THCL “Mặc dù hiện đang là một nước XK năng lượng, nhưng trong tương lại gần, Việt Nam sẽ là một nước NK ròng, dự kiến NK khoảng 17 triệu tấn than, chiếm 31% nhu cầu than cho phát điện vào năm 2020” - Đó là một nghịch lý được ông Hoàng Quốc Vượng, Thứ trưởng Bộ Công thương đưa ra mới đây.

Xuất, nhập bài toán luẩn quẩn

Tổng cục Hải quan cho biết, năm 2014, lượng XK than đá của cả nước là 7,28 triệu tấn, Trung Quốc tiếp tục là đối tác NK than đá lớn nhất của Việt Nam, chiếm 57% tổng lượng than đá XK của cả nước.

Thời gian qua, do những nguyên nhân khác nhau, tài nguyên thiên nhiên, nhất là tài nguyên nước, tài nguyên sinh vật bị suy thoái nghiêm trọng. Tại một số địa phương, tài nguyên đất, tài nguyên khoáng sản đã bị khai thác đến mức cạn kiệt và lãng phí.

Thứ trưởng Bộ Công thương Hoàng Quốc Vượng nhận định: Dự kiến tới năm 2020, Việt Nam sẽ phải NK 35% nguồn năng lượng để đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế.

Ông Trịnh Quốc Vũ, Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ và Tiết kiệm năng lượng, Tổng cục Năng lượng (Bộ Công thương) cho biết: Hiện nay, Việt Nam vẫn bảo đảm đủ nhu cầu năng lượng. Song về lâu dài, Việt Nam sẽ phải NK bởi nguồn năng lượng ngày càng cạn kiệt.

Theo ông Tăng Thế Hùng, Phó vụ trưởng Vụ Kế hoạch, Quy hoạch (Tổng cục Năng lượng), dự kiến đến năm 2018, Việt Nam sẽ NK khoảng 31% than cho sản xuất điện.

Trong tương lai gần, Việt Nam sẽ NK điện của Trung Quốc.

“Đây là bài toán Việt Nam cần xem xét trong bối cảnh giá năng lượng sắp tới như giá than, khí đa phiên… có nhiều thay đổi”, ông Hùng nhấn mạnh.

Nguy cơ thiếu hụt năng lượng

Việt Nam đang đứng trước thách thức về nguy cơ thiếu hụt năng lượng trong vòng một thập kỷ tới. Khả năng đến năm 2020, Việt Nam sẽ phải NK năng lượng và mức độ phụ thuộc vào năng lượng NK ngày một tăng.

Trong khi nguồn năng lượng tái tạo được đánh giá là rất dồi dào, nhưng việc đầu tư khai thác vẫn chưa đạt hiệu quả cao do thiếu cơ chế và nguồn tài chính hỗ trợ.

Theo ông Trịnh Quốc Vũ, hiện trạng sử dụng năng lượng ở Việt Nam đang có những khó khăn, thách thức trong Chương trình mục tiêu Quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả: Hạn chế về nguồn ngân sách và nhân lực, trong khi chương trình phải thực hiện trên phạm vi rộng và đa dạng trong nhiều ngành nghề, từ trung ương tới địa phương; doanh nghiệp hạn chế về vốn hoặc khó tiếp cận được những khoản vay tín dụng ưu đãi cho các dự án tiết kiệm năng lượng; nhận thức về tiết kiệm năng lượng của doanh nghiệp nói chung vẫn còn hạn chế và chưa được ưu tiên trong mục tiêu hoạt động, nhiều doanh nghiệp còn chưa thực hiện theo các yêu cầu của luật cũng như các chế độ báo cáo bắt buộc…

Thứ trưởng Bộ Công thương Hoàng Quốc Vượng cho rằng, các khoản đầu tư lớn, cải cách thị trường năng lượng là cần thiết để đáp ứng được các nhu cầu trong tương lai, đồng thời duy trì việc tiếp cận cho mọi đối tượng ở mức giá phải chăng, giảm thiểu lượng khí thải carbon và sự tác động đến môi trường của ngành. Việt Nam cần sự hỗ trợ để cải thiện việc hoạch định chiến lược phát triển ngành năng lượng, quy hoạch năng lượng, xây dựng thị trường năng lượng cạnh tranh để cải thiện hiệu quả và năng suất của ngành năng lượng, tăng tỷ trọng các nguồn năng lượng sạch và năng lượng tái tạo, thúc đẩy các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Theo đó, Liên minh châu Âu (EU) vừa công bố, chính thức khởi động chương trình hợp tác phát triển mới tại Việt Nam, giai đoạn 2014 - 2020 với tổng giá trị gói hỗ trợ không hoàn lại lên tới 400 triệu euro, trong đó 360 triệu euro sẽ giúp Việt Nam phát triển năng lượng bền vững.

Kiều Tuyết