Khi câu chuyện chuyển giá chưa có hồi kết, đến nay, các DN đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lại làm nóng dư luận khi hàng trăm DN FDI đột ngột “vắng chủ”. Không chỉ là câu chuyện làm ăn không hiệu quả, thua lỗ, việc ông chủ các DN này “đột nhiên mất tích” để lại nhiều hệ lụy cho xã hội.

Tuy đây không phải là chuyện hoàn toàn mới, song cho đến nay, chúng ta vẫn đang loay hoay với câu chuyện chờ sửa luật.

Hàng trăm chủ DN FDI bỏ trốn

Bộ KH&ĐT cho biết, theo thống kê của các địa phương, đến hết tháng 5/2013, đã có tới 518 DN FDI bỏ trốn. Theo đó, tổng số vốn đầu tư đăng ký tại các DN này khoảng hơn 903,1 triệu USD.

Hai địa phương có số chủ DN FDI bỏ trốn cao nhất là TP. HCM (166) và Hà Nội (105). Tại Bình Dương, địa phương thu hút được lượng vốn FDI lớn, nhiều DN FDI đã rời đi mà không để lại dấu vết như Công ty TNHH Deok Chang Complex, TNHH Woodus, TNHH LD Scanmach Việt Nam, Diing Long Việt Nam...

Tuy nhiên, ngay từ những năm trước, tình trạng nhiều ông chủ các DN FDI bỏ trốn đã diễn ra và cơ quan chức năng đã có những cảnh báo về tình trạng này. Tháng 6/2012, Tổng cục Thống kê đã công bố thực trạng sự tồn tại của các DN năm 2011, theo đó,  số DN FDI có dấu hiệu bỏ trốn là rất lớn. Vào thời điểm đó, có tới 983 DN FDI không thể xác minh, trong đó, TP. HCM có 760 DN và Hà Nội có 161 DN.

Các chủ DN bỏ trốn chủ yếu tập trung trong các lĩnh vực dịch vụ (xây dựng, BĐS, thương mại, phần mềm, ăn uống, nhà hàng...) và đến từ Hàn Quốc, Trung Quốc. Đa số nhà đầu tư đều thuê lại nhà xưởng của các nhà đầu tư khác, nhưng không có hoạt động kinh doanh hay xây dựng cơ bản.

Nguyên nhân của tình hình trên là do các DN hoạt động không hiệu quả, không hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, không trả được lương cho người lao động, không trả được nợ... nên phải đóng cửa, ngừng kinh doanh.

Được biết, hầu hết các DN trên đều nợ BHXH, sổ BHXH hoặc không trả lại sổ BHXH cho người lao động, ảnh hưởng đến việc hưởng chế độ bảo hiểm của người lao động.

Luật pháp còn nhiều kẽ hở

Theo các chuyên gia kinh tế, pháp luật về đầu tư nước ngoài của chúng ta hiện chưa chặt chẽ, chưa đầy đủ, nhiều quy định chồng chéo và còn nhiều lỗ hổng trong cơ chế quản lý hoạt động của các DN FDI, đặc biệt là công tác quản lý nhà nước sau cấp giấy chứng nhận đầu tư.

Đơn cử, Luật Đầu tư năm 2005 cho phép nhà đầu tư nước ngoài được bình đẳng vay vốn ngân hàng trong nước, vì vậy, có trường hợp nhà đầu tư nước ngoài "vẽ" dự án vay hàng chục triệu USD của ngân hàng trong nước rồi lặn mất tăm; hoặc có tình trạng nhà đầu tư BĐS chỉ đem theo "vốn mồi", rồi huy động vốn của khách hàng ứng trước để xây nhà bán, nhưng rồi cũng ôm tiền bỏ trốn....

Trong khi hệ thống văn bản pháp lý của chúng ta chưa đầy đủ thì các nhà đầu tư nước ngoài lại nghiên cứu rất kỹ hệ thống pháp luật của chúng ta, rồi tìm kẽ hở để lách luật. Vì vậy, việc quản lý, giám sát hoạt động của DN FDI phải được điều chỉnh tốt hơn bởi pháp luật và sự phối hợp chặt chẽ trong khâu giám sát.

Nói về tình trạng các DN FDI bỏ trốn, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam cho biết, để xử lý căn cơ tình trạng DN vắng chủ, Chính phủ đã bàn và Bộ KH&ĐT được giao nhiệm vụ sửa luật đầu tư 2005, vì chế định này trong luật vào thời điểm làm luật 2005, chúng ta chưa hình dung hết. “Nhưng với từng trường hợp cụ thể thì không phải vì chúng ta chưa sửa luật mà chưa xử lý.

Chính phủ đã chỉ đạo từng địa phương, đặc biệt là nơi có nhiều khu công nghiệp, trên tinh thần bảo vệ tài sản của cộng đồng đã đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, bảo vệ quyền lợi người lao động. Và đây là công việc thường xuyên”, Bộ trưởng Vũ Đức Đam nhấn mạnh.

Hoài Anh