Trong giai đoạn hiện nay, công tác đấu tranh phòng chống hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang được các cấp, các ngành tích cực vào cuộc. Tỷ lệ các vụ việc có dấu hiệu xâm phạm sở hữu trí tuệ bị lực lượng chức năng chuyển hồ sơ sang cơ quan công an để khởi tố hình sự đang gia tăng rõ rệt. Tuy nhiên, trên địa bàn thành phố Hà Nội, một số cửa hàng vẫn ngang nhiên bày bán các mặt hàng có dấu hiệu giả mạo thương hiệu nổi tiếng đã được bảo hộ tại thị trường Việt Nam. Trong đó, Shop Trendy và Gumino Shoes là một ví dụ điển hình.
Hàng hóa "trắng" thông tin, nhân viên thừa nhận bán hàng nhái
Tọa lạc tại địa chỉ số 1B, phố Thú Y, khu vực đối diện chung cư Tân Tây Đô, thành phố Hà Nội, cửa hàng Shop Trendy được biết đến là điểm kinh doanh giày dép trẻ em và người lớn với đa dạng chủng loại. Mặc dù vậy, nhiều mặt hàng bày bán tại đây đang bộc lộ những nghi vấn về chất lượng, nguồn gốc hàng hóa cũng như có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu.
Trong khuôn viên cửa hàng rộng chừng 30 mét vuông, hàng trăm đôi giày dép đủ chủng loại được xếp ngay ngắn trên kệ. Qua quan sát thực tế, đa phần các sản phẩm tại đây đều thể hiện nguồn gốc từ nước ngoài. Ngoài phần tem nhãn gốc bằng chữ Trung Quốc, trên sản phẩm hầu như không có bất cứ thông tin nào bằng tiếng Việt thể hiện đơn vị nhập khẩu. Đáng chú ý, nhiều sản phẩm còn ở trong tình trạng "trắng" thông tin. Trên các sản phẩm chỉ đính kèm một tem nhãn tự in ghi chữ Trendy Store hoặc Gumino kèm theo thông tin địa chỉ cơ sở 1 tại số 1B phố Thú Y và cơ sở 2 tại số 130b Phố Nhổn, Hà Nội.
Bên cạnh đó, cơ sở này bày bán nhiều sản phẩm giày dép có kiểu dáng, logo và tem mác mang các thương hiệu thời trang nổi tiếng như Nike, Adidas, LV, LACOSTE,… với mức giá chỉ vài trăm ngàn đồng một sản phẩm. Qua quan sát, một số mặt hàng mang thương hiệu nổi tiếng ghi rõ nguồn gốc xuất xứ là ITALI, đi kèm mã QR đính trên sản phẩm. Tuy nhiên, khi quét mã QR này, hệ thống không trả ra bất cứ thông tin nào về sản phẩm. Trao đổi tại cửa hàng, nhân viên cho biết đa phần các sản phẩm tại đây đều có nguồn gốc từ Trung Quốc nhưng được tuyển chọn rất kỹ, có chất lượng và giá cả phù hợp. Khi phóng viên mua hai sản phẩm với mức giá trên 200 ngàn đồng, nhân viên nhanh chóng đóng gói, thu tiền và không xuất bất kỳ hóa đơn hay chứng từ nào cho khách.
Tiếp tục tìm đến cơ sở 2 theo địa chỉ ghi trên tem nhãn sản phẩm tại số 130b Phố Nhổn, cơ sở này có biển hiệu mang tên Gumino Shoes. Tương tự như cơ sở 1, cửa hàng kinh doanh giày dép nam, nữ, trẻ em này cũng bày bán la liệt các sản phẩm giày dép thời trang, đa dạng mẫu mã mang thương hiệu nổi tiếng. Nhân viên tại Gumino Shoes khẳng định những sản phẩm này đều là hàng "like Auth". Đây là thuật ngữ dùng để chỉ các sản phẩm làm nhái hàng chính hãng nhưng được gia công rất tinh xảo, có độ giống bản gốc từ 80% đến 95%. Theo nhân viên, đây là hàng sản xuất rất kỹ nhưng được bán với mức giá hợp lý, chỉ vài trăm ngàn đồng một sản phẩm.
