Những biện pháp quản lý giá sữa đã được cơ quan quản lý áp dụng quyết liệt, nhưng vẫn không giảm nhiệt. Vì vậy, Bộ Tài chính đã gửi văn bản yêu cầu các công ty sản xuất và kinh doanh sữa loại bỏ chi phí quảng cáo đối với sữa trẻ em dưới 2 tuổi và thực hiện kê khai lại giá bán sữa theo quy định trước ngày 15/4.

Chi phí quảng cáo chiếm 30%

Trên thị trường thế giới, giá sữa nguyên liệu những tháng đầu năm 2015 giảm trên 50% so cùng kỳ năm 2014. Cùng với đó, cơ quan quản lý công bố áp giá trần, chi phí quảng cáo, khuyến mãi của sữa dành cho trẻ từ 24 tháng trở xuống được cắt giảm. Tuy nhiên, giá sữa không những chưa giảm mà một số mặt hàng sữa còn tăng giá.

Đáng nói, đối với các sản phẩm sữa dành cho trẻ dưới 24 tháng tuổi, chi phí quảng cáo chiếm khoảng 30% trong chi phí giá thành của sản phẩm - được cho là vô lý nhất mà người tiêu dùng đang phải gánh chịu.

Trao đổi với báo giới, một số chuyên gia cho hay, hiện giá sữa ngoại tại nước ta đang tồn tại không ít bất cập. Trong đó, chi phí dành cho quảng cáo, tiếp thị chiếm khoảng 20% - 30% giá thành sữa, làm đội giá thành sản phẩm lên.

Ngoài ra, tỷ lệ hoa hồng các hãng sữa chi cho các đại lý lớn; trên thị trường sữa bột ngoại chiếm gần 80%, mỗi hãng đều do một đơn vị độc quyền nhập khẩu và phân phối, dẫn đến các đơn vị tự khai giá thành nhập cao để đẩy giá bán cao…

Thực tế này đã lý giải vì sao giá sữa tại Việt Nam luôn cao ngất và chỉ có tăng không có giảm. Theo chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long, tất cả là do các DN và đại lý sữa đã đẩy giá sữa lên gấp 2 - 4 lần giá vốn để bù vào những chi phí về quảng cáo, tiếp thị… và chi phí này luôn vượt khung quy định.

Suốt thời gian dài chi phí quảng cáo, tiếp thị… được xem là cái “phao” để các DN vin vào đó mà tăng giá và không giảm. Bởi vậy, cơ quan quản lý đã dùng nhiều biện pháp mạnh như áp giá trần. Đặc biệt, khi Nghị định 100 của Chính phủ về cấm quảng cáo sữa cho trẻ dưới 2 tuổi ra đời năm 2014, người tiêu dùng cũng được một phen “mừng thầm” vì nghĩ chắc chắn giá sữa sẽ giảm đáng kể. Nhưng rồi, các hãng sữa lại tìm cách lách luật để không giảm giá sữa.

Trước tình trạng trên, cơ quan quản lý thừa nhận, vẫn có tình trạng “lách” luật khiến cho công tác quản lý giá sữa gặp khó. Ví dụ, các hãng sữa chi hoa hồng cho bác sỹ, chuyên gia dinh dưỡng để quảng bá sản phẩm, hay như việc thay đổi sản phẩm là chiến lược kinh doanh của từng DN…, cơ quan chức năng đều biết nhưng rất khó xử phạt.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia kinh tế, Nghị định 100 chủ yếu là bảo vệ sữa mẹ, còn lại DN sữa đã được dỡ bỏ trần quảng cáo theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật về thuế vừa được thông qua, có nghĩa DN sữa vẫn sẽ được quảng cáo tùy khả năng, trừ các sản phẩm dành cho trẻ dưới 24 tháng tuổi.

Sẽ kiên quyết xử phạt…

Vừa qua, Bộ Tài chính đã có chỉ đạo “mạnh tay” yêu cầu, vào 15/4 tới đây, DN buộc phải loại chi phí quảng cáo ra khỏi giá thành niêm yết bán đối với các loại sữa dành cho trẻ dưới 24 tháng tuổi. Đại diện Bộ Tài chính cũng khẳng định: Sẽ kiên quyết xử phạt nếu các hãng sữa, đại lý kinh doanh sữa vi phạm.

Với quy định này, về lý thuyết, giá sữa trẻ em có thể giảm tới 30% so với hiện hành. Song người tiêu dùng vẫn lo ngại, liệu việc loại chi phí quảng cáo ra khỏi giá sữa (loại sữa dành cho trẻ em dưới 24 tháng tuổi) thì giá sữa có giảm và sẽ giảm được bao nhiêu, hay lại chỉ giảm theo kiểu đối phó? Và liệu rằng, có tình vtrạng các hãng sữa lại “trăm phương nghìn kế” để kiên quyết không giảm giá sữa?

Lo ngại trên là có cơ sở bởi, theo Luật Quảng cáo mới, sữa dành cho trẻ em dưới 6 tuổi được phân thành 2 lứa tuổi (từ 1 - 3 tuổi và từ 3 - 6 tuổi). Như vậy, để có thể phân loại được những sản phẩm nào dành cho trẻ em dưới 24 tháng tuổi nhằm áp đặt quy định cấm quảng cáo - sẽ phụ thuộc vào cách phân loại của Bộ Y tế đối với các sản phẩm sữa của DN sữa. Tuy nhiên đến nay, Bộ Y tế vẫn chưa phân loại đủ.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho biết, Cục đã gửi văn bản yêu cầu các DN sản xuất, kinh doanh sữa phải sắp xếp lại tên phù hợp với quy định nghiêm cấm quảng cáo sữa dành cho trẻ em dưới 24 tháng như trong Nghị định 100 nhằm phân loại và kê khai lại giá muộn nhất là ngày 15/4/2015. “Nếu đến tháng 5/2015, giá sữa nguyên liệu vẫn ở mức thấp mà giá sữa bán lẻ trong nước vẫn không giảm, thì khả năng sẽ áp dụng các giải pháp nhằm siết chặt quản lý để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, như tiếp tục áp trần giá sữa, kiểm tra giá nhập khẩu sữa nguyên liệu, tiến hành tham vấn giá nhập khẩu sữa cùng loại tại nước ngoài...” ông Tuấn khẳng định.

Quy định cấm hoàn toàn quảng cáo sữa cho trẻ dưới 2 tuổi được cho là giúp giá bán có thể sẽ về đúng với giá trị thực. Song nhiều ý kiến cho rằng, vướng mắc này chỉ tháo gỡ khi Bộ Y tế hoàn thành phân loại sản phẩm sữa dựa trên các tiêu chuẩn đã ban hành. Quản lý giá sữa không thể chỉ thuộc trách nhiệm của Bộ Tài chính, mà những bộ, ngành có liên quan cũng phải tích cực vào cuộc.

Thanh Hoa