Khi nhắc đến tăng động giảm chú ý (ADHD), đa số phụ huynh thường nghĩ ngay đến các biểu hiện như nghịch ngợm quá mức, khó tập trung, bốc đồng hoặc học hành sa sút. Ít ai nhận ra rằng, phía sau những biểu hiện ấy thường tồn tại một vấn đề dai dẳng và khó xử lý hơn, đó là rối loạn giấc ngủ.
Nhiều nghiên cứu trên thế giới cho thấy, 60 - 90% trẻ ADHD gặp khó khăn trong việc đi vào giấc ngủ hoặc duy trì giấc ngủ sâu. Tại Việt Nam, con số này được cho là không thấp hơn, nhưng phần lớn trường hợp lại không được chú ý đúng mức. Không ít gia đình cho rằng con “quá nghịch”, “chưa chịu ngủ”, hoặc đơn giản là do thói quen sinh hoạt chưa tốt.
Thực tế, mất ngủ ở trẻ tăng động không đơn thuần là vấn đề thói quen. Đây là hệ quả của sự mất cân bằng trong hoạt động của não bộ và hệ thần kinh, khiến quá trình chuyển từ trạng thái tỉnh táo sang thư giãn diễn ra chậm chạp và khó khăn hơn so với trẻ bình thường.
Giấc ngủ ảnh hưởng như thế nào lên hành vi và sự phát triển của trẻ tăng động giảm chú ý?
Giấc ngủ không chỉ giúp trẻ “nghỉ ngơi”. Trong lúc ngủ sâu, não bộ của trẻ diễn ra hàng loạt quá trình quan trọng: Củng cố trí nhớ, xử lý thông tin đã tiếp nhận trong ngày, điều hòa cảm xúc và tái cân bằng hoạt động thần kinh.
Với trẻ tăng động giảm chú ý, những quá trình này vốn đã kém hiệu quả do đặc điểm sinh lý thần kinh. Khi giấc ngủ bị gián đoạn hoặc không đủ sâu, não bộ càng không có cơ hội phục hồi. Hệ quả là:
- Trẻ dễ bốc đồng, khó kiểm soát cảm xúc, phản ứng quá mức với các kích thích nhỏ.
- Khả năng tập trung, ghi nhớ và học tập suy giảm rõ rệt.
- Các can thiệp về hành vi, học tập ban ngày cho kết quả chậm và thiếu bền vững.
- Phụ huynh rơi vào trạng thái căng thẳng, mệt mỏi vì thiếu ngủ kéo dài cùng con.
Có thể nói, giấc ngủ chính là nền tảng giúp ổn định hành vi và tạo điều kiện cho não bộ của trẻ tăng động phát triển hài hòa hơn.
Vì sao nhiều gia đình “loay hoay” mà con vẫn không ngủ ngon?
Không ít phụ huynh đã thử đủ cách: Cho con vận động nhiều hơn ban ngày, hạn chế ngủ trưa, thậm chí ép con đi ngủ sớm. Tuy nhiên, kết quả thường không như mong đợi. Nguyên nhân chủ yếu đến từ ba sai lầm phổ biến:
- Thứ nhất: Hiểu sai bản chất rối loạn giấc ngủ. Tăng động giảm chú ý là rối loạn phát triển thần kinh, không phải hành vi “bướng bỉnh”. Việc quát mắng, ép buộc hoặc tạo áp lực giờ ngủ chỉ khiến trẻ căng thẳng hơn, não bộ càng khó chuyển sang trạng thái thư giãn.
- Thứ hai: Sử dụng các biện pháp không phù hợp. Một số gia đình tự ý dùng thuốc an thần hoặc các sản phẩm không dành cho trẻ nhỏ với mong muốn “con ngủ nhanh”. Cách làm này tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến hệ thần kinh đang phát triển và không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ.
