Tại Việt Nam, các bệnh không lây nhiễm (NCDs) như ung thư, tim mạch, đột quỵ và đái tháo đường đang trở thành nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, chiếm tới 78% gánh nặng bệnh tật toàn quốc.
Theo số liệu từ Cục Phòng bệnh, thực trạng sức khỏe cộng đồng hiện đang ở mức báo động:
17 triệu người bị tăng huyết áp (trung bình cứ 4-5 người lớn thì có 1 người mắc).
4,6 triệu người đang chung sống với bệnh đái tháo đường.
2 triệu người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
Hơn 180.000 ca ung thư mới ghi nhận mỗi năm.
Đáng chú ý, trong số 556.000 ca tử vong năm 2019, có đến 45% trường hợp nằm trong độ tuổi lao động (dưới 70 tuổi). Điều này không chỉ gây tổn thất về nhân đạo mà còn tạo áp lực kinh tế nặng nề do mất sức lao động và gia tăng chi phí y tế.
Mặc dù Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ béo phì thấp tại Đông Nam Á, nhưng theo World Obesity Atlas 2025, chúng ta lại có tốc độ gia tăng béo phì nhanh nhất khu vực. Nguyên nhân trực tiếp đến từ xu hướng tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn tăng vọt hơn 10 lần trong giai đoạn 2000-2017.
Thực tế tiêu thụ dinh dưỡng của người Việt đang vượt xa ngưỡng khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO):
Muối: Trung bình 8,1g/ngày (Khuyến cáo: < 5g/ngày).
Đường tự do: Trung bình 46,5g/ngày (Gần gấp đôi mức có lợi cho sức khỏe).
TS.BS Hoàng Thị Đức Ngàn (Viện Dinh dưỡng) cảnh báo: "Việc lạm dụng muối có trong mì ăn liền, đồ ăn nhanh, nước chấm... không chỉ gây tăng huyết áp mà còn tàn phá cầu thận. Trong khi đó, đường dạng lỏng từ đồ uống ngọt làm thay đổi quá trình trao đổi chất, gây kháng insulin và là con đường ngắn nhất dẫn đến đái tháo đường tuýp 2, gan nhiễm mỡ".
Chủ đề của Ngày Sức khỏe toàn dân năm nay: “Chủ động phòng bệnh - Vì một Việt Nam khỏe mạnh” đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong chiến lược y tế quốc gia. Thay vì tập trung nguồn lực vào việc điều trị khi bệnh đã khởi phát, ngành y tế hướng tới việc bảo vệ sức khỏe toàn diện theo vòng đời.
Đây cũng là hành động cụ thể của Việt Nam nhằm hưởng ứng chủ đề Ngày Sức khỏe Thế giới 2026: "Hành động toàn cầu vì bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân".
Để kiểm soát các yếu tố nguy cơ như rối loạn mỡ máu, tăng đường huyết và béo phì, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần hình thành thói quen đọc nhãn dinh dưỡng trên bao bì thực phẩm.
Nhãn dinh dưỡng không chỉ là những con số vô hồn; đó là "chìa khóa" giúp người tiêu dùng:
Kiểm soát lượng calo nạp vào cơ thể.
Nhận diện các chất béo chuyển hóa (Trans fat) và chất béo bão hòa có hại.
Lựa chọn các sản phẩm có hàm lượng muối và đường thấp.
Chủ động lựa chọn thực phẩm lành mạnh ngay từ hôm nay chính là cách bảo hiểm tốt nhất cho sức khỏe tương lai, góp phần xây dựng một Việt Nam khỏe mạnh và bền vững.
Tâm An
