THCL Về hệ thống phân phối quốc gia, điều này tưởng là đã cũ, trái lại vẫn luôn mang tính thời sự.

Trong năm 2015, hết dưa hấu, thanh long, hành, tỏi... bị ép giá, ép cấp dẫn tới thừa ế, thua thiệt cho người sản xuất, cả xã hội xuống tay giải quyết. 6 tháng đầu năm, lại muối ăn của diêm dân bán dưới giá thành (giá thành 650 đồng/kg, bán được 350 đồng/kg); sắn lát ở huyện Mường Lát (Thanh Hóa), ngoài việc bị ép cấp, ép giá còn bị đầu nậu thu phí vận chuyển qua vùng 1,5 triệu đồng/xe.

Tháng 6, tại Hà Nội, rộ lên chuyện vải thiều Bắc Giang cũng trong một thời gian, vải ngon loại 1 bán ở chợ truyền thống 20.000 - 22.000 đồng/kg, ngược lại, ở siêu thị đang bán khoảng 35.000 đồng/kg. Mặc dù, các nhà bán lẻ đã cam kết không lấy chi phí bán ra, không bán chênh giá. Để trả lời vấn đề này, chỉ có thể đến từ các nhà tổ chức của Hà Nội trong đợt thu mua vải thiều vừa qua.

Câu chuyện giá bán lẻ của nhiều mặt hàng đang ở mức cao một cách vô lý mà người tiêu dùng phải gánh chịu, vẫn chưa có hồi kết?

Về nhân tố năng suất lao động tham gia vào biến động của giá cả hàng hóa, chúng ta đều biết năng suất lao động của Việt Nam thấp hơn 2 - 15 lần so với các nước trong khu vực. Vì lẽ đó, hàng hóa Việt Nam sản xuất có giá cao hơn, năng lực cạnh tranh thấp hơn ngay ở thị trường nội địa. Nguy cơ thua về giá cả càng lớn hơn khi nguồn cung hàng hóa các nước nhập khẩu vào Việt Nam với thuế suất tiến tới 0 - 5% trong 1 - 2 năm tới và những năm tiếp theo. Phải coi trọng sản xuất, đó là cái gốc của sự phát triển xã hội, quan tâm đồng thời giữa sản xuất và phân phối.

Việc hỗ trợ các doanh nghiệp giảm chi phí kinh doanh, tiếp cận đất đai dễ dàng để mở chuỗi bán lẻ, tiếp cận vốn kinh doanh hợp lý… là điều cần thiết. Tuy nhiên, cần lưu ý, một khi Nhà nước đã hỗ trợ, các doanh nghiệp bán lẻ và sản xuất cần tiếp tục củng cố thương hiệu và tự thân phát triển một cách vững chắc, chứ không phải lần lượt bán bớt một phần hoặc toàn bộ doanh nghiệp, thương hiệu cho các công ty nước ngoài.

Tại Diễn đàn bán lẻ giữa quý II/2016 vừa qua, Thứ trưởng Bộ Công thương đã nói rõ quan điểm hỗ trợ doanh nghiệp: “Các doanh nghiệp Việt Nam đề nghị hỗ trợ là đúng, nhưng không phải hỗ trợ để lớn mạnh xong lại bán một phần cho các doanh nghiệp FDI. Như vậy là chúng ta đã hỗ trợ nước ngoài và Phú Thái, Nguyễn Kim, Kinh Đô là những ví dụ điển hình”.

Ngoài ra, theo quan sát, còn có Citimart bán 49%, Fivimart bán 30% cho AEON. Một số doanh nghiệp thương mại nhà nước được giao mà lại “dành” một phần những màng lưới đắc địa ở các quận trung tâm thành phố đã không kinh doanh những mặt hàng thiết yếu phục vụ nhân dân, lại cho thuê để bán những mặt hàng không thiết yếu, ngược lại sự chỉ đạo của thành phố. Những doanh nghiệp nhà nước này, chính họ đã tự đánh mất mình trong cuộc chiến cạnh tranh với các doanh nghiệp ngoại hiện nay và trong tương lai.

Về chi phí sản xuất kinh doanh ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa, gần đây rộ lên chi phí và phí đường cao tốc mà công ty phụ trách đường cao tốc Việt Nam đã thực hiện. Các mức thu phí bất hợp lý được phát hiện vẫn chưa được sửa đổi dẫn tới chi phí vận chuyển lương thực, thực phẩm phục vụ các vùng, miền sẽ bị nâng lên cao do sự bất hợp lý đó.

Câu chuyện 1 quả trứng chịu 14 loại phí; 1 con lợn gánh 51 loại phí, 40% lợi nhuận của doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh là phí và thuế..., rõ ràng CPI của chúng ta đang gánh chịu những khoản phí thuế không đáng có vào trong giá thành. Phải loại bỏ ngay những khoản chi phí đó để hỗ trợ doanh nghiệp, hỗ trợ hàng Việt Nam đứng vững ở thị trường nội địa và người tiêu dùng được hưởng một mức giá hợp lý hơn.

Vũ Vinh Phú