Bảo hiểm Xã hội TP.HCM vừa công bố việc triển khai văn bản số 5659/BCA-CSKT ngày 15/12/2025 của Bộ Công an, hướng dẫn cụ thể về việc kiến nghị khởi tố các hành vi vi phạm theo Điều 214, 215 và 216 của Bộ luật Hình sự. Văn bản này, được thống nhất với Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao và Tòa án Nhân dân Tối cao, cung cấp cơ sở pháp lý vững chắc để cơ quan bảo hiểm xã hội xử lý các trường hợp gian lận bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), gian lận bảo hiểm y tế (BHYT) và trốn đóng các loại bảo hiểm bắt buộc cho người lao động.
Hồ sơ kiến nghị khởi tố được xây dựng kỹ lưỡng, bao gồm văn bản chính thức từ cơ quan BHXH kèm theo các giấy tờ, tài liệu chứng cứ dưới dạng bản chính, bản sao hợp pháp hoặc dữ liệu điện tử đã được xác thực theo quy định pháp luật. Những hồ sơ này tập trung vào các dấu hiệu tội phạm rõ ràng, giúp cơ quan chức năng nhanh chóng chuyển giao cho đơn vị tố tụng hình sự khi cần thiết.
Một điểm nổi bật là cách phân biệt và chuyển đổi giữa hành vi chậm đóng và trốn đóng bảo hiểm. Theo Nghị định 274/2025/NĐ-CP ngày 16/10/2025, nếu doanh nghiệp chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ sau 60 ngày kể từ thời hạn quy định, hoặc sau khi nhận văn bản đôn đốc từ cơ quan BHXH mà vẫn không thực hiện, hành vi sẽ được xác định là trốn đóng. Cụ thể, nếu văn bản đôn đốc được gửi trong vòng 45 ngày sau thời hạn đóng chậm nhất, thì trốn đóng tính từ ngày thứ 61. Nếu gửi muộn hơn, trốn đóng bắt đầu từ ngày thứ 15 sau khi ban hành văn bản. Điều này giúp loại bỏ khoảng trống pháp lý, đảm bảo trách nhiệm của người sử dụng lao động được thực thi nghiêm ngặt.
Đối với việc đăng ký tham gia bảo hiểm, nếu đơn vị không thực hiện sau 60 ngày kể từ thời hạn quy định tại khoản 1 Điều 28 Luật BHXH năm 2024, hành vi cũng được coi là trốn đóng. Ngoài ra, khi phát hiện doanh nghiệp kê khai tiền lương thấp hơn thực tế để giảm nghĩa vụ đóng bảo hiểm, cơ quan chức năng sẽ xác định đây là trốn đóng ngay từ tháng liền kề sau kỳ phát sinh hoặc sau chu kỳ đóng tiếp theo, tùy theo phương thức đóng hàng tháng, 3 tháng hay 6 tháng.
Quá trình xử lý vi phạm luôn ưu tiên phát hiện sớm. Nếu nhận thấy dấu hiệu tội phạm, người có thẩm quyền phải chuyển hồ sơ kịp thời cho cơ quan tố tụng, tránh tình trạng kéo dài và làm suy giảm quyền lợi của người lao động. Những quy định này không chỉ giúp cơ quan BHXH TP.HCM hoạt động hiệu quả hơn mà còn khuyến khích các doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, giảm thiểu rủi ro pháp lý cho chính họ.
Việc áp dụng hướng dẫn mới từ Bộ Công an khẳng định cam kết mạnh mẽ của Bảo hiểm Xã hội TP.HCM trong việc phòng ngừa và xử lý vi phạm, góp phần bảo vệ quyền lợi thiết thực cho hàng triệu người lao động. Qua đó, hệ thống an sinh xã hội ngày càng vững chắc, thúc đẩy niềm tin từ cộng đồng và hướng tới một xã hội công bằng, bền vững hơn.
L.T
