Nhu cầu thực tiễn từ phong trào và thị trường
Tại chương trình gặp mặt các Câu lạc bộ (CLB) ngựa trong nước vừa được diễn ra ngày 16/1 tại Trường đua ngựa, đua chó Thiên Mã Mađagui (xã Đạ Huoai, tỉnh Lâm Đồng), cuộc gặp mặt cuối năm của 14 (CLB) ngựa thể thao trên cả nước đã trở thành một dấu mốc đáng chú ý đối với bộ môn cưỡi ngựa thể thao tại Việt Nam. Các CLB đã thống nhất đề xuất Công ty Cổ phần Đua ngựa Thiên Mã Mađagui đại diện, xúc tiến trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho phép thành lập Liên đoàn Ngựa biểu diễn, Mã cầu và Đua ngựa Việt Nam.
Phát biểu tại chương trình, ông Nguyễn Ngọc Mỹ, Giám đốc Công ty Cổ phần Đua ngựa Thiên Mã Mađagui nhấn mạnh: “Việc thành lập Liên đoàn không chỉ là mong muốn riêng của doanh nghiệp hay một vài CLB, mà là nhu cầu thực tế của cả phong trào cưỡi ngựa thể thao trong nước. Đây là điều kiện tiên quyết để bộ môn này có thể phát triển bài bản, đúng chuẩn quốc tế, phù hợp với chủ trương xã hội hóa thể thao của Đảng và Nhà nước.
Hiện nay, nhiều môn thể thao mới, đặc thù hoặc có tính quốc tế cao đã được tổ chức thành các liên đoàn chuyên ngành, đóng vai trò đầu mối quản lý, điều phối và phát triển phong trào. Tuy nhiên, các hoạt động liên quan đến thể thao ngựa tại Việt Nam vẫn đang tồn tại dưới hình thức phân tán, thiếu một tổ chức đại diện thống nhất về chuyên môn, kỹ thuật và đối ngoại.
Khoảng trống này khiến việc xây dựng chiến lược phát triển dài hạn, đào tạo vận động viên, chuẩn hóa huấn luyện và tổ chức thi đấu gặp nhiều khó khăn, đồng thời hạn chế khả năng hội nhập với hệ thống thi đấu quốc tế.
Không chỉ là buổi giao lưu cuối năm, đây là lần hiếm hoi cộng đồng những người làm ngựa thể thao trong nước cùng ngồi lại để chia sẻ, trải lòng về một vấn đề cốt lõi: Việt Nam cần sớm có Liên đoàn Ngựa biểu diễn, Mã cầu và Đua ngựa Việt Nam.
Trong những năm gần đây, các hoạt động cưỡi ngựa thể thao, đua ngựa, huấn luyện và biểu diễn ngựa đã có dấu hiệu phát triển tại một số địa phương, gắn với du lịch, giải trí và thể thao thành tích cao. Nhu cầu tham gia, đầu tư và tổ chức các sự kiện thể thao ngựa ngày càng gia tăng, đòi hỏi một cơ chế quản lý chuyên nghiệp và minh bạch.
Việc thành lập Liên đoàn Ngựa thể thao sẽ tạo ra một đầu mối chính thức để kết nối các cá nhân, câu lạc bộ, doanh nghiệp và địa phương, đồng thời thiết lập các chuẩn mực chung về chuyên môn, an toàn, phúc lợi động vật và tổ chức thi đấu.
Điều kiện hội nhập quốc tế đã chín muồi
Trên thế giới, thể thao ngựa là một hệ sinh thái hoàn chỉnh, được quản lý bởi các liên đoàn quốc gia và tổ chức quốc tế với hệ thống luật thi đấu, đào tạo và xếp hạng rõ ràng. Để có thể tham gia các giải đấu khu vực và quốc tế, việc có một liên đoàn quốc gia đại diện là điều kiện bắt buộc.
Bộ môn cưỡi ngựa thể thao đã được khu vực Đông Nam Á đưa vào chương trình thi đấu SEA Games từ nhiều năm nay và ngày càng phổ biến. Trong khi đó, Việt Nam – dù có phong trào cưỡi ngựa đang hình thành – vẫn liên tục vắng bóng tại sân chơi khu vực.
