Phát triển đô thị gắn với các tiểu vùng…
Theo Quyết định số 616/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, phát triển hệ thống đô thị vùng ĐBSCL theo mô hình vùng đô thị trung tâm và mạng lưới các đô thị: Hình thành vùng đô thị Cần Thơ bao gồm lõi đô thị Cần Thơ và các đô thị lân cận thuộc TP. Cần Thơ và các tỉnh Vĩnh Long, Đồng Tháp, An Giang;
Khai thác các trục giao thông kết nối Cần Thơ - Mỹ Thuận - Trung Lương – TP. Hồ Chí Minh để tập trung phát triển đô thị, tạo sự lan tỏa tới các khu vực khác trong vùng. TP. Cần Thơ là cực tăng trưởng chính, thúc đẩy phát triển toàn vùng ĐBSCL. Phát triển các chuỗi đô thị dọc theo các hành lang kinh tế: Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, Hà Tiên - Rạch Giá - Cà Mau, hành lang dọc cao tốc Bắc - Nam phía Đông và phía Tây các đô thị: Long Xuyên, Rạch Giá, Phú Quốc, Châu Đốc, Hà Tiên trong phát triển tiểu vùng ĐBSCL.
Theo đó, Tiểu vùng Trung tâm: bao gồm 4 đô thị Cần Thơ, Long Xuyên, Vĩnh Long, Cao Lãnh là các địa bàn động lực để hình thành Tứ giác động lực tăng trưởng trung tâm của Vùng và địa bàn các xã khu vực phụ cận. Định hướng phát triển kinh tế chủ đạo là các hoạt động kinh tế đô thị, công nghiệp sinh thái công nghệ cao.
Tiểu vùng ven biển phía Tây: Bao gồm địa bàn các xã, phường, đặc khu thuộc tỉnh An Giang. Lấy đô thị Rạch Giá là trung tâm tiểu vùng, là cực tăng trưởng kết nối các đặc khu, các xã đảo, trung tâm dịch vụ hỗ trợ kinh tế biển phía Tây của vùng. Đặc khu Phú Quốc là trung tâm du lịch chất lượng cao, có vị thế lớn trong phát triển du lịch quốc gia, quốc tế. Định hướng phát triển các ngành kinh tế biển, du lịch quốc tế, chế biến và khai thác thủy sản. Đảm bảo an ninh quốc phòng trên biển.
Tiểu vùng ven biên giới: Là các xã, phường của dải biên giới phía Tây Bắc thuộc tỉnh An Giang và Đồng Tháp. Lấy Châu Đốc, Hà Tiên, Hồng Ngự là đô thị trung tâm của Tiểu vùng, cửa ngõ kết nối với Campuchia. Liên kết hạ tầng kết nối hệ thống các cửa khẩu, đồng bộ các chức năng về trung chuyển hàng hóa, logistic, đảm bảo thống nhất trên toàn tiểu vùng. Định hướng phát triển các ngành kinh tế biên mậu gắn cửa khẩu quốc tế, dịch vụ logistic, trung chuyển hàng hóa, du lịch xuyên biên giới. Đảm bảo an ninh quốc phòng biên giới.
Theo đó, hình thành, phát triển vùng động lực ĐBSCL bao gồm các địa bàn thuộc TP. Cần Thơ và các tỉnh An Giang, Vĩnh Long, Đồng Tháp gắn với khu vực kết nối các tuyến đường cao tốc (cao tốc Bắc – Nam phía Đông đoạn Cần Thơ - Vĩnh Long, cao tốc An Hữu - Cao Lãnh, cao tốc Bắc - Nam phía Tây từ Cao Lãnh đến Rạch Sỏi, cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, Hà Tiên - Rạch Giá - Bạc Liêu) và đặc khu Phú Quốc.
Xây dựng vùng động lực ĐBSCL trở thành trung tâm dịch vụ, du lịch, logistics, công nghiệp phục vụ nông nghiệp. Phát triển công nghiệp chế biến nông sản, cơ khí, hóa chất phục vụ nông nghiệp. Hình thành các trung tâm đầu mối về nông nghiệp gắn với các vùng chuyên canh; xây dựng vùng trở thành trung tâm quốc gia về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp và các dịch vụ phục vụ nông nghiệp. Đóng vai trò hạt nhân thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển các ngành công nghiệp mới như công nghiệp công nghệ số của toàn vùng. Phát triển kinh tế biển, tập trung xây dựng đặc khu Phú Quốc (tỉnh An Giang) thành trung tâm dịch vụ, du lịch sinh thái biển mang tầm quốc tế, kết nối với các trung tâm kinh tế lớn trong khu vực và thế gới.
