầu và khí đến năm 2030 không tính thuần túy theo tốc độ tăng GRDP, mà đã có điều chỉnh theo độ co giãn hiệu dụng và xu hướng chuyển đổi xanh, nhất là trong giao thông, logistics, công nghiệp và tiêu dùng đô thị. Cụ thể, các yếu tố như phát triển xe điện, xe buýt điện, logistics xanh, tối ưu hóa chuỗi vận tải và gia tăng tỷ trọng dịch vụ, công nghệ cao trong cơ cấu kinh tế sẽ làm cho tốc độ tăng nhu cầu xăng dầu thấp hơn tốc độ tăng GRDP.
Các giải pháp trọng tâm để bảo đảm an ninh năng lượng
Sở Công Thương xác định định hướng chung đến năm 2030 là "bảo đảm cung ứng đầy đủ, liên tục, an toàn và linh hoạt các nguồn điện, xăng dầu, khí cho các hoạt động kinh tế - xã hội, đời sống dân sinh và các động lực tăng trưởng của Thành phố trong mọi tình huống, từ điều kiện vận hành bình thường đến khi xảy ra biến động cục bộ hoặc gián đoạn kéo dài."
Sáu định hướng chủ yếu được đề ra gồm: chuyển mạnh từ tư duy ứng phó sang tư duy chủ động dự báo, phòng ngừa và điều hành theo kịch bản; gắn bảo đảm cung ứng năng lượng với mục tiêu tăng trưởng kinh tế nhanh và chuyển dịch cơ cấu; phát triển hệ thống cung ứng đồng bộ, đa tầng và có dự phòng; đẩy mạnh liên kết năng lượng truyền thống với chuyển đổi xanh; nâng cao năng lực điều phối liên ngành, liên vùng và chia sẻ dữ liệu; và ưu tiên bảo đảm cung ứng cho các lĩnh vực trọng yếu trong mọi kịch bản.
Ba kịch bản điều hành được xây dựng bao gồm: kịch bản thị trường ổn định (tập trung củng cố nền tảng dữ liệu và dự báo); kịch bản biến động cục bộ (kích hoạt cơ chế cảnh báo sớm, điều phối nguồn cung theo khu vực); và kịch bản biến động mạnh hoặc gián đoạn kéo dài (chuyển sang điều hành tình huống khẩn cấp, huy động nguồn dự phòng, ưu tiên tuyệt đối cho các lĩnh vực thiết yếu như điện lực, y tế, cấp nước, giao thông công cộng và dân sinh).
Về giải pháp trọng tâm với lĩnh vực điện, Sở Công Thương đề xuất đẩy nhanh tiến độ Nhà máy nhiệt điện LNG Hiệp Phước công suất 2.700 MW, Nhà máy nhiệt điện LNG Long Sơn công suất 1.500 MW, các dự án năng lượng tái tạo và các công trình lưới điện truyền tải, phân phối trọng điểm, nhằm bảo đảm cung cấp điện an toàn, ổn định theo tiêu chí N-1. Đối với xăng dầu, đáng chú ý là định hướng khuyến khích hiện đại hóa hệ thống cửa hàng theo hướng trạm năng lượng đa dịch vụ — tích hợp trạm sạc điện, đổi pin, cung cấp CNG/LNG, thanh toán số và quản trị tồn kho thông minh. Ngoài ra, dự án Tổng kho xăng dầu Phú Xuân - Nhà Bè dự kiến bổ sung thêm 450.000 m³ sức chứa vào năm 2030.
Về cơ chế dự trữ, Sở Công Thương kiến nghị hoàn thiện cơ chế tài chính cho dự trữ quốc gia, đồng thời nghiên cứu cơ chế dự trữ chiến lược cấp Thành phố gắn với lợi thế cảng biển, kho đầu mối và hạ tầng logistics. Có thể xem xét cơ chế đặt hàng doanh nghiệp duy trì tồn kho bổ sung ngoài mức bắt buộc trong những giai đoạn rủi ro cao, gắn với hỗ trợ phù hợp về tín dụng hoặc chi phí bảo quản.
Sở Công Thương TP.HCM cho biết, với cách tiếp cận chủ động và điều hành theo kịch bản, hệ thống cung ứng điện, xăng dầu và khí của Thành phố không chỉ đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh và đời sống dân sinh, mà còn đóng vai trò nền tảng chiến lược bảo đảm cho mục tiêu tăng trưởng nhanh, ổn định và phát triển bền vững của TP.HCM trong giai đoạn tới.
L.T