- Thứ ba: Chưa xây dựng được môi trường và nhịp sinh học ổn định. Trẻ tăng động đặc biệt nhạy cảm với ánh sáng xanh, tiếng ồn và sự thay đổi môi trường. Nếu trước giờ ngủ, trẻ vẫn tiếp xúc với màn hình điện tử, không có khoảng thời gian thư giãn chuyển tiếp, giấc ngủ sẽ rất khó đến một cách tự nhiên.
Giải pháp giúp trẻ tăng động có được giấc ngủ tự nhiên
Trẻ bị tăng động thường giống như những chiếc xe hơi không thể dừng lại, liên tục di chuyển mà không có điểm dừng. Hoạt động của vỏ não và hệ thần kinh bị mất cân bằng khiến con càng khó vào giấc ngủ.
Do đó, hiện nay xu hướng là tập trung vào cân bằng hoạt động hưng phấn và ức chế trong não bộ và hệ thần kinh, giống như việc điều khiển đèn tín hiệu giao thông, giúp hành vi của trẻ không còn "vượt quá đèn đỏ", giảm thiểu các biểu hiện tăng động, mất ngủ, khó kiểm soát.
Một số thảo dược đã được nghiên cứu và ứng dụng hiệu quả trong việc này gồm:
- Đinh lăng: Có tác dụng an thần nhẹ, điều hòa biên độ sóng não, giúp trẻ thư giãn tự nhiên và ổn định cảm xúc. Một số nghiên cứu cũng cho thấy Đinh lăng có khả năng hỗ trợ giấc ngủ, giảm căng thẳng, cải thiện phản xạ ghi nhớ và tăng sự tỉnh táo vào ban ngày.
- Thăng ma, Ginkgo biloba: Giúp điều hòa hệ thần kinh, giảm tính bốc đồng, hỗ trợ tăng máu và oxy lên não, từ đó cải thiện khả năng tập trung và duy trì giấc ngủ tự nhiên, ổn định hơn.
Ba mẹ có thể kết hợp các thảo dược này như một giải pháp hỗ trợ an toàn, lành tính, giúp trẻ ngủ ngon và cải thiện hành vi hiệu quả hơn mỗi ngày.
Điều trị mất ngủ cho trẻ tăng động không khó nếu phụ huynh hiểu rõ bản chất, tránh các sai lầm phổ biến và chọn đúng giải pháp. Đừng trông đợi vào hiệu quả tức thì mà hãy kiên trì đồng hành cùng con bằng những phương pháp an toàn, khoa học và tự nhiên. Giấc ngủ đủ, não bộ khỏe và hành vi ổn định chính là nền tảng giúp con bạn trưởng thành một cách toàn diện.
Ngọc Ánh
Thực phẩm bảo vệ sức khỏe Vương Não Khang - Hỗ trợ cải thiện giấc ngủ ở trẻ hay tăng động  Thành phần: Cao Đinh lăng, Cao Thăng ma, Natri succinate, Taurine, Chiết xuất Ginkgo biloba, Vitamin B6, Acid folic. Công dụng:
Đối tượng sử dụng: Trẻ em khó ngủ, mất ngủ do tăng động, trẻ em cần tăng cường hoạt chất cho não bộ. Hướng dẫn sử dụng:
Hòa tan lượng cốm trong gói với nửa ly nước, nên uống trước bữa ăn 30 phút hoặc sau bữa ăn 1 giờ, nên dùng 1 đợt liên tục từ 3 - 6 tháng để có kết quả. Tiếp thị và phân phối: Công ty Cổ phần kinh doanh dịch vụ và thương mại Nam Phương. Địa chỉ: Số 173 Phố Chùa Láng - Phường Láng Thượng - Quận Đống Đa - Thành phố Hà Nội. Giấy phép XNQC: 2211/2020/XNQC-ATTP. (*) Sản phẩm hiện có bán tại các nhà thuốc trên toàn quốc. (*) Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. |
