Liên kết còn yếu, đầu ra thiếu ổn định
Với diện tích gieo trồng 12.610 ha, ngành hoa Lâm Đồng đã hình thành nền sản xuất quy mô lớn, từng bước ứng dụng công nghệ hiện đại. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, toàn tỉnh có khoảng 3.200 ha nhà kính, 320,6 ha nhà lưới và 2.901 ha ứng dụng hệ thống tưới, châm phân tự động. Tỉnh cũng công nhận 3 vùng sản xuất hoa công nghệ cao tập trung, 6 doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và 5 làng hoa truyền thống.
Dù có lợi thế về quy mô và kỹ thuật canh tác, tổ chức sản xuất, tiêu thụ theo chuỗi vẫn là điểm nghẽn. Toàn tỉnh hiện có 10 chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ hoa với 422 hộ tham gia, diện tích 296,79 ha, sản lượng tiêu thụ khoảng 153 triệu cành mỗi năm, chưa đạt 3% tổng sản lượng.
Phần lớn hoa vẫn tiêu thụ qua chợ đầu mối, bán buôn và ký gửi, khiến người trồng dễ bị động trước biến động cung cầu, giá cả. Trong khi đó, xuất khẩu mới chiếm khoảng 10–11% sản lượng, phần lớn phụ thuộc thị trường trong nước, làm gia tăng nguy cơ cung vượt cầu và tình trạng được mùa mất giá.
Tổn thất sau thu hoạch cũng ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị ngành hoa. Tỷ lệ hao hụt thông thường ở mức 10–15%, có thời điểm lên tới 20–25% do thiếu kho bảo quản chuyên dụng, hệ thống logistics lạnh và bao bì đạt chuẩn. Việc sử dụng giống hoa có bản quyền hợp pháp còn hạn chế, tạo thêm rào cản khi tiếp cận các thị trường yêu cầu cao như Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và châu Âu.
HTX kết nối vùng trồng, doanh nghiệp dẫn dắt thị trường
Theo ngành nông nghiệp, công nghệ canh tác là điều kiện cần, nhưng tổ chức liên kết mới quyết định khả năng nâng cao giá trị và tính bền vững của chuỗi. HTX cần phát huy vai trò tập hợp nông hộ, thống nhất quy trình kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và xây dựng vùng nguyên liệu theo đơn đặt hàng. Doanh nghiệp đồng hành thông qua hợp đồng tiêu thụ, chuyển giao công nghệ và cung cấp thông tin thị trường.
Đến năm 2030, Lâm Đồng đặt mục tiêu diện tích gieo trồng hoa đạt 14.500 ha, sản lượng 5,4 tỷ cành, 95% diện tích ứng dụng công nghệ cao. Tỉnh hướng tới hình thành ít nhất 30 chuỗi liên kết, đưa sản lượng tiêu thụ qua chuỗi lên 2,2 tỷ cành, tương đương khoảng 50% tổng sản lượng.
Để đạt mục tiêu, cần ưu tiên đào tạo đội ngũ quản lý HTX chuyên nghiệp, tổ chức vùng nguyên liệu gắn với nhu cầu thị trường, đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR và số hóa dữ liệu sản xuất. Đồng thời, đầu tư kho lạnh, xe lạnh, bao bì chuyên dụng và thu hút 15–20 doanh nghiệp logistics chuyên ngành hoa, hướng tới kết nối hơn 95% sản lượng hoa toàn tỉnh.
Theo ông Phan Thanh Sang – Chủ tịch Hiệp hội Hoa Đà Lạt: “Cùng với đó, bảo vệ và phát triển thương hiệu “Đà Lạt – Kết tinh kỳ diệu từ đất lành” phải là trách nhiệm chung của doanh nghiệp, HTX và người trồng hoa. Chính sách hỗ trợ cần tập trung vào các chuỗi liên kết thực chất, ưu tiên đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ và hoàn thiện hạ tầng logistics”.
Khi sản xuất gắn với nhu cầu thị trường, HTX đủ năng lực kết nối nông dân và doanh nghiệp thực sự đồng hành trong tiêu thụ, hoa Đà Lạt sẽ có thêm cơ hội giảm hao hụt, ổn định đầu ra, nâng cao thu nhập cho người trồng và tăng sức cạnh tranh trên thị trường trong nước, quốc tế.
Hoàng Phương