Theo ông Nguyễn Ngọc Mỹ, Chủ tịch Công ty Cổ phần Đua ngựa Thiên Mã Mađagui: "Việt Nam không thiếu người yêu ngựa, không thiếu câu lạc bộ, cũng không thiếu những vận động viên có năng khiếu. Nhưng khi chưa có Liên đoàn, mọi thứ đều dừng lại ở quy mô câu lạc bộ, không thể đại diện cho quốc gia", ông Mỹ nhấn mạnh.
Thực tế hiện nay, cả nước đã có gần 30 Câu lạc bộ ngựa thể thao đang hoạt động, tập trung chủ yếu tại khu vực phía Bắc và phía Nam. Các câu lạc bộ này duy trì tập luyện, biểu diễn, thi đấu nội bộ và từng bước hình thành lực lượng vận động viên trẻ. Tuy nhiên, do không có Liên đoàn, các hoạt động này vẫn mang tính rời rạc, tự xoay xở, thiếu một hệ thống thi đấu thống nhất và không có đầu mối đại diện hợp pháp.
Theo thống kê, khu vực Đông Nam Á hiện chỉ còn Việt Nam và Timor Leste chưa có đội tuyển cưỡi ngựa thể thao tham gia SEA Games. Việc thiếu một Liên đoàn đồng nghĩa với việc không thể tổ chức giải chính thức, không thể tuyển chọn vận động viên, không thể mời hay được mời thi đấu quốc tế, và quan trọng nhất là không có tư cách pháp nhân để đại diện quốc gia.
Ông Nguyễn Văn Thành, Câu lạc Bộ Red Lion, ví von rất dễ hiểu: "Muốn đi thi đấu quốc tế thì phải có Liên đoàn đứng tên. Giống như bóng đá phải có VFF, đua ngựa cũng vậy. Không có Liên đoàn thì dù phong trào có mạnh đến đâu cũng không thể hội nhập".
Chính thực tiễn này khiến việc thành lập Liên đoàn không còn là câu chuyện định hướng xa xôi, mà trở thành điều kiện tiên quyết để phong trào hiện có không bị ‘đứng chỗ’.
Điểm nổi bật của cuộc gặp tại Mađagui là sự đồng thuận cao từ các Câu lạc bộ, vốn trước đây hoạt động khá độc lập. Lần đầu tiên, đại diện nhiều câu lạc bộ cùng chia sẻ một nhận định: nếu không có Liên đoàn, bộ môn cưỡi ngựa thể thao tại Việt Nam sẽ rất khó phát triển lên tầm cao hơn.
Ông Nguyễn Hồ Tấn Tài, Trưởng CLB Ngựa Vũng Tàu, cho rằng: "Khi chưa có Liên đoàn, các câu lạc bộ bị giới hạn về không gian, về kinh nghiệm và cả về cơ hội thi đấu. Không có sự kết nối thì rất khó nâng tầm vận động viên và phong trào."
Theo ông Tài, Liên đoàn sẽ đóng vai trò: kết nối các câu lạc bộ trong cả nước; tạo sân chơi chung, minh bạch và có định hướng dài hạn; chuẩn hóa hoạt động tập luyện, thi đấu, bảo đảm sức khỏe vận động viên; từng bước xây dựng lực lượng đại diện quốc gia.
Trong bối cảnh Việt Nam ngày càng tích cực tham gia các sân chơi thể thao quốc tế, việc thành lập Liên đoàn Ngựa thể thao không chỉ là nhu cầu nội tại, mà còn là bước đi cần thiết để mở rộng cánh cửa hội nhập, nâng cao vị thế thể thao nước nhà.
Việt Nam đã đủ điều kiện để thành lập Liên đoàn?
Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực thể thao, ngựa thể thao còn có tiềm năng gắn kết với du lịch, văn hóa, nông nghiệp công nghệ cao và dịch vụ giải trí. Một liên đoàn chuyên ngành sẽ góp phần định hướng phát triển theo hướng bền vững, khai thác hiệu quả các giá trị kinh tế – xã hội, đồng thời bảo đảm tuân thủ các chuẩn mực pháp lý và đạo đức trong hoạt động liên quan đến ngựa.
Từ những phân tích trên có thể thấy, việc thành lập Liên đoàn Ngựa thể thao Việt Nam không chỉ là mong muốn của một nhóm người chơi hay nhà đầu tư, mà là yêu cầu tất yếu trong quá trình hoàn thiện hệ thống tổ chức thể thao quốc gia. Khi điều kiện thực tiễn đã hội tụ, việc chậm trễ sẽ làm lỡ cơ hội phát triển và hội nhập.
