Cụ thể, Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm (ATTP) nhấn mạnh thông điệp xuyên suốt: Không để thực phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc và hàng nhập lậu có cơ hội len lỏi vào bữa ăn của người dân.
Theo đó, kế hoạch hậu kiểm năm 2026 chỉ rõ các “điểm đen” cần tập trung kiểm soát, gồm những nhóm sản phẩm có nguy cơ cao bị lợi dụng để sản xuất, kinh doanh hàng giả, pha trộn chất cấm hoặc quảng cáo sai sự thật.
Danh mục trọng điểm gồm: Thực phẩm bảo vệ sức khỏe; sản phẩm tự công bố; hàng nhập khẩu thuộc diện miễn hoặc giảm kiểm tra; thực phẩm dinh dưỡng y học; sản phẩm dành cho trẻ dưới 36 tháng tuổi; phụ gia thực phẩm.
Trong đó, thực phẩm bảo vệ sức khỏe tiếp tục là nhóm tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các sản phẩm quảng cáo hỗ trợ huyết áp, tiểu đường, xương khớp, mỡ máu, sinh lý nam, giảm cân thường bị “thổi phồng” công dụng. Cơ quan chức năng sẽ tăng cường lấy mẫu kiểm nghiệm đột xuất, tập trung vào những sản phẩm có dấu hiệu quảng cáo vượt quá bản chất, dễ gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng.
Đối với hàng nhập khẩu thuộc diện miễn hoặc giảm kiểm tra, kế hoạch nhấn mạnh việc giám sát chặt chẽ để tránh lợi dụng chính sách thông thoáng để đưa hàng kém chất lượng vào thị trường nội địa.
Kế hoạch số 331 cũng chỉ rõ, là ai tiếp nhận tự công bố, người đó chịu trách nhiệm hậu kiểm. Quy định này nhằm khắc phục tình trạng buông lỏng quản lý, đùn đẩy trách nhiệm giữa các cơ quan tiếp nhận hồ sơ tự công bố sản phẩm. Việc xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm được kỳ vọng sẽ hạn chế kẽ hở trong quản lý, không để lợi dụng cơ chế tự công bố để lưu thông trên thị trường trong thời gian dài trước khi bị phát hiện.
Đặc biệt, từ sau ngày 15/4/2026, hoạt động kiểm tra thực phẩm lưu thông trên thị trường sẽ thực hiện theo Nghị định số 46/2026/NĐ-CP, thay thế các quy định trước đó, đồng bộ với Nghị định số 15/2018/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật ATTP. Việc ban hành nghị định mới nhằm hoàn thiện khung pháp lý, phù hợp thực tiễn phát sinh trong quản lý thị trường thực phẩm.
Cùng với kiểm soát sản xuất và lưu thông, hoạt động quảng cáo thực phẩm sai sự thật trên môi trường mạng sẽ là trọng tâm kiểm soát trong năm 2026. 
Các nền tảng thương mại điện tử, mô hình kinh doanh đa cấp, mạng xã hội được yêu cầu phối hợp gỡ bỏ sản phẩm vi phạm, đồng thời cung cấp thông tin phục vụ truy xuất nguồn gốc khi có yêu cầu từ cơ quan chức năng. Trách nhiệm phối hợp của các nền tảng được đặt ra rõ ràng hơn, nhằm ngăn chặn tình trạng tái xuất hiện sản phẩm vi phạm dưới hình thức đổi tên, đổi tài khoản.
Kế hoạch nhấn mạnh yêu cầu xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Khi phát hiện sai phạm, cơ quan chức năng sẽ áp dụng đầy đủ các biện pháp theo quy định như: Đình chỉ hoạt động, thu hồi giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP, tịch thu và tiêu hủy sản phẩm vi phạm, đồng thời công khai thông tin trên phương tiện thông tin đại chúng.
Trước đó, theo báo cáo của Bộ Y tế, trong năm 2025, cơ quan này đã kiểm tra 334.764 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm và phát hiện hơn 20.700 cơ sở vi phạm. Hàng trăm cơ sở buộc phải tiêu hủy sản phẩm không bảo đảm an toàn; hàng chục cơ sở bị đình chỉ hoạt động. Con số này phản ánh mức độ vi phạm còn phổ biến, với nhiều thủ đoạn ngày càng tinh vi.
Ở lĩnh vực nông, lâm, thủy sản, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát hiện hàng trăm cơ sở không bảo đảm điều kiện ATTP, xử phạt số tiền lên tới hàng tỷ đồng. Vi phạm tập trung vào điều kiện sản xuất, bảo quản và nguồn gốc nguyên liệu.
Trong khâu lưu thông, lực lượng Quản lý thị trường đã xử lý hơn 5.000 vụ vi phạm, tịch thu lượng hàng hóa trị giá khoảng 59 tỷ đồng. Phần lớn vụ việc liên quan đến gian lận thương mại, buôn bán hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ.
Cũng theo theo thống kê của Bộ Công an, trong năm 2025, hàng nghìn vụ việc vi phạm liên quan đến sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm đã bị phát hiện; hàng trăm vụ đã bị khởi tố hình sự. Điều này cho thấy, nhiều hành vi đã vượt ngưỡng xử phạt hành chính, chuyển sang xử lý hình sự.
Tuấn Ngọc