Xin được nhấn mạnh rằng, địa chỉ của cả hai cửa hàng này đều được in chung trên một tem nhãn đính kèm sản phẩm.
Pháp luật quy định những gì?
Đối chiếu với các quy định pháp luật hiện hành, Khoản 3 Điều 7 và Điều 8 Nghị định số 43/2017/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Khoản 3 Điều 1 Nghị định số 111/2021/NĐ-CP quy định hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam mà nhãn gốc không thể hiện hoặc thể hiện chưa đủ các nội dung bắt buộc bằng tiếng Việt thì bắt buộc phải có nhãn phụ. Nhãn phụ này phải thể hiện đầy đủ những nội dung bắt buộc bằng tiếng Việt và giữ nguyên nhãn gốc của hàng hóa.
Liên quan đến mức phạt vi phạm, Điều 31 Nghị định số 119/2017/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 126/2021/NĐ-CP quy định hành vi kinh doanh hàng hóa nhập khẩu có nhãn gốc bằng tiếng nước ngoài nhưng không có nhãn phụ bằng tiếng Việt, hoặc hàng hóa không ghi nhãn theo quy định sẽ bị xử phạt theo giá trị lô hàng vi phạm. Cụ thể, mức phạt tiền từ 500 ngàn đồng đến 60 triệu đồng đối với cá nhân. Tổ chức vi phạm sẽ bị phạt gấp hai lần, tối đa lên mức 120 triệu đồng. Đi kèm với đó là biện pháp khắc phục hậu quả buộc thu hồi hàng hóa và buộc ghi nhãn hàng hóa đúng quy định trước khi tiếp tục đưa ra lưu thông trên thị trường.
Mặt khác, trong trường hợp hàng hóa nhập khẩu "trắng" thông tin, không có hóa đơn chứng từ hợp pháp, lực lượng chức năng sẽ xem xét xử lý theo hai khung vi phạm. Đối với hành vi kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ theo Điều 17 Nghị định số 98/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định số 17/2022/NĐ-CP, mức phạt tiền từ 300 ngàn đồng đến 50 triệu đồng đối với cá nhân và tối đa 100 triệu đồng đối với tổ chức tùy thuộc vào giá trị hàng hóa. Đồng thời, áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu toàn bộ tang vật vi phạm.
Đối với hành vi kinh doanh hàng hóa nhập lậu theo Điều 15 Nghị định số 98/2020/NĐ-CP, nếu hàng hóa có nguồn gốc sản xuất từ nước ngoài nhưng không có hóa đơn, tờ khai hải quan hợp pháp, mức phạt tiền quy định từ 500 ngàn đồng đến 50 triệu đồng đối với cá nhân và tối đa 100 triệu đồng đối với tổ chức. Trường hợp hàng lậu thuộc danh mục cấm nhập khẩu hoặc có giá trị từ 100 triệu đồng trở lên, mức phạt có thể lên tới 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức. Kèm theo đó là hình thức xử phạt bổ sung tịch thu tang vật, phương tiện vận chuyển, buộc tiêu hủy tang vật hoặc buộc nộp lại số tiền tương đương giá trị tang vật đã tẩu tán.
Từ thực tế ghi nhận tại Shop Trendy và GuMiNo Shoes, việc kinh doanh các sản phẩm giày dép "trắng" thông tin xuất xứ, không có nhãn phụ tiếng Việt đang bộc lộ dấu hiệu vi phạm các quy định về lưu thông hàng hóa. Cùng với đó, tình trạng giao dịch không xuất hóa đơn chứng từ và việc bày bán công khai sản phẩm mang thương hiệu nổi tiếng thế giới với giá rẻ dưới mác "hàng like Auth" cần được làm rõ về hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cũng như việc tuân thủ pháp luật về thuế.
Nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng và đảm bảo tính minh bạch, thượng tôn pháp luật trên thị trường, đề nghị các cơ quan chức năng sớm vào cuộc xác minh, kiểm tra hoạt động kinh doanh tại hai cơ sở nêu trên.
Tạp chí Thương hiệu và Công luận sẽ tiếp tục thông tin đến bạn đọc.
Thành Nam
