Tiếp nối thành công của Diễn đàn Phòng vệ thương mại năm 2024 và 2025, sáng 18/9 tại Hải Phòng, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) tổ chức Diễn đàn Phòng vệ thương mại năm 2026 với chủ đề “Thúc đẩy năng lực sản xuất quốc gia - kiến tạo động lực cho tăng trưởng”. Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân tham dự và phát biểu khai mạc.
Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh kinh tế, thương mại toàn cầu tiếp tục biến động, cạnh tranh chiến lược và xu hướng bảo hộ gia tăng, chuỗi cung ứng tái cấu trúc. Tình trạng dư thừa công suất tại một số ngành sản xuất cũng tạo áp lực khi hàng hóa có xu hướng tìm kiếm thị trường mới.
Với nền kinh tế có độ mở cao, Việt Nam vừa có thêm cơ hội, vừa đối mặt với những thách thức mới. Theo đó, bảo vệ thị trường trong nước, củng cố năng lực sản xuất và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế cần được chủ động hơn.
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho rằng, trong giai đoạn phát triển mới, Việt Nam không chỉ cần tăng trưởng nhanh mà còn phải xây dựng nền tảng đủ vững để duy trì tăng trưởng cao, bền vững.
Theo Thứ trưởng, bên cạnh mở rộng thị trường, thúc đẩy xuất khẩu, thu hút đầu tư và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, Việt Nam cần củng cố năng lực cạnh tranh và sức chống chịu của sản xuất trong nước, nhất là các ngành công nghiệp nền tảng.
Trong bối cảnh đó, phòng vệ thương mại có vai trò quan trọng. Đây không phải là bảo hộ hay nhằm loại bỏ hàng hóa nhập khẩu, mà là công cụ hợp pháp để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của ngành sản xuất trong nước, trên cơ sở tuân thủ cam kết quốc tế.
Thứ trưởng nhấn mạnh, các biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ, khi được áp dụng đúng điều kiện, dựa trên bằng chứng và kết quả điều tra khách quan, có thể góp phần khắc phục tác động bất lợi của hàng nhập khẩu và duy trì môi trường cạnh tranh công bằng.
Nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp trong phòng vệ thương mại, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho rằng, các biện pháp phòng vệ có thể tạo ra “khoảng thời gian chiến lược” để doanh nghiệp tận dụng cơ hội phát triển.
Tuy nhiên, nếu chỉ trông chờ vào biện pháp bảo vệ mà không đổi mới công nghệ, nâng cao quản trị, giảm chi phí và chất lượng sản phẩm thì lợi ích sẽ không bền vững.
Theo Thứ trưởng, tinh thần của phòng vệ thương mại là “bảo vệ để phát triển”, chứ không phải “bảo vệ để tránh cạnh tranh”.
Thực tiễn quốc tế cho thấy các nước ngày càng chủ động sử dụng công cụ phòng vệ thương mại để bảo vệ năng lực sản xuất trong nước. Với Việt Nam, yêu cầu đặt ra là chủ động nhận diện rủi ro và sử dụng hiệu quả các công cụ hợp pháp, thay vì chạy theo xu hướng bảo hộ.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, phòng vệ thương mại cần chuyển từ xử lý từng vụ việc sang chủ động quản trị rủi ro, tập trung vào cảnh báo sớm, xây dựng dữ liệu và tăng phối hợp giữa cơ quan quản lý, hiệp hội, doanh nghiệp và các đơn vị liên quan. Đồng thời, công tác này cần gắn với chính sách phát triển công nghiệp để tạo môi trường cạnh tranh công bằng, thúc đẩy doanh nghiệp nâng năng suất, công nghệ và chất lượng.
Ông Nguyễn Ngọc Anh, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, cho rằng Việt Nam cần vừa hội nhập, vừa nâng cao năng lực tự chủ. Trong đó, cần chú trọng phát triển các ngành công nghiệp nền tảng và công nghệ chiến lược, đồng thời tăng liên kết FDI với doanh nghiệp trong nước.
Bên cạnh đó, thị trường nội địa hơn 100 triệu dân cần được xem là bệ đỡ cho sản xuất. Theo ông Nguyễn Ngọc Anh, phát triển thị trường trong nước phải đi cùng bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, bởi đây là điều kiện để doanh nghiệp duy trì động lực đầu tư, nâng cao công nghệ và năng lực cạnh tranh.
Chi Chi