Xây dựng phát triển 8 đô thị động lực
Theo Đề án xây dựng và phát triển các đô thị động lực, gồm: 5 đô thị loại II và 3 đô thị loại III (5 đô thị loại II: Rạch Giá, Long Xuyên, Châu Đốc, Phú Quốc, Hà Tiên; 3 đô thị loại III: Kiên Lương; An Biên, Giồng Riềng).
Trong đó, 3 đô thị trung tâm liên kết là Long Xuyên, Rạch Giá, Phú Quốc.
Đô thị Rạch Giá: đóng vai trò trung tâm kinh tế biển mạnh của tỉnh, với trọng tâm phát triển bền vững, văn minh và hiện đại. Kinh tế Rạch Giá đang đẩy mạnh cấu trúc đô thị theo tiêu chuẩn loại II, đang tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí hạ tầng, giao thông và các tiện ích công cộng, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, điện, nước và các trục giao thông động lực, đồng thời tập trung vào phát triển đô thị thông minh theo quy hoạch đến năm 2040, tiến tới đô thị loại I sau 2035.
Rạch Giá là đô thị trung tâm hành chính – chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học – công nghệ, y tế, thương mại và có tính chất dịch vụ trung tâm tổng hợp, chuyên ngành cấp vùng; trung tâm kinh tế biển, thương mại, dịch vụ ven biển, đầu mối gắn với vùng nguyên liệu thủy sản ven biển; đồng thời là trung tâm hỗ trợ du lịch cho vùng du lịch trọng điểm quốc gia Phú Quốc – Hà Tiên – Rạch Giá; là đầu mối giao thông quan trọng của vùng ĐBSCL và kết nối quốc tế, bao gồm đường bộ, đường biển và hàng không. Định hướng hình thành trung tâm hành chính mới của tỉnh tại khu vực phường Vĩnh Thông, gắn với trục động lực Rạch Giá – Long Xuyên.
Đô thị Long Xuyên là trung tâm thứ hai của tỉnh An Giang, đang phát triển mạnh mẽ với trọng tâm là thương mại - dịch vụ, hạ tầng đô thị từng bước được nâng cấp đồng bộ, đời sống an sinh xã hội ổn định và giữ vai trò tại vùng ĐBSCL về kinh tế thương mại, dịch vụ, chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu kinh tế. Hoạt động xuất nhập khẩu tăng trưởng tích cực.
Long Xuyên là đô thị động lực trung tâm thương mại, văn hóa, y tế và giáo dục - đào tạo, đô thị đại học và trung tâm đào tạo nguồn nhân lực của tỉnh; trung tâm tổng hợp, chuyên ngành, đầu mối về nông nghiệp, công nghiệp chế biến, dịch vụ và logistics nông nghiệp; gắn với vùng nguyên liệu lúa gạo, thủy sản, trái cây của tiểu vùng sinh thái nước ngọt; là đầu mối kết nối hạ tầng quốc gia, liên vùng và nội tỉnh.
Đô thị Phú Quốc: Kinh tế - xã hội Phú Quốc đang phát triển đột phá, định hướng trở thành trung tâm du lịch, dịch vụ cao cấp tầm cỡ quốc tế, phát triển mạnh các khu nghỉ dưỡng, giải trí đẳng cấp quốc tế, vượt qua các điểm đến như Phuket, Bali.. Du lịch tăng trưởng mạnh, hạ tầng đồng bộ, hệ sinh thái rừng/biển đặc sắc. Điểm sáng của du lịch An Giang là sự trở lại mạnh mẽ của dòng khách quốc tế, tăng 83,2%. Riêng đảo ngọc Phú Quốc đón hơn 2,2 triệu lượt khách du lịch, tăng 57,7%, trong đó, du khách quốc tế tăng 86,4%; Thu hút nguồn lực lớn để phát triển đô thị, hạ tầng giao thông, nâng cao vị thế là khu kinh tế biển đặc biệt quan trọng.
Phú Quốc là đô thị biển – đảo đặc thù, là trung tâm kinh tế, thương mại, dịch vụ, kinh tế biển tầm khu vực và quốc tế; là trung tâm du lịch sinh thái – biển đảo đẳng cấp quốc tế, giáo dục chất lượng cao, chăm sóc sức khỏe, điều dưỡng ứng dụng công nghệ cao; trung tâm tổ chức sự kiện quốc gia và quốc tế. Đồng thời là trung tâm nghiên cứu khoa học – công nghệ, bảo tồn đa dạng sinh học rừng và biển cấp quốc gia và khu vực. Là khu kinh tế biển có vị thế đặc biệt, đầu mối giao thông vận tải quan trọng với cảng biển và cảng hàng không quốc tế; có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng – an ninh; quản lý phát triển đô thị theo hướng tăng trưởng xanh, đô thị thông minh, tiết kiệm năng lượng và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Mối liên kết 3 đô thị Rạch Giá - Long Xuyên - Phú Quốc, tỉnh An Giang mới hình thành trục tam giác phát triển kinh tế biển - thương mại - du lịch trọng điểm phía Tây ĐBSCL. Phú Quốc làm trung tâm du lịch biển cao cấp chất lượng cao của cả nước và quốc tế; Rạch Giá đóng vai trò đô thị cửa ngõ, hành chính, dịch vụ và các khu đô thị lấn biển; và Long Xuyên là trung tâm công nghiệp, dịch vụ, thương mại, trung tâm giáo dục đào tạo nguồn nhân lực hỗ trợ cho 2 đô thị Rạch Giá và Phú Quốc phát triển, kết nối thông qua các tuyến cao tốc, Quốc lộ 80 và đường biển.
Liên kết đô thị Châu Đốc, Hà Tiên, Kiên Lương, Trong đó, Châu Đốc là đô thị du lịch, trung tâm du lịch văn hóa tín ngưỡng, tôn giáo cấp quốc gia (Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam), gắn với không gian cảnh quan sông nước và khu vực Bảy Núi; trung tâm thương mại – dịch vụ cấp tỉnh, giữ vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế, kết nối với Vương quốc Campuchia; đầu mối trung chuyển hàng hóa, logistics, gắn với hệ thống cửa khẩu trên địa bàn tỉnh. Phát triển theo hướng đô thị văn minh, xanh, sạch, hiện đại, bảo đảm yêu cầu quốc phòng – an ninh.
Hà Tiên là đô thị cửa khẩu quốc tế quan trọng, đô thị ven biển đa chức năng; trung tâm kinh tế, phát triển mạnh về thương mại biên giới, dịch vụ, du lịch ven biển gắn với Khu kinh tế cửa khẩu Hà Tiên và hành lang kinh tế biển phía Tây; là trung tâm văn hóa, di sản, lịch sử của tỉnh; có vị trí quan trọng về quốc phòng – an ninh.
Kiên Lương là đô thị ven biển, trung tâm du lịch, kinh tế, công nghiệp, thương mại, dịch vụ và du lịch sinh thái biển, gắn kết với đô thị Hà Tiên hình thành vùng phát triển trọng điểm về kinh tế cửa khẩu và kinh tế biển trên hành lang kinh tế biển phía Tây. Định hướng lấn biển hợp lý, mở rộng không gian phát triển đô thị, dịch vụ; có vị trí quan trọng về quốc phòng – an ninh.
Mối liên kết giữa 3 đô thị Châu Đốc - Hà Tiên - Kiên Lương tạo thành hành lang kinh tế biên giới và ven biển Tây Nam bộ, tập trung phát triển du lịch, thương mại cửa khẩu và công nghiệp biển. Châu Đốc đóng vai trò đô thị cửa khẩu, trung tâm du lịch tâm linh và thương mại biên giới; Hà Tiên đô thị ven biển, cửa ngõ quốc tế, tập trung phát triển kinh tế biển và du lịch sinh thái; Kiên Lương tập trung vào công nghiệp, thương mại, dịch vụ, gắn kết chặt chẽ với Hà Tiên tạo vùng kinh tế trọng điểm. Sự kết hợp này thúc đẩy giao thương quốc tế, kết nối hạ tầng giao thông, tăng cường kết nối liên vùng, đặc biệt là với Phú Quốc thông qua các dự án hạ tầng, đường dẫn ra Cảng tổng hợp Hà Tiên và kinh tế biển, khẳng định vị trí quốc phòng - an ninh.
Mối liên kết giữa đô thị Giồng Riềng và An Biên chủ yếu tập trung vào hạ tầng giao thông và phát triển kinh tế vùng, đóng vai trò kết nối các xã trong nội địa và ven biển. Giồng Riềng và An Biên liên kết thông qua các tuyến đường bộ huyết mạch đi qua các trung tâm đô thị của tỉnh, giúp giao thương hàng hóa, nông sản giữa vùng sản xuất lúa/trái cây (Giồng Riềng) và vùng nuôi trồng thủy sản (An Biên). Giồng Riềng là trung tâm nông nghiệp phía Đông, trong khi An Biên là đô thị ven biển phía Tây, quy hoạch phát triển đô thị để nâng cao chất lượng sống và thu hút đầu tư, liên kết với các khu công nghiệp trọng điểm như Xẻo Rô, hướng tới đô thị hóa đồng bộ của tỉnh An Giang.
Huỳnh Biển
