Hành trình 50 năm phát triển và dấu ấn hoàn thiện mô hình thể chế
Lịch sử phát triển của Nhà trường luôn đồng hành cùng tiến trình hoàn thiện thể chế đất nước và chiến lược kiến tạo mô hình đại học đa ngành, đa lĩnh vực chất lượng cao. Ngày 30/7/1976, Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp ban hành Quyết định số 1087 thành lập Khoa Pháp lý thuộc Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Giữa muôn vàn thiếu thốn của giai đoạn hậu chiến, lớp đại học khóa 1 khai giảng với 76 sinh viên, gánh vác sứ mệnh chuẩn bị đội ngũ cán bộ pháp luật đầu tiên phục vụ sự nghiệp xây dựng và quản lý xã hội bằng pháp quyền.
Trong giai đoạn 1986–1995, đơn vị mang tên Khoa Luật thuộc Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, khôi phục toàn diện bộ máy chuyên môn để kịp thời cung cấp nguồn nhân lực pháp lý cho công cuộc Đổi mới. Từ tháng 9/1995 đến tháng 3/2000, Khoa chuyển sang trực thuộc Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, tích lũy nền tảng lý luận sâu rộng và chuẩn bị cho mô hình tổ chức đại học quốc gia.
Quá trình hoàn thiện mô hình tổ chức ghi dấu hai bước ngoặt bản lề. Bước ngoặt thứ nhất diễn ra vào tháng 8/2000, trên cơ sở quyết định ngày 7/3/2000 của Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, Khoa Luật được tách ra thành khoa độc lập trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, mở rộng quyền tự chủ chuyên môn và liên ngành.
Bước ngoặt thứ hai diễn ra vào ngày 23/9/2022 khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1124/QĐ-TTg nâng cấp Khoa thành Trường Đại học Luật, trường đại học thành viên của Đại học Quốc gia Hà Nội. Sự kiện này mang ý nghĩa quyết định, trao quyền tự chủ toàn diện để đơn vị bứt phá quy mô và quản trị theo chuẩn mực nghiên cứu quốc tế.
Bước sang giai đoạn 2025–2026, tiềm lực học thuật của trường ghi nhận sự tích lũy sâu sắc về đội ngũ giảng viên. Tỷ lệ giảng viên có học vị tiến sĩ đạt trên 90%, trong đó tỷ lệ giáo sư, phó giáo sư đạt xấp xỉ 35%, thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Để kiện toàn bộ máy lãnh đạo, ngày 22/5/2026, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội đã bổ nhiệm PGS. TS. Nguyễn Tiến Vinh làm Hiệu trưởng nhiệm kỳ 5 năm (bắt đầu từ ngày 1/6/2026), cùng Bí thư Đảng ủy PGS.TS. Nguyễn Trọng Điệp lãnh đạo nhà trường bước vào giai đoạn mới.
Uy tín học thuật của Nhà trường được thế giới ghi nhận khi tổ chức Quacquarelli Symonds liên tiếp xếp lĩnh vực Luật của trường trong nhóm 351–400 thế giới tại bảng xếp hạng QS World University Rankings by Subject trong hai năm 2025 và 2026. Đây là cơ sở đào tạo luật duy nhất tại Việt Nam có mặt trong bảng xếp hạng chuyên ngành toàn cầu này. Chuẩn bị cho đại lễ kỷ niệm vào ngày 23/9/2026, ngày 5/5/2026, trường đã công bố biểu trưng kỷ niệm 50 năm truyền thống với con số 50 ở trung tâm, số 0 cách điệu ôm trọn hình ảnh cán cân công lý và cuốn sách mở trên nền sắc đỏ chuyển tông, biểu trưng cho tư duy khai phóng và khát vọng hội nhập.