Định hướng xã hội hóa thể thao của Nhà nước đã mở ra không gian cho sự tham gia sâu hơn của doanh nghiệp và cộng đồng. Liên đoàn, trong bối cảnh này, là mô hình phù hợp để kết nối Nhà nước - doanh nghiệp - các câu lạc bộ.
Đã đến lúc các cơ quan quản lý, tổ chức thể thao và các thành phần liên quan cùng ngồi lại, xem xét nghiêm túc việc thành lập Liên đoàn Ngựa thể thao Việt Nam như một bước đi chiến lược, góp phần đưa thể thao Việt Nam phát triển toàn diện, hiện đại và bền vững.
Trường đua ngựa, đua chó Thiên Mã Mađagui đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong quy hoạch vùng, đáp ứng các yêu cầu về: Thi đấu và huấn luyện theo chuẩn quốc tế; Hậu cần, thú y, kiểm dịch và cách ly cho hơn 50 ngựa (quarantine) nếu tổ chức thi đấu SEA Games (tính trung bình mỗi đội tham gia mang theo 05 ngựa thi đấu). Khả năng tiếp nhận ngựa từ nhiều quốc gia cùng lúc - điều kiện bắt buộc khi tổ chức giải khu vực. Đây là yếu tố then chốt mà trước đây Việt Nam còn thiếu.
Ông Nguyễn Ngọc Mỹ nhấn mạnh: "Nhiều năm qua, người ta nói Việt Nam chưa thể thi đấu vì thiếu hạ tầng. Nhưng đến nay, hạ tầng đã có gồmđrường đua chính, đường đua phụ, khán đài và các công trình phụ trợ khác. Cụ thể: Khu đường Cross-Country hơn 158.000m2, chuồng ngựa Polo hơn 23.000m2, sân Polo hơn 76.000m2, khu ngựa biểu diễn trong nhà hơn 5.000m2, sân nhảy ngựa ngoài trời 6.000m2 và sân tập ngựa gần 68.000m2. Nếu không bắt đầu từ lúc này thì rất khó có thời điểm nào thuận lợi hơn."
Công ty Cổ phần Đua ngựa Thiên Mã Mađagui cam kết hiến quỹ đất, đầu tư cơ sở vật chất, hỗ trợ đào tạo trong và ngoài nước, tạo nền tảng vật chất để Liên đoàn hoạt động bền vững, giảm áp lực cho ngân sách Nhà nước.
Việc thành lập Liên đoàn Ngựa không chỉ nhằm mục tiêu tham dự SEA Games, ASIAD, Olympic. Xa hơn, đây còn là bước đi để hình thành một lĩnh vực thể thao - giải trí - du lịch mới, gắn với đào tạo nguồn nhân lực, chăn nuôi - thú y và phát triển kinh tế địa phương.
Theo ông Nguyễn Ngọc Mỹ, cưỡi ngựa thể thao là môn thể thao đặc thù, đòi hỏi kỷ luật, sự kiên nhẫn và tinh thần chinh phục - rất phù hợp để phát triển trong giới trẻ. Đồng thời, đây cũng là sản phẩm du lịch trải nghiệm hấp dẫn, đã được nhiều quốc gia trong khu vực khai thác hiệu quả.
Từ thực tiễn phong trào, từ yêu cầu hội nhập khu vực, từ sự đồng thuận của các Câu lạc bộ và từ những điều kiện hạ tầng - nguồn lực đã sẵn sàng, có thể khẳng định rằng việc thành lập Liên đoàn Ngựa biểu diễn, Mã cầu và Đua ngựa Việt Nam là bước đi tất yếu ở thời điểm hiện nay. Nếu tiếp tục chậm trễ, Việt Nam không chỉ tiếp tục vắng bóng tại các kỳ SEA Games, mà còn bỏ lỡ cơ hội phát triển một lĩnh vực thể thao - kinh tế - du lịch đầy tiềm năng.
Như lời ông Nguyễn Ngọc Mỹ chia sẻ đầy tâm huyết: "Khi đã thấy rõ con đường và thấy rõ khả năng của mình mà không bắt đầu, thì đó mới là điều đáng tiếc nhất."
Việc thành lập Liên đoàn Ngựa thể thao Việt Nam được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững của các môn thể thao ngựa, đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển thể dục thể thao, gắn kết với du lịch, văn hóa và kinh tế – xã hội của đất nước trong giai đoạn mới.
Hoàng Phương (t/h)
