Chi tiết 10 hành vi bị cơ quan chức năng xác định là trốn thuế
Hệ thống pháp luật mới quy định rõ các cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp thực hiện các hành vi gian lận, không hoàn thành nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước dưới các hình thức sau sẽ bị áp dụng chế tài về hành vi trốn thuế:
Không nộp hồ sơ đăng ký thuế hoặc không nộp hồ sơ khai thuế. Trường hợp nộp hồ sơ khai thuế chậm quá 90 ngày kể từ ngày hết hạn hoặc hết thời hạn được gia hạn theo quy định, dẫn đến hệ quả làm thiếu số tiền thuế phải nộp, hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn.
Không thực hiện việc ghi chép, hạch toán và ghi nhận trong hệ thống sổ sách kế toán các khoản thu nhập, doanh thu liên quan trực tiếp đến việc xác định số tiền thuế phải nộp.
Không tiến hành lập hóa đơn và không khai thuế khi thực hiện hoạt động bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ theo quy định của pháp luật, hoặc chủ động ghi giá trị trên hóa đơn bán hàng thấp hơn giá trị thanh toán thực tế của giao dịch nhằm mục đích khai giảm thuế.
Sử dụng hệ thống hóa đơn, chứng từ không hợp pháp, hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ để hạch toán khống hàng hóa, dịch vụ mua vào trong hoạt động sản xuất kinh doanh, làm giảm số thuế phải nộp hoặc làm tăng số thuế được miễn, giảm, khấu trừ, hoàn hoặc không phải nộp.
Sử dụng các loại chứng từ, tài liệu không phản ánh đúng bản chất hoặc giá trị của giao dịch thực tế để xác định sai lệch số tiền thuế phải nộp, số tiền thuế được miễn, số tiền thuế được giảm, số tiền thuế được hoàn hoặc không phải nộp.
Thực hiện hành vi khai sai so với bản chất và thực tế hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu mà cá nhân, tổ chức vi phạm không tự nguyện khắc phục hậu quả bằng cách nộp bổ sung đủ số tiền thuế phải nộp theo quy định của pháp luật.
Cố ý không thực hiện kê khai hoặc cố tình khai sai các thông tin về thuế đối với các lô hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
Có hành vi cấu kết, thông đồng với người gửi hàng để thực hiện việc nhập khẩu hàng hóa nhằm mục đích trốn thuế.
Tự ý sử dụng các loại hàng hóa thuộc đối tượng không chịu thuế, miễn thuế, xét miễn thuế không đúng mục đích quy định mà không thực hiện khai báo việc chuyển đổi mục đích sử dụng với cơ quan quản lý thuế trực tiếp.
Người nộp thuế vẫn tiếp tục duy trì các hoạt động sản xuất kinh doanh trong thời gian đã đăng ký ngừng hoặc tạm ngừng hoạt động kinh doanh nhưng không thực hiện thông báo với cơ quan quản lý thuế.
Tạo lập khuôn khổ cạnh tranh lành mạnh và thúc đẩy chuyển đổi số
Đánh giá về tầm quan trọng của quy định mới, chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh nhận định, việc luật hóa chi tiết 10 hành vi trốn thuế tạo ra khuôn khổ pháp lý vô cùng rõ ràng và minh bạch. Khi các hành vi đã được định danh cụ thể bằng văn bản luật, cả hai bên đều có chung một thước đo căn cứ để thực hiện và giám sát, bảo đảm tính công bằng, đồng bộ và tăng cường sức răn đe của pháp luật.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp và các cá nhân kinh doanh, việc định biên rõ ràng các lỗi sai phạm giúp họ nâng cao ý thức hệ thống, chủ động xem xét lại toàn bộ quy trình vận hành nội bộ. Thay vì chỉ tập trung vào việc nộp thuế đúng hạn như trước, người nộp thuế sẽ phải nâng cao tính cẩn trọng trong khâu kê khai, quản lý hóa đơn, lưu trữ chứng từ và hoàn thành trọn vẹn nghĩa vụ tài chính. Đây chính là nền tảng cốt lõi để xây dựng một môi trường kinh doanh bình đẳng, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh và giảm thiểu tình trạng thất thu cho ngân sách quốc gia.
Chuyên gia cũng chỉ ra rằng, trong bối cảnh nền kinh tế số và giao dịch điện tử đang phủ sóng mạnh mẽ, việc chuẩn hóa các quy định sẽ giúp tối ưu hóa hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý. Hệ thống thông minh của cơ quan thuế có thể dễ dàng quét dữ liệu, phân tích các chỉ số tài chính để phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro, từ đó kịp thời ngăn chặn các hành vi gian lận ngay từ giai đoạn đầu.
Để vận hành an toàn dưới quy định mới, ông Thịnh khuyến nghị, người nộp thuế cần chủ động cập nhật liên tục các văn bản hướng dẫn, đặc biệt là các quy định liên quan đến quy trình đăng ký thuế, nghiệp vụ kê khai và sử dụng hóa đơn điện tử. Khối hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh cần bám sát lộ trình áp dụng thuế để có sự chuẩn bị sớm về nhân lực và hạ tầng. Trong trường hợp phát sinh các vướng mắc chuyên môn chưa rõ, người nộp thuế nên chủ động tham vấn trực tiếp cơ quan thuế quản lý hoặc các đơn vị tư vấn chuyên nghiệp, tuyệt đối không tự thực hiện dựa trên các kinh nghiệm cũ nhằm tránh các sai sót kỹ thuật và rủi ro pháp lý không đáng có.
Đối với các trường hợp phát sinh nghi vấn hoặc có dấu hiệu trốn thuế, cơ quan quản lý thuế sẽ áp dụng đồng bộ hai biện pháp nghiệp vụ khẩn cấp bao gồm thu thập thông tin và tạm giữ tài liệu liên quan để phục vụ công tác thanh tra.
Thủ trưởng cơ quan quản lý thuế được trao thẩm quyền yêu cầu các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan cung cấp thông tin bằng văn bản hoặc trực tiếp trả lời chất vấn. Cơ quan thuế có quyền truy cập trực tiếp vào hệ thống dữ liệu phần mềm kế toán, dữ liệu hóa đơn điện tử và máy tính tiền của người nộp thuế nằm trong diện nghi vấn. Các tổ chức, cá nhân được yêu cầu có trách nhiệm cung cấp thông tin đúng nội dung, thời hạn, địa điểm và phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của các tài liệu đã cung cấp.
Song song đó, thủ trưởng cơ quan quản lý thuế hoặc trưởng đoàn kiểm tra thuế có quyền ra quyết định tạm giữ các tài liệu liên quan khi cần căn cứ xác thực để chứng minh hành vi vi phạm. Trong quy trình thực hiện, trưởng đoàn kiểm tra phải tiến hành lập biên bản tạm giữ và chịu trách nhiệm bảo quản nguyên vẹn các tài liệu này, đồng thời có nghĩa vụ bàn giao một bản quyết định và biên bản tạm giữ cho tổ chức, cá nhân bị áp dụng biện pháp chế tài.
Tâm An(t/h)