Quy mô đào tạo và tiên phong học thuật, tham vấn chính sách
Từ 76 sinh viên khóa đầu, Trường Đại học Luật hiện duy trì hệ sinh thái đào tạo pháp lý đa tầng ở cả ba bậc cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ với quy mô trên 6.000 người học. Cơ cấu chuyên môn gồm 5 khoa đào tạo chuyên sâu: Khoa Lý luận, lịch sử nhà nước và pháp luật, Khoa Tư pháp hình sự, Khoa Luật tư, Khoa Luật Quốc tế, Khoa Luật Hiến pháp và Luật Hành chính cùng hệ thống các trung tâm nghiên cứu.
Bậc cử nhân gồm 3 ngành với 4 chương trình đào tạo là ngành Luật (mã số 7380101), ngành Luật Kinh doanh và ngành Luật Thương mại quốc tế, rèn luyện tư duy hệ thống, kỹ năng tranh tụng và khả năng thích ứng kinh tế số. Bậc thạc sĩ triển khai 8 chương trình chuyên ngành, bao gồm Luật dân sự và tố tụng dân sự, Luật hình sự và tố tụng hình sự, Luật kinh tế, Luật quốc tế, Quyền con người, Luật biển và quản lý biển, Quản trị nhà nước và phòng chống tham nhũng, cùng chương trình liên kết quốc tế DCEAI phối hợp với các đại học Bordeaux, Toulouse 1 và Lyon 3 của Pháp. Bậc tiến sĩ với 6 chuyên ngành chuyên sâu đào tạo đội ngũ chuyên gia học thuật, đặt yêu cầu công bố công trình trên các tạp chí quốc tế thuộc hệ sinh thái WoS hoặc Scopus.
Công tác kiểm định chất lượng theo chuẩn khu vực được triển khai quyết liệt. Điểm nhấn trong tháng 9 năm 2026 là việc trường phối hợp cùng Mạng lưới các trường đại học Đông Nam Á tổ chức đợt đánh giá ngoài lần thứ 537 của AUN-QA đối với chương trình Cử nhân Luật Thương mại Quốc tế. Cùng với đó, số lượng công bố quốc tế thuộc danh mục ISI và Scopus giai đoạn 2025–2026 tăng nhanh, khẳng định định hướng phát triển trường phái khoa học pháp lý có bản sắc riêng. 
Không dừng lại ở đào tạo, Nhà trường khẳng định vai trò nòng cốt trong việc tham vấn chính sách cấp quốc gia. Trường đã chủ trì Hội thảo khoa học quốc gia về định hướng sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013 nhằm thực hiện Kết luận số 17-KL/TW ngày 2/4/2026 của Bộ Chính trị. Hội thảo quy tụ các chuyên gia hàng đầu thảo luận về tổ chức bộ máy quyền lực nhà nước, làm rõ bản chất quyền tư pháp, bảo đảm tính độc lập của thẩm phán và Tòa án, cũng như thiết kế mô hình chính quyền địa phương tinh gọn, tự quyết.
Diễn đàn Luật học Mùa Thu tiếp tục là địa chỉ học thuật thường niên quy mô lớn. Tại Diễn đàn lần thứ 5 vào ngày 14–15/8/2025, các nhà khoa học đã thảo luận sâu về “Lập luận pháp lý trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo” và “Quản trị quốc gia trong kỷ nguyên mới”. Tiếp đó, Diễn đàn Luật học Mùa Thu lần thứ 6 vào ngày 19/9/2026 trở thành không gian đúc kết 50 năm khoa học pháp lý Việt Nam và đề xuất chính sách lập pháp mới.
