Viết tiếp bài Thiết bị y tế: Bỏ tiền tỷ mua đồ...rác

Bài 1: Bỏ tiền tỷ mua đồ...rác

Bài 2: Giá được “thổi” như thế nào?

Một số BV trên địa bàn Hà Nội có dấu hiệu gian dối về máy xét nghiệm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng người bệnh. Dư luận vô cùng bức xúc và đặt ra nhiều câu hỏi về công tác đấu thầu, quản lý nhập khẩu, sử dụng loại thiết bị đặc biệt này.

Lũng đoạn thị trường

Trang thiết bị y tế (TBYT) là một yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và giảm tình trạng quá tải BV. Bởi với những chiếc máy xét nghiệm quá date chạy ỳ ạch khiến người bệnh phải mệt mỏi chờ đợi, thậm chí nghiêm trọng hơn, kết quả xét nghiệm không chính xác sẽ dẫn đến chẩn đoán bệnh sai, gây nguy hại cho sức khỏe người bệnh. Vì vậy, việc đầu tư, nâng cao TBYT là cần thiết.

Hiện nay, ngành y tế đã có những nỗ lực - đổi mới TBYT hiện đại trong việc phục vụ người bệnh. Và trong chi phí dịch vụ y tế thì chi phí dành cho việc sử dụng TTBYT để chữa bệnh chiếm một phần lớn. Do đó, nếu giá cả TTBYT không được kiểm soát hợp lý, sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi của người bệnh.

Kể từ năm 2013, hầu hết các BV đều tăng giá dịch vụ y tế với mục đích nhằm nâng cao chất lượng KCB. Song, người dân chưa kịp vui mừng với chủ trương đúng đắn này của Bộ Y tế thì phải đối mặt với tình trạng "tiền mất tật mang" khi mà rất nhiều BV đang nhập khẩu và sử dụng các TBYT cũ nát để khám và điều trị cho người bệnh.

Theo ông Trần Minh Khương, Phó kiểm toán trưởng Kiểm toán Nhà Nước khu vực IV, khi kiểm toán việc mua sắm TBYT tại một số bệnh viện tuyến tỉnh khu vực Đông Nam Bộ giai đoạn 2009-2011, đã phát hiện khoản chênh lệch giữa giá trúng thầu thực tế và giá dự toán hợp lý lên đến 117,249 tỷ đồng. Trong khi kết quả kiểm toán khu vực Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, khoản sai phạm trong mua sắm TBYT là 95 tỷ đồng. Điều đó cho thấy mức độ nghiêm trọng của việc làm giá TBYT.

Bộ Y tế cho biết, nhiều TBYT hiện Việt Nam chưa tự sản xuất được nên phải nhập khẩu. Tuy nhiên, các hãng sản xuất TBYT có uy tín trên thế giới lại ít có đại diện hay chi nhánh ở Việt Nam, do quy mô thị trường trong nước còn nhỏ. Chính vì vậy, các cơ sở y tế công buộc phải mua TBYT thông qua các công ty nhập khẩu trung gian. Các DN này không chỉ thâu tóm về giá cả TBYT trên thị trường, mà còn  lợi dụng kẽ hở luật pháp, ngang nhiên nhập khẩu thiết bị y tế cũ vào Việt Nam. Song, nhiều ý kiến cho rằng, phải có sự tiếp tay của những người có trách nhiệm trong việc đấu thầu TBYT thì những chiếc máy cũ nát đó mới qua được khâu kiểm định ngặt nghèo của cơ quan quản lý.

Ai bảo kê làm giá?

Nhằm qua mắt lực lượng chức năng, nhiều DN đã dùng thủ đoạn mới đó là khai báo sai chủng loại hàng hóa và mua bán lòng vòng để nhập khẩu.

Qua mỗi lần mua đi bán lại giữa các công ty với nhau thì giá TBYT nhập về lại bị đội lên vài lần, cứ như thế cho đến khi vào được tới bệnh viện, giá của nó có khi đã gấp hàng chục lần giá gốc. Đơn cử, chiếc máy xét nghiệm sinh hóa tự động Greiner GA240 ở Bệnh viện Đa khoa Hoài Đức mới đây bị phát hiện là có “vỏ Đức, ruột Trung Quốc”, đã được mua bán qua ít nhất là 3 công ty. Đơn vị trúng thầu cung cấp lô máy đó cho Sở Y tế Hà Nội là Công ty Xuất nhập khẩu Khoáng sản ở Hoàn Kiếm (Hà Nội). Nhưng theo ông Nguyễn Quốc Hưng, Trưởng phòng Xuất nhập khẩu của công ty thì, DN này đã mua lại lô máy đó từ Công ty TNHH Thương mại Tâm Long, Công ty Tâm Long lại mua máy từ Công ty TNHH Bình Mai ở quận Đống Đa (Hà Nội).

Giám đốc một DN chuyên nhập khẩu thiết bị y tế khẳng định, dù có thổi giá lên cao nhưng DN buôn bán TBYT vẫn cần phải lọt qua cửa đấu thầu để bán được máy cho bệnh viện. Để làm được điều đó, họ cần có sự “bảo kê” của những người có thẩm quyền trong việc đấu thầu.

Mặt khác, để đưa được giá của DN có hợp tác vào hồ sơ mời thầu, chủ đầu tư, các đơn vị thẩm định giá và cơ quan phê duyệt dự toán mua sắm TBYT không cần căn cứ vào báo giá của nhà sản xuất hoặc đơn vị phân phối thiết bị, mà chỉ căn cứ vào báo giá của các DN. Lợi dung kẽ hở này, chủ đầu tư sẽ “chấm” cho DN làm ăn với mình trúng thầu, bất chấp giá cả của các nhà thầu khác có rẻ hơn gấp 5 lần DN đã trúng thầu!

Tinh vi hơn, chủ đầu tư sẽ dùng "bẫy" để loại các nhà thầu khác. Đó là đặt ra những điều kiện tham gia đấu thầu oái ăm, hoặc phi lý đến mức không nhà thầu nào đáp ứng nổi bằng cách, gom nhiều loại TBYT khác nhau vào một gói thầu để không nhà thầu nào khác có thể đáp ứng được. Hay như, đặt ra các điều kiện về vốn, kinh nghiệm kinh doanh, cơ sở vật chất… mà họ biết chỉ có nhà thầu làm ăn với họ mới có thể đáp ứng được. Sau khi các nhà thầu khác đã bị loại thì đương nhiên,DN làm ăn với chủ đầu tư trúng thầu một cách hợp pháp, cho dù TBYT của họ có giá trên trời!

Khoản lợi nhuận mà DN bỏ túi nhờ vào những độc chiêu thổi giá TBYT, cuối cùng sẽ là bệnh nhân cũng như ngân sách nhà nước phải gánh chịu. Bộ Y tế đã rất quyết liệt trong vấn đề nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Giờ đây, chính là lúc người dân hy vọng, Bộ Y tế có một cuộc tấn công mạnh mẽ hơn nữa vào những cái gọi là “lợi ích nhóm” này?

Bình Hoa