THCL DN trong nước, dù số lượng lên đến hàng trăm ngàn - vẫn khó chen chân được vào chuỗi sản xuất của các tập đoàn đa quốc gia tên tuổi đã có mặt ở Việt Nam như Toyota, Samsung, Honda, Canon…

DN nội còn kém cỏi
Samsung là một trong những DN FDI làm ăn thành công nhất tại Việt Nam hiện nay, kéo theo sự hiện diện của hàng trăm DN vệ tinh cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho tập đoàn này. Trong số những nhà cung cấp cho Samsung, hầu hết là các DN FDI có nguồn gốc từ Hàn Quốc, DN Việt Nam chỉ đếm trên đầu ngón tay (chủ yếu làm bao bì cho Samsung).
Sau 20 năm có mặt tại Việt Nam, Toyota có 18 nhà cung cấp linh kiện với 270 chi tiết và cụm chi tiết sản xuất tại Việt Nam, nhưng chỉ có 2 DN trong nước, cung cấp bộ dụng cụ sửa xe và một số linh kiện nhựa.
Canon đầu tư vào Việt Nam từ năm 2001 với tổng vốn hơn 300 triệu USD (số vốn khá lớn ở vào thời điểm đó). Khi thành lập, Canon chỉ có 7 nhà cung cấp, nay đã lên tới hơn 100, tỷ lệ nội địa hóa của Canon hiện là hơn 60%, tuy nhiên, DN Việt Nam chỉ chiếm khoảng 10%, chủ yếu cung cấp những sản phẩm đơn giản.
Ông Vũ Quốc Huy, Phó vụ trưởng Vụ Quản lý các khu kinh tế (Bộ KH&ĐT) chia sẻ: “KCN là nơi thuận lợi cho liên kết giữa DN FDI với DN nội, nhưng mức độ liên kết vẫn còn rất yếu và tự phát. Nguyên nhân do chưa nhận thức được đầy đủ ý nghĩa giữa mối liên kết của DN FDI với DN trong nước, chưa có hành động thúc đẩy sự liên kết này. DN trong nước phần lớn yếu về năng lực công nghệ, kỹ năng quảng bá tiếp cận thị trường…”.
Năng lực DN Việt đến đâu?
Trong số những lý do khiến DN nội không chen chân cung cấp được cho DN FDI, có ý kiến cho rằng đó là do DN FDI không muốn DN nội cung cấp. Tuy nhiên, theo một chuyên gia thuộc Đại học Kinh tế Quốc dân thì điều này chỉ đúng phần nào. Thực tế, có những linh kiện phụ tùng quan trọng DN FDI không muốn DN Việt tham gia; họ sẵn sàng để DN Việt cung cấp những linh kiện phụ tùng không đòi hỏi sự phức tạp. Vấn đề là năng lực DN Việt đến đâu?
Đề cập đến trường hợp của Samsung, Canon, ông Huy nói: 2 DN này, họ đều mong muốn nhận sự cung cấp linh kiện, phụ tùng từ DN trong nước. Họ sẵn sàng tìm kiếm, lựa chọn công ty trong nước có tiềm năng nhằm hỗ trợ, tư vấn, đào tạo chuyển giao công nghệ, để DN Việt cung cấp sản phẩm cho họ. Tuy nhiên, DN Việt phải đáp ứng những yêu cầu rất cao về các tiêu chuẩn chất lượng, giá cả, công nghệ… Tham gia chuỗi giá trị toàn cầu này, về nguyên tắc, các DN trong nước phải phá vỡ một mắt xích để thay thế một mắt xích đó, đây thực sự là điều khó khăn.
Ông Huy cho rằng, việc hỗ trợ thúc đẩy DN liên kết với nhau là quá trình lâu dài, không thể một sớm một chiều. Nhà nước sẽ làm cầu nối giữa DN FDI và DN trong nước; cần nâng cao vai trò và trách nhiệm của DN FDI, nhất là DN quy mô lớn để họ lựa chọn nhà cung cấp là DN trong nước. Ông Nguyễn Huy Hoàng, chuyên gia nghiên cứu của Trung Tâm Thông tin và Dự báo Kinh tế xã hội quốc gia nhận định: “Mối liên kết giữa DN FDI và DN nội phụ thuộc một phần vào năng lực cạnh tranh của DN Việt Nam. Nếu DN Việt Nam có thể cung ứng nguyên vật liệu với giá thành cạnh tranh thì họ sẽ mua. Nếu họ mua linh kiện ở Thái Lan, Indonesia với chất lượng tương đương, song giá thành thấp hơn thì không có lý do gì họ lại mua ở Việt Nam”.
Bùi Quyền






