Đồng hành với các mục tiêu phát triển bền vững và kinh tế số, trường phối hợp cùng Trường Đại học Kinh tế – Luật (Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh) tổ chức Diễn đàn “Luật học Mùa Xuân 2026” ngày 17–18/4/2026 bàn về khung thể chế thúc đẩy chuyển đổi xanh, thị trường tín chỉ carbon hướng tới mục tiêu Net Zero. Về công nghệ đột phá, ngày 26/5/2026, trường chủ trì Tọa đàm khoa học “Khung đạo đức trí tuệ nhân tạo Quốc gia Việt Nam” và tổ chức chuỗi tọa đàm pháp luật về thị trường tài sản mã hóa. Hoạt động thực tiễn cũng được đẩy mạnh khi ngày 28/8/2026, trường ký thỏa thuận hợp tác chiến lược với Học viện Tòa án, và ngày 5/9/2026 công bố Chương trình hợp tác pháp luật Việt Nam – Hàn Quốc đi kèm giải pháp phòng ngừa rủi ro hợp đồng cho doanh nghiệp.
Chiến lược phát triển đến năm 2035, tầm nhìn 2045
Quán triệt các chủ trương lớn tại Nghị quyết số 27-NQ/TW về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, Nghị quyết số 45-NQ/TW về đội ngũ trí thức, Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá khoa học công nghệ cùng Quyết định số 1056/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Trường Đại học Luật đã thông qua Chiến lược phát triển đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Quan điểm xuyên suốt là không mở rộng quy mô cơ học, dồn toàn lực vào đào tạo trình độ cao và phát triển nghiên cứu tinh hoa mang tính dẫn dắt.
Mục tiêu cụ thể đến năm 2030 là giữ vững và nâng cao thứ hạng trong nhóm 351–400 QS thế giới, phấn đấu đưa trường lọt vào nhóm 100 đại học hàng đầu thế giới về lĩnh vực luật vào năm 2035. Đến năm 2030, 100% chương trình cử nhân đạt chuẩn kiểm định chất lượng với tối thiểu 10% đạt chuẩn quốc tế uy tín, hướng đến chuẩn hóa toàn bộ chương trình cử nhân và sau đại học theo khung quốc tế và AUN-QA vào giai đoạn 2035–2045. Tạp chí khoa học của trường được nâng cấp để tham gia các chỉ mục quốc tế uy tín. Về trách nhiệm cộng đồng, 100% sinh viên trước khi tốt nghiệp phải tham gia ít nhất một lượt tư vấn pháp luật thực tế, phát huy vai trò trung tâm tham vấn chính sách công cho Nhà nước và xã hội.
Trước làn sóng trí tuệ nhân tạo, Nhà trường tái cấu trúc chuẩn đầu ra theo ba trụ cột. Về kiến thức, chương trình xóa bỏ lối học vẹt điều luật cụ thể, tập trung vào tri thức cơ bản và tư duy liên ngành giữa luật học với kinh tế, công nghệ, trí tuệ nhân tạo và luật so sánh. Về kỹ năng, chú trọng rèn luyện kỹ năng bậc cao không thể thay thế bởi thuật toán gồm lập luận pháp lý, tư duy phản biện và đàm phán quốc tế. Về phẩm chất, người học được tôi luyện bản lĩnh nghề nghiệp, ý thức phụng sự công lý và đạo đức trong sạch trước mọi cám dỗ.
Quản trị nhà trường được chuyển đổi số toàn diện từ tuyển sinh, chia sẻ học liệu mở đến đánh giá kết quả nghiên cứu. Mô hình thực hành lâm sàng nghề luật qua Trung tâm Nghiên cứu và Hỗ trợ pháp lý giúp sinh viên cọ xát thực tế, hỗ trợ pháp lý miễn phí cho người yếu thế dưới sự kèm cặp của các chuyên gia.
Tròn nửa thế kỷ xây dựng, Trường Đại học Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội đã chứng minh thành công mô hình đào tạo luật học liên ngành trong đại học nghiên cứu đa ngành. Với giá trị cốt lõi “Khai phóng - Chất lượng cao - Phát triển bền vững” và phương châm “Vun bồi truyền thống - Lan tỏa tinh hoa”, Nhà trường đang vững vàng tiến bước vào kỷ nguyên mới, giữ vững vị thế lá cờ đầu đóng góp vào sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam vững mạnh.
Tâm An
